ХАЗАРСКА МИСИЈА

ХАЗАРСКА МИСИЈА (860–861) – византиска верско-политичка мисија на солунските браќа св. Кирил и св. Методиј кај Хазарите по барање на хазарскиот каган. По налог на царот Михаил Ⅲ и на патријархот Фотиј, тие заминале кај Хазарите за да ги неутрализираат идејните конфронтации на паганството, еврејството, мухамеданството и христијанството и да издејствуваат каганот христијанството да го прогласи за официјална религија и да воспостави централизирана власт во каганатот. При подготовките за Херсон

Прочитај »

ХАЗМОФИТСКА ВЕГЕТАЦИЈА НА РМ

ХАЗМОФИТСКА ВЕГЕТАЦИЈА НА РМ – растителни заедници ниетеа рупестрис, редот Потентиллеталиа цаулесцентис (во кој се опфатени хазмофитските растителни заедници што се развиваат на варовничка геолошка подлога) и редот Андросацеталиа ванделлии (хазмофитски растителни заедници на силикатна геолошка подлога). Тие се застапени со бројни асоцијации, во кои како карактеристични видови се јавуваат разни видови на родот Саџифрага (каменоломка) –С. сцардица, С. грисебацхии, С. паницулата, С. маргината, С. педемонтана, Рамон- Хазмофитска вегетација на

Прочитај »

ХАЈДАР-ПАШИНА ЏАМИЈА

ХАЈДАР-ПАШИНА ЏАМИЈА (Охрид, 1456) – верски објект, споменик на културата. Во дворот има турбе во кое се погребани тројца дервиши. До ⅩⅠⅩ в. во дворот имало и медреса. Реконструирана е во 1972/1973 г. Хајдар-пашина џамија, Охрид ЛИТ.: Охрид и Охридско низ историјата, Ⅱ, Скопје, 1978; Александар Стојановски,

Прочитај »

ХАЈИР ДОВА

ХАЈИР ДОВА (Хаѕ›р дова) – благословите што во синтетизирана микро форма го пренесуваат древното митско сознание и верување во магиската сила на зборот. За тоа сведочат и многубројните благослови во усното творештво на турското население во Македонија. Многу често во секојдневјето посакуваната порака се постигнува со благослови што се однесуваат на среќата, здравјето и човековата благосостојба, а се кажуваат како пожелби во моменти на добро расположение, со цел да ја

Прочитај »

ХАЈРЕДИН, Серафедин шеро

ХАЈРЕДИН, Серафедин шеро (Скопје, 1. Ⅹ 1920) – артист, режисер и драмски автор. Со непотполно средно образование станал артист на Албанско-турскиот театар во Скопје, а потоа режисер (од 1954) на 15 драмски дела. Ав-тор е на четири драмски дела за возрасни и дванаесет драмски дела за деца. С. Мл. Споменикот на загинатите во Битката кај Хајронеја (338 пр. н.е.)

Прочитај »

ХАЈРОНЕЈА

ХАЈРОНЕЈА (Хаиронеиа) – антички град на северната граница на Бојотија (Хелада) каде што македонската војска предводена од Филип Ⅱ извојувала победа над здружените сили на хеленските полиси предводени од Атина и Теба (август 338 пр. н.е.), со што тие биле принудени да ја признаат врховната власт на Македонското Кралство. Тука се одиграла и битката помеѓу војските на римскиот војсководец Сула и понтскиот крал Митридад Ⅵ (86 пр. н.е.), а Хајронеја

Прочитај »

ХАКОЕН, шломо бен Абрахам

ХАКОЕН, шломо бен Абрахам (Серез, 1520 – Солун, 1602) – рабин во Битола, авторитет по законодавни прашања. Во Солун (1573) му биле објавени (1586– 1652) четири тома „респонцес“ (прашања и одговори) за судски спорови во рабинскиот суд. ЛИТ.: ЕвреŸски извори за обÈествено-икономическото развитие на балканските земи през ⅩⅤⅠⅠ век, Ⅱ, София, 1960. Ј. Нам. Мухамед Халили

Прочитај »

ХАЛИЛИ, Мухамед Невзат

ХАЛИЛИ, Мухамед Невзат (с. Џепчиште, Тетовско, 21. Ⅱ 1951) – еден од главните лидери на ПДП. Дипломирал на Филолошкиот факултет (на Групата за француски јазик и литература) во Скопје. Работел како професор по француски во средното училиште „Кирил Пејчиновиќ“ во Тетово. Поради залагање за поголеми политички права на Албанците во СРМ, како член на СКМ бил казнет со опомена. На првите демократски парламентарни избори бил избран за пратеник (1991). Бил

Прочитај »

ХАЛИМИ, Џемал шкелзен

ХАЛИМИ, Џемал шкелзен (Куманово, 5. Ⅸ 1961) – писател, новинар и преведувач. Основно и средно образование завршил во Скопје. Дипломирал на Филолошкиот факултет во Скопје, на Групата за албански јазик и книжевност. Пишува прозни и драмски дела.Се занимавал главно со новинарство. Преведувал автори и литературни дела од македонски на албански јазик и обратно. Претставен е во Антологијата на албанската поезија на француски јазик од А. Зото. Работи како одговорен уредник

Прочитај »

ХАЛИПЛИДИ

ХАЛИПЛИДИ (Халиплидае) – ситни тврдокрилни инсекти. Живеат во вода. Телото им е испакнато и на задниот дел е заострено. Се хранат со алги. Во Македонија од оваа фамилија е познат само еден род – Халиплус, со ре гистрирани 8 Халиплида видови. ЛИТ.: В.Б. Гуеоргуиев, Цаталогус Фаунае Југославиае. Цолеоптера (Аљуатица), Ацад. Сци. Арт. Слов. Лјублјана, 1971, Ⅲ, 6: 8-22; Владимир Крпац, Бранислава Михајлова, Биодиверситѕ оф Мацедониа фром а виењ поинт оф

Прочитај »

ХАЛКОЗОВИЌ, Јанко

ХАЛКОЗОВИЌ, Јанко (Македонија, ⅩⅤⅠⅠⅠ в. – Нови Сад, 1794 ) – сликар, Македонец по потекло, населен во Нови Сад. Работел нарачки за фрушкогорските манастири во манир на украинскиот барок. Во повеќе проекти соработувал со сликарот Василие Остојчиќ. Изработил икони за манастирите Раковац, Крушедол (1745), Мала Ремета (1757), Беочин (1758) и Кувеждин (1772). Насликал икони и за православната црква во Осиек (1761), кои се уништени во Втората светска војна. ЛИТ.: О.

Прочитај »

ХАМДИ

ХАМДИ–БЕЈ ОХРИ (Хамди беј Охри) (Охрид, 1862–1938) – основоположник на првото албанско училиште во Охрид. Основно училиште завршил во Охрид, а Руждие во Битола. Студиите ги продолжил во воената гимназија во Истанбул, но поради патриотската активност бил исклучен од училиштето. Оставил во ракопис еден албанско-турски речник, од кој еден дел е уништен, а другиот дел го зел Сотир Коле во Софија. ЛИТ.: Авзи Мустафа, Фигура мшсуесисх схљиптарш, Тетовш, 1995. А.

Прочитај »

ХАМЕ, Садо

ХАМЕ, Садо (Дебар, 1925 – Скопје, 2002) – работник, воен командант и политички деец. Бил учесник во НОАВМ (од јули 1943) и политички комесар на чета, а потоа командант на баталјон, демобилизиран како резервен капетан. По Ослободувањето бил народен пратеник во Републичкиот собор на Народното собрание на НРМ и член на ЦК на Народната младина на Југославија. С. Мл. Површинскиот коп на рудникот Хамзали-Дрвош

Прочитај »

ХАМЗАЛИ

ХАМЗАЛИ–ДРВОШ – рудник на фелдспати, кој се наоѓа во атарот на село Хамзали, Струмичко. Рудната област е претставена со чести жици, леќи и неправилни тела на метасоматски леукократни крупнозрнести албитски гранити лоцирани во крупнозрнестите биотитски гранити. Овие рудни тела се бели албитски гранитоиди, познати под името „натриски фелдспат“. Тие содржат околу 80% албит со околу 3% анортитска компонента. Покрај овие тела на албитски гранити, присутни се и помали маси, кои

Прочитај »

ХАМЗАОГЛУ, Јусуф

ХАМЗАОГЛУ, Јусуф (Ѕусуф ХамзаоŸлу) (Врапчиште, 1945) – универзитетски професор од турската националност во РМ. Дипломирал на Филолошкиот факултет во Скопје на Групата за турски јазик и литература, а докторирал на Филозофскиот факултет во Скопје (историски науки). Повеќе мандати беше директор на ОУ „Тефејуз“ во Скопје; редовен професор на Педагошкиот факултет „Климент Охридски“ во Скопје. Од областа на историјата на турската националност во Македонија ги има објавено книгите Младотурската револуција во

Прочитај »

ХАНЏИСКИ, Благоја

ХАНЏИСКИ, Благоја (с. Владимирово, 06. Ⅵ 1948) – унив. професор, политичар и амбасадор. Дипломирал (1972) на Електротехничкиот факултет во Скопје. Магистрирал (1980) и докторирал (1984) на Електротехничкиот факултет во Загреб од областа на електричните мерења. Во 1972 г. се вработил во Рудници и железарница „Скопје“. Од 1974 г. бил вработен на Природно-математичкиот факултет, а од 1975 г. бил избран за асистент на Електротехничкиот факултет во Скопје. Во 1995 г. бил

Прочитај »

ХАРИТОН

ХАРИТОН – јеромонах, охридски архиепископ (21. Ⅹ 1641 – 1651). Игуменот Герман на кременишкиот манастир „Успение Богородично“ од Костурско добил потпишана грамота од него како архиепископ, наменета за рускиот цар. Има и други зачувани грамоти со негов архиепископски пот-пис, наменети за неговите владици што оделе да собираат милостиња во Русија (кариополскиот епископ Неофит – 1644–1645, гревенскиот митрополит Сергиј – 1645, корчанскиот митрополит Гаврил – септември 1646 и костурскиот митрополит Кипријан

Прочитај »

ХАСА, Џемо

ХАСА, Џемо (с. Симница, Гостиварско, 1908 – шар Планина, 2. Ⅳ 1945) – озлогласен балистички водач што дејствувал во западниот дел на Македонија во Втората светска војна. Во 1942 г. со околу 40 души се одметнал в шума за да се бори против Италијанците. Подоцна, за голема сума пари бил купен од Италијанците за да се бори против македонските партизани. Од 1943 г. е на чело на балистите и најверен

Прочитај »

ХАСАН, Хамди

ХАСАН, Хамди (Хамди Хасан) (Гостивар, 17. Ⅹ 1945) – универзитетски професор од турската националност во РМ. Дипломирал на Групата за турски јазик и литература во Белград. Магистрирал на Филолошкиот факултет во Белград, докторирал од областа на народната литература на Истанбулскиот универзитет. Работел како професор во гимназијата во Гостивар. Од 1976 г. е професор на Катедрата за турски јазик и литература на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје. Објавил учебници: Турска

Прочитај »

ХАСИПИ, Кенан

ХАСИПИ, Кенан (с. Врапчиште, Дебарско, 1. ⅩⅠⅠ 1955) – политичар. Го заврил Медицинскиот факултет во Скопје и специјализирал интерна медицина. Претседател на Демократската партија на Турците на Македонија и пратеник во парламентарните состави на Собранието на РМ (1994–2009). Р.

Прочитај »