Tag: Х

ХАЗАРСКА МИСИЈА

ХАЗАРСКА МИСИЈА (860–861) – византиска верско-политичка мисија на солунските браќа св. Кирил и св. Методиј кај Хазарите по барање на хазарскиот каган. По налог на царот Михаил Ⅲ и на патријархот Фотиј, тие заминале кај Хазарите за да ги неутрализираат идејните конфронтации на паганството, еврејството, мухамеданството и христијанството …

ХАЗАРСКА МИСИЈА Прочитај »

ХАЗМОФИТСКА ВЕГЕТАЦИЈА НА РМ

ХАЗМОФИТСКА ВЕГЕТАЦИЈА НА РМ – растителни заедници ниетеа рупестрис, редот Потентиллеталиа цаулесцентис (во кој се опфатени хазмофитските растителни заедници што се развиваат на варовничка геолошка подлога) и редот Андросацеталиа ванделлии (хазмофитски растителни заедници на силикатна геолошка подлога). Тие се застапени со бројни асоцијации, во кои како карактеристични видови …

ХАЗМОФИТСКА ВЕГЕТАЦИЈА НА РМ Прочитај »

ХАЈДАР-ПАШИНА ЏАМИЈА

ХАЈДАР-ПАШИНА ЏАМИЈА (Охрид, 1456) – верски објект, споменик на културата. Во дворот има турбе во кое се погребани тројца дервиши. До ⅩⅠⅩ в. во дворот имало и медреса. Реконструирана е во 1972/1973 г. Хајдар-пашина џамија, Охрид ЛИТ.: Охрид и Охридско низ историјата, Ⅱ, Скопје, 1978; Александар Стојановски,

ХАЈИР ДОВА

ХАЈИР ДОВА (Хаѕ›р дова) – благословите што во синтетизирана микро форма го пренесуваат древното митско сознание и верување во магиската сила на зборот. За тоа сведочат и многубројните благослови во усното творештво на турското население во Македонија. Многу често во секојдневјето посакуваната порака се постигнува со благослови што …

ХАЈИР ДОВА Прочитај »

ХАЈРЕДИН, Серафедин шеро

ХАЈРЕДИН, Серафедин шеро (Скопје, 1. Ⅹ 1920) – артист, режисер и драмски автор. Со непотполно средно образование станал артист на Албанско-турскиот театар во Скопје, а потоа режисер (од 1954) на 15 драмски дела. Ав-тор е на четири драмски дела за возрасни и дванаесет драмски дела за деца. С. …

ХАЈРЕДИН, Серафедин шеро Прочитај »

ХАЈРОНЕЈА

ХАЈРОНЕЈА (Хаиронеиа) – антички град на северната граница на Бојотија (Хелада) каде што македонската војска предводена од Филип Ⅱ извојувала победа над здружените сили на хеленските полиси предводени од Атина и Теба (август 338 пр. н.е.), со што тие биле принудени да ја признаат врховната власт на Македонското …

ХАЈРОНЕЈА Прочитај »

ХАКОЕН, шломо бен Абрахам

ХАКОЕН, шломо бен Абрахам (Серез, 1520 – Солун, 1602) – рабин во Битола, авторитет по законодавни прашања. Во Солун (1573) му биле објавени (1586– 1652) четири тома „респонцес“ (прашања и одговори) за судски спорови во рабинскиот суд. ЛИТ.: ЕвреŸски извори за обÈествено-икономическото развитие на балканските земи през ⅩⅤⅠⅠ …

ХАКОЕН, шломо бен Абрахам Прочитај »

ХАЛИЛИ, Мухамед Невзат

ХАЛИЛИ, Мухамед Невзат (с. Џепчиште, Тетовско, 21. Ⅱ 1951) – еден од главните лидери на ПДП. Дипломирал на Филолошкиот факултет (на Групата за француски јазик и литература) во Скопје. Работел како професор по француски во средното училиште „Кирил Пејчиновиќ“ во Тетово. Поради залагање за поголеми политички права на …

ХАЛИЛИ, Мухамед Невзат Прочитај »

ХАЛИМИ, Џемал шкелзен

ХАЛИМИ, Џемал шкелзен (Куманово, 5. Ⅸ 1961) – писател, новинар и преведувач. Основно и средно образование завршил во Скопје. Дипломирал на Филолошкиот факултет во Скопје, на Групата за албански јазик и книжевност. Пишува прозни и драмски дела.Се занимавал главно со новинарство. Преведувал автори и литературни дела од македонски …

ХАЛИМИ, Џемал шкелзен Прочитај »

ХАЛИПЛИДИ

ХАЛИПЛИДИ (Халиплидае) – ситни тврдокрилни инсекти. Живеат во вода. Телото им е испакнато и на задниот дел е заострено. Се хранат со алги. Во Македонија од оваа фамилија е познат само еден род – Халиплус, со ре гистрирани 8 Халиплида видови. ЛИТ.: В.Б. Гуеоргуиев, Цаталогус Фаунае Југославиае. Цолеоптера …

ХАЛИПЛИДИ Прочитај »

ХАЛКОЗОВИЌ, Јанко

ХАЛКОЗОВИЌ, Јанко (Македонија, ⅩⅤⅠⅠⅠ в. – Нови Сад, 1794 ) – сликар, Македонец по потекло, населен во Нови Сад. Работел нарачки за фрушкогорските манастири во манир на украинскиот барок. Во повеќе проекти соработувал со сликарот Василие Остојчиќ. Изработил икони за манастирите Раковац, Крушедол (1745), Мала Ремета (1757), Беочин …

ХАЛКОЗОВИЌ, Јанко Прочитај »

ХАМДИ

ХАМДИ–БЕЈ ОХРИ (Хамди беј Охри) (Охрид, 1862–1938) – основоположник на првото албанско училиште во Охрид. Основно училиште завршил во Охрид, а Руждие во Битола. Студиите ги продолжил во воената гимназија во Истанбул, но поради патриотската активност бил исклучен од училиштето. Оставил во ракопис еден албанско-турски речник, од кој …

ХАМДИ Прочитај »

ХАМЕ, Садо

ХАМЕ, Садо (Дебар, 1925 – Скопје, 2002) – работник, воен командант и политички деец. Бил учесник во НОАВМ (од јули 1943) и политички комесар на чета, а потоа командант на баталјон, демобилизиран како резервен капетан. По Ослободувањето бил народен пратеник во Републичкиот собор на Народното собрание на НРМ …

ХАМЕ, Садо Прочитај »

ХАМЗАЛИ

ХАМЗАЛИ–ДРВОШ – рудник на фелдспати, кој се наоѓа во атарот на село Хамзали, Струмичко. Рудната област е претставена со чести жици, леќи и неправилни тела на метасоматски леукократни крупнозрнести албитски гранити лоцирани во крупнозрнестите биотитски гранити. Овие рудни тела се бели албитски гранитоиди, познати под името „натриски фелдспат“. …

ХАМЗАЛИ Прочитај »

ХАМЗАОГЛУ, Јусуф

ХАМЗАОГЛУ, Јусуф (Ѕусуф ХамзаоŸлу) (Врапчиште, 1945) – универзитетски професор од турската националност во РМ. Дипломирал на Филолошкиот факултет во Скопје на Групата за турски јазик и литература, а докторирал на Филозофскиот факултет во Скопје (историски науки). Повеќе мандати беше директор на ОУ „Тефејуз“ во Скопје; редовен професор на …

ХАМЗАОГЛУ, Јусуф Прочитај »

ХАНЏИСКИ, Благоја

ХАНЏИСКИ, Благоја (с. Владимирово, 06. Ⅵ 1948) – унив. професор, политичар и амбасадор. Дипломирал (1972) на Електротехничкиот факултет во Скопје. Магистрирал (1980) и докторирал (1984) на Електротехничкиот факултет во Загреб од областа на електричните мерења. Во 1972 г. се вработил во Рудници и железарница „Скопје“. Од 1974 г. …

ХАНЏИСКИ, Благоја Прочитај »

ХАРИТОН

ХАРИТОН – јеромонах, охридски архиепископ (21. Ⅹ 1641 – 1651). Игуменот Герман на кременишкиот манастир „Успение Богородично“ од Костурско добил потпишана грамота од него како архиепископ, наменета за рускиот цар. Има и други зачувани грамоти со негов архиепископски пот-пис, наменети за неговите владици што оделе да собираат милостиња …

ХАРИТОН Прочитај »

ХАСА, Џемо

ХАСА, Џемо (с. Симница, Гостиварско, 1908 – шар Планина, 2. Ⅳ 1945) – озлогласен балистички водач што дејствувал во западниот дел на Македонија во Втората светска војна. Во 1942 г. со околу 40 души се одметнал в шума за да се бори против Италијанците. Подоцна, за голема сума …

ХАСА, Џемо Прочитај »

ХАСАН, Хамди

ХАСАН, Хамди (Хамди Хасан) (Гостивар, 17. Ⅹ 1945) – универзитетски професор од турската националност во РМ. Дипломирал на Групата за турски јазик и литература во Белград. Магистрирал на Филолошкиот факултет во Белград, докторирал од областа на народната литература на Истанбулскиот универзитет. Работел како професор во гимназијата во Гостивар. …

ХАСАН, Хамди Прочитај »

ХАСИПИ, Кенан

ХАСИПИ, Кенан (с. Врапчиште, Дебарско, 1. ⅩⅠⅠ 1955) – политичар. Го заврил Медицинскиот факултет во Скопје и специјализирал интерна медицина. Претседател на Демократската партија на Турците на Македонија и пратеник во парламентарните состави на Собранието на РМ (1994–2009). Р.

ХАТЕХИЈА

ХАТЕХИЈА (Преродба) (Битола, 1923) – еврејска младинска организација формирана со обединувањето на постојните здруженија „Бе-нот Цион“, „Бене Цион“ и „Макаби“. Првата младинска организација од Македонија што се зачленила во Сојузот на еврејските младински здруженија. Претседател на Организацијата бил Леон Камхи. Од повеќето секции во Организацијата најактивна била спортската. …

ХАТЕХИЈА Прочитај »

ХАТУНЏИКЛАР ЏАМИЈА

ХАТУНЏИКЛАР ЏАМИЈА (Скопје, поч. ⅩⅤⅠ в.) – изградена од Хани Хатун, ќерка на Јахја-паша. Името во превод значи Мала Гос-поѓица. Куполна џамија, со трем, со три мали кубиња. ОШТЕТЕНА е во земјотресот од 1963 г., настрадало и турбето на Хани Хатун. ЛИТ.: Крум Томовски, Преглед на позначајните турбиња …

ХАТУНЏИКЛАР ЏАМИЈА Прочитај »

ХАЦОН

ХАЦОН (?– Солун, 616) – словен-ски кнез во Македонија. Го предводел воено-племенскиот сојуз на Драговитите, Сагудатите, Велегезитите, Вајунитите, Верзитите и на другите словенски племиња во Македонија што го опсадувале и го напаѓале две години градот Солун (614–616). Во борбите бил заробен, одведен во Солун и убиен со каменување. …

ХАЦОН Прочитај »

ХАЏИ БАЛАБАН ЏАМИЈА

ХАЏИ БАЛАБАН ЏАМИЈА (Скопје, ок. 1440) – верски објект, споменик на културата. Изградена од Хаџи Балабан Дулгер-заде. Куполна џамија, тремот е потпрен на два мермени столба, сводно покриен. Настрадала во земјотресот од 1963 г., по што била обновена. ЛИТ.: Лидија Кумбараџи-Богоевиќ, Османлиски споменици во Скопје, Скопје, 1998; Аѕверди …

ХАЏИ БАЛАБАН ЏАМИЈА Прочитај »

ХАЏИ БОШКОВ, Петар

ХАЏИ БОШКОВ, Петар (Скопје, 1. Ⅵ 1928) – скулптор, графичар, Петар Хаџи Бошков професор на Факултетот за ликовни уметности во Скопје, еден од доминантните уметници на македонската ликовна сцена, особено значаен во промовирањето на апстрактните размислувања во скулптурата при крајот на 50-тите години. Дипломирал на Академијата за ликовни …

ХАЏИ БОШКОВ, Петар Прочитај »

ХАЏИ ДИМОВ, Димо Хаџијованов

ХАЏИ ДИМОВ, Димо Хаџијованов (с. Горно Броди, Серско, 14. Ⅱ 1875 – Софија, 13. Ⅸ 1924) – народен трибун, социјалистички агитатор и идеолог на македонското ослободително движење, публицист. Татко му Хаџи Димко бил истакнат преродбенски деец, поради што повеќе пати бил апсен од османлиските власти, па бил принуден …

ХАЏИ ДИМОВ, Димо Хаџијованов Прочитај »

ХАЏИ ЈОРДАНОВ, Светомир

ХАЏИ ЈОРДАНОВ, Светомир (Рековац, Србија, 7. Ⅱ 1941) – редовен професор на Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје, истражувач од подрачјето на електрохемијата и заштитата на животната средина и публицист. Дипломирал на Технолошкиот оддел на Техничкиот факултет во Скопје (1964), магистрирал и докторирал (1973) на Универзитетот во Бел-град. Бил на …

ХАЏИ ЈОРДАНОВ, Светомир Прочитај »

ХАЏИ НИКОЛОВ, Иван

ХАЏИ НИКОЛОВ, Иван ( Кукуш, 24. ⅩⅠⅠ 1861 – Софија, 9. Ⅶ 1934) – македонски револуционер, учител и книжар. Завршил Трговска академија во Линц, Австрија. Бил учител во Костенец, Кукуш, Воден и во Солун. Соработник на Младата македонска книжовна дружина во Софија и на списанието „Лоза“ (1892). Отворил …

ХАЏИ НИКОЛОВ, Иван Прочитај »

ХАЏИ ПАНЗОВ, Ганчо

ХАЏИ ПАНЗОВ, Ганчо (Велес, 12. Ⅷ 1900 – Каса дел Кампо, Шпанија, 19. Ⅺ 1936) – поет, новинар, револуционер. Поради учество во македонското револуционерно движење бил исклучен од Велешката гимназија (1922), школувањето го продолжил во Скопје, каде што е еден од покренувачите на партискиот весник „Искра“. Емигрирал во …

ХАЏИ ПАНЗОВ, Ганчо Прочитај »

ХАЏИ Христо

ХАЏИ Христо (Белград, 1783 или 1794 – Атина, 1853) – офицер во османлиската армија и генерал на грчката армија. Бил во воена служба во Египет кај Мехмед Али. Со Хуршид-паша преку Сирија бил испратен на Пелопонез за задушување на Востанието во Грција. Преминал на страната на грчките востаници, …

ХАЏИ Христо Прочитај »

ХАЏИ-РИСТОВА, Љупка

ХАЏИ-РИСТОВА, Љупка (Велес, 21. Ⅶ 1931) – редовен професор на шумарскиот факултет во Скопје, специјалист за областа и предметот шумарска ентомологија. Дипломирала на Земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје (1956). До 1960 г. работи во Секретаријатот за земјоделство и шумарство при Извршниот совет на СРМ. Истата година е избрана за …

ХАЏИ-РИСТОВА, Љупка Прочитај »

ХАЏИ, Душан Јованов

ХАЏИ, Душан Јованов (Љубљана, 26. Ⅷ 1921) – почесен професор (1998) на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје (1998) и член на Македонската академија на науките и уметностите надвор од работниот состав (2006). Во Љубљана дипломирал хемија со физика (1944). Доцент по физичка органска хемија на Одделот …

ХАЏИ, Душан Јованов Прочитај »

ХАЏИВАСИЛЕВ-ЈАСМИН, Ми-то

ХАЏИВАСИЛЕВ-ЈАСМИН, Ми-то (Кавадарци, 21. ⅩⅠⅠ 1922 – Брела, Макарска, Хрватска 1. Ⅷ 1968) – учесник во НОБ, новинар, комунистички деец и теоретичар, публицист, политичар и државник. Завршил гимназија во Битола, а студирал на Правниот факултет во Белград. Бил член на КПЈ (1940), на МК на КПЈ и секретар …

ХАЏИВАСИЛЕВ-ЈАСМИН, Ми-то Прочитај »

ХАЏИВАСИЛЕВ, Киро

ХАЏИВАСИЛЕВ, Киро (Кавадарци, 1921 – Охрид, 2000) – учесник во НОБ, политичар, публицист и општественик. Во НОБ бил борец во Втората НОУ бригада. Во 1944 г. во Горно Врановци се вклучил во уредувачкиот тим на в. „Нова Македонија“. Бил министер за образование во Владата на СРМ, претседател на …

ХАЏИВАСИЛЕВ, Киро Прочитај »

ХАЏИЕВ, Стојо

ХАЏИЕВ, Стојо (с. Голешево, Демирхисарско-Серско, 16. Ⅴ 1879 – с. Покровник, 27. Ⅸ 1924) – учител, револуционер, војвода. Учителствувал во Серскиот округ. Бил четник (1900–1905), демирхисарски (во Серско) околиски војвода (од 1905), учесник на Рилскиот конгрес (1905). Бил член на Народната федеративна партија, пратеник во Османлискиот пар-ламент. Во …

ХАЏИЕВ, Стојо Прочитај »

ХАЏИЕВА-ТРЕНДАФИЛОВСКА, Маргарита

ХАЏИЕВА-ТРЕНДАФИЛОВСКА, Маргарита (Охрид, 8. Ⅱ 1943) – архитект. Дипломирала на Архитектонскиот факултет во Белград (1967). Се занимава со архитектонско и урбанистичко Маргарита Хаџиева-Трендафиловска проектирање (заедно со својата сестра Софија). Реализирала повеќе објекти во Охрид (в.: Мазова-Хаџиева Софија). Кр. Т. Драган Хаџиевски

ХАЏИЕВСКИ, Драган

ХАЏИЕВСКИ, Драган (Галичник, 5. Ⅶ 1928) – геофизичар, ред. проф. (1981) на ПМФ. Дипломирал на Филозофскиот факултет на Групата за физика (1957) и геофизика на ПМФ во Загреб (1961). Докторирал (1978) на ПМФ во Загреб со тема за физичките карактеристики на земјотресното жариште. Специјализирал во Загреб и во …

ХАЏИЕВСКИ, Драган Прочитај »

ХАЏИЗДРАВЕВ, Никола

ХАЏИЗДРАВЕВ, Никола (Прилеп, 4. Ⅷ 1909 – Скопје, 25. Ⅺ 1970) – лекар, епидемиолог-микробиолог. Медицина завршил во Белград (1934), а потоа работел приватно до 1940 г. Бил партизански лекар и командант на Медицинско-санитетскиот баталјон на 48-та македонска ударна бригада. По војната (до 1949) бил командир на Антималаричната чета …

ХАЏИЗДРАВЕВ, Никола Прочитај »

ХАЏИЈАНЕВ, Трифун

ХАЏИЈАНЕВ, Трифун (Воден, 1893 – логорот Хајдари, 1. Ⅴ 1944) – револуционер и комунист, основач на Социјалистичката партија во Егејскиот дел на Македонија и еден од организаторите на Воденската партиска организација на КПГ. Бил репресиран од грчките власти. Во 1944 г. бил ликвидиран од Германците, заедно со уште …

ХАЏИЈАНЕВ, Трифун Прочитај »

ХАЏИКОНСТАНТИНОВ-ЏИНОТ, Јордан

ХАЏИКОНСТАНТИНОВ-ЏИНОТ, Јордан (Велес, ок. 1818 – Велес, 29. Ⅷ 1882) – македонски книжевен, просветен и културнонационален деец. школувањето го започнува во родниот град, а го продолжува во Самаков и во грчката гимназија во Солун. Работи како учител, применувајќи нови наставни (ланкастарски) методи и го воведува народниот јазик во …

ХАЏИКОНСТАНТИНОВ-ЏИНОТ, Јордан Прочитај »

ХАЏИМАНОВ, Александар

ХАЏИМАНОВ, Александар (Скопје, 10. Ⅲ 1948) – балетски играч и педагог. Образованието го добива во Балетското училиште во Скопје, во класата на Р. Пакашк и Е. Кушовска. Престојува на специјализација во Институтот „Агрипина Ваганова“ во Ленинград (1987-1988). Член е на Бале-тот при МНТ во Скопје (19691997). Истакнат солист, …

ХАЏИМАНОВ, Александар Прочитај »

ХАЏИМАНОВ, Васил

ХАЏИМАНОВ, Васил (Кавадарци, 14. И 1906 – Скопје, 16. ⅩⅠⅠ 1969) – етномузиколог. Сестрано образован (студирал на Правниот и на Филозофскиот факултет во Бел-град, магистрирал фармација во Загреб), но тој, сепак, поголемиот дел од својот живот $ го посветил на музиката. Неговиот главен придонес се состои во собирачката …

ХАЏИМАНОВ, Васил Прочитај »

ХАЏИМАНОВ, Зафир

ХАЏИМАНОВ, Зафир (Кавадарци, 12. ⅩⅠⅠ 1943) – автор и интерпретатор на популарна музика, актер. Дипломирал (1967) на Факултетот за драмски уметности во Белград. Тогаш ја започнал својата естрадна кариера, учествувајќи и добивајќи награди на фестивали Зафир Хаџиманов те во: Белград, Загреб, Сплит, Скопје, Сопот (Полска), Варадеро (Куба). На …

ХАЏИМАНОВ, Зафир Прочитај »

ХАЏИМИТКОВ, Тодор

ХАЏИМИТКОВ, Тодор (Скопје, 1898 – Скопје, 1987) – ветеринар, прв доктор на ветеринарните науки од Македонија (Загреб, 1934). Работел во Градската ветеринарна служба на Градот Скопје (1941 –1952), директор на Ветеринарниот инспекторатот на Градот Скопје (1952–1962). При фашистичката депортација на Евреите од Македонија (1943) има засолнато и спасено …

ХАЏИМИТКОВ, Тодор Прочитај »

ХАЏИНИКОЛОВ, Аспарух

ХАЏИНИКОЛОВ, Аспарух (Скопје, 18. Ⅳ 1909 – Скопје, 11. Ⅷ 1980) – музички педагог и композитор. Музика учи во Белград. Наставник и хорски раководител ната државна заедница. Од 1945 г. е во Скопје, како шеф на Музичкото одделение во Министерството за просвета, раководител на ансамблот за народни игри …

ХАЏИНИКОЛОВ, Аспарух Прочитај »

ХАЏИСКИ, Александар

ХАЏИСКИ, Александар (Струмица, 1947) – писател. Во текот на 1966 г. ја напушта Македонија и три години живее во Франција, а од 1969 се населува во САД. Пишува на англиски. Го објавил премиерно во САД својот прв роман „Бескрајно патување“ (Оклахома Сити, 1981), кој набргу е преведен на …

ХАЏИСКИ, Александар Прочитај »

ХАЏИТАШКОВИЌ, Григорие

ХАЏИТАШКОВИЌ, Григорие (Воден, 6/19. Ⅷ 1875 – Белград, 16. Ⅷ 1942) – водач на „автономистичкото движење“ во Србија, публицист и книжевник. Соученик и пријател на К. Мисирков; бегалец од Воден во Белград и од Белград во Софија и обратно; студент во Белград и Париз; воспитувач и учител, а …

ХАЏИТАШКОВИЌ, Григорие Прочитај »