Tag: У

УВОЛАЖИ

УВОЛАЖИ (Дермаптера) – инсекти со издолжено тело. На задниот крај од телото се наоѓаат два хи тинизирани израстока (церци), кои се во облик на клешта и служат за напад и одбрана. Големината варира од 0,5 до 3 цм. Познати се околу 1.500 видови, широко се распространети – космополити, …

УВОЛАЖИ Прочитај »

УГЛЕША, Јован

УГЛЕША, Јован (? – Черномен на р. Марица, 26. Ⅸ 1371) – деспот во Серската област (1365–1371), брат и совладетел на кралот Вол-кашин. Учествува во Косовската битка (1369), кога заедно со кралот Волкашин ги поразуваат коалиционите војски на Лазар Хребелјановиќ, Никола Алтомановиќ и царот Урош В. Бил во …

УГЛЕША, Јован Прочитај »

УГРИНОВА-СКАЛОВСКА, Радмила

УГРИНОВА-СКАЛОВСКА, Радмила (Скопје, 6. Ⅱ 1926) – припадник на првата генерација дипломирани македонисти на Филолошкиот факултет во Скопје, каде што работи од 1949 г. до пензи- У Радмила Угринова- Скаловска онирањето, предавајќи старословенски јазик и споредбена граматика на словенските јазици. За овие предмети обезбедува и соодветни учебници. Научниот …

УГРИНОВА-СКАЛОВСКА, Радмила Прочитај »

УГРИНОВСКИ, Григор Наумов

УГРИНОВСКИ, Григор Наумов – печалбар од Кичевско во Русија, сопственик на слаткарски дуќан во Оренбург (до Петроград), каде што работи и стружанецот Владо Жупан. Поради немирите во Петроград, по 1. Ⅸ 1917 г. се преместува во Ростов на Дон. Во следната година, по влегувањето на германските интервенционистички сили …

УГРИНОВСКИ, Григор Наумов Прочитај »

УГРИНОВСКИ, Јовица Николов

УГРИНОВСКИ, Јовица Николов (Скопје, 2. Ⅹ 1945) – специјалист неврохирург, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје. Специјализирал неврохирургија во Скопје (1975), завршил три постдипломски курса по неврохирургија во Монпелје (1977), Манчестер (1978) и Братислава (1981), магистрирал (1978) и докторирал (1986). Придонел во воведувањето на проспективниот предвидувачки скоринг …

УГРИНОВСКИ, Јовица Николов Прочитај »

УГРИНСКИ, Предраг Стефанов

УГРИНСКИ, Предраг Стефанов (Тетово, 28. Ⅺ 1936 – Сремска Каменица, Србија 2. ⅩⅠⅠ 1988) – спец. по патолошка анатомија, редовен проф. на Мед. ф. (од 1986). Дипломирал медицина во Скопје (1961), а специјализирал патолошка анатомија (1965). Работел експериментална патологија на очното јаболко. Хабилитирал на тема за морфолошките карактеристики …

УГРИНСКИ, Предраг Стефанов Прочитај »

УДАВИ

УДАВИ (Боидае) – примитивна фамилија змии. Се регистрирани околу 80 видови во целиот свет, но најголем број од нив ги населуваат тропските предели. Во Европа живее еден претставник од удавите, кој се Степски удав среќава и кај нас, а тоа е степскиот удав (Ерѕџ јацулус). ЛИТ.: Е. Н. …

УДАВИ Прочитај »

УЗУНОВ, Ангел

УЗУНОВ, Ангел (Охрид, 1886 – Софија, 1975) – учесник во македонското револуционерно движење. По Првата светска војна се вклучил во редовите на ВМРО, бил близок соработник на Т. Александров и Ив. Михајлов, резервен член на Задграничното претставништво (1925), пратеник во Народното собрание на Бугарија. Од 1928 бил во …

УЗУНОВ, Ангел Прочитај »

УЗУНОВ, Анешти

УЗУНОВ, Анешти (с. Плевња, Драмско, Егејскиот дел на Македонија, 7. Ⅱ 1914 – с. Рибново, Родопско, 10. Ⅴ 1943) – организатор на партизанското движење во Неврокопско, Пиринскиот дел на Македонија. Бил печатарски работник и млад се вклучил во ВМРО(Об). На судскиот процес (1936), кога биле судени членовите на …

УЗУНОВ, Анешти Прочитај »

УЗУНОВ, Никола

УЗУНОВ, Никола (с. Емборе, Егејскиот дел на Македонија, 12. Ⅷ 1930) – економист, унив. професор, општественик, академик. До запишувањето во средно образование живеел и учел во Солун. Средно економско училиште завршил во Скопје (1948), а Економски факултет во Загреб (1954). Со докторат од економски науки се стекнал на …

УЗУНОВ, Никола Прочитај »

УЗУНОВ, Христо

УЗУНОВ, Христо (Охрид, 22. Ⅹ 1878 – с. Цер, Демирхисарско, 24. Ⅳ 1905) – учител, војвода и реонски началник на четите на ТМОРО во Охридскиот револуционерен округ. Се школувал во Солун и учествувал во солунските училишни бунтови (1896). Лежел во битолскиот Централен затвор „Катилане“ (1898 и 1902–1903). Од …

УЗУНОВ, Христо Прочитај »

УЗУНОВСКИ-АБАЗ, Цветко

УЗУНОВСКИ-АБАЗ, Цветко (Царев Двор, Преспанско, 24. ⅩⅠⅠ 1912 – Скопје, 24. Ⅴ 1993) – комунистички деец и политичар, генерал-полковник на ЈНА. Како припадник на работничкото и комунистичкото движење, бил член на КПЈ (1937) и борец во интернационалните бригади во шпанската граѓанска војна (18. Ⅵ 1937 – 1939). Бил …

УЗУНОВСКИ-АБАЗ, Цветко Прочитај »

УЗУНОВСКИ, Симон

УЗУНОВСКИ, Симон (Белград, 4. Ⅷ 1949) – архитект, мултимедијален уметник. Во 70-тите години прв ги користел во алтернативни простори техниките на асамблаж, колаж и инсталација. Дипломирал на Архитектонскиот факултет во Скопје (1979). Со евтини и краткотрајни материјали (селотејп, плексиглас, весници) создава дела со процесуален и интерактивен карактер (серијата …

УЗУНОВСКИ, Симон Прочитај »

УЗУНОСКИ, Илија Томов

УЗУНОСКИ, Илија Томов (с. Смилево, Битолско, 10. Ⅲ 1951) – машински инженер, специјалист за уметничка фотографија. По завршувањето на основното и средното образование во Битола, го завршува Машинскиот факултет во Скопје и апсолвира на постдипломските студии на Градежниот факултет. Работи како главен проектант и директор на градежна фирма …

УЗУНОСКИ, Илија Томов Прочитај »

УКРАИНСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ

УКРАИНСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ. Се воспоставуваат уште по покрстувањето во средниот век (998), а се развиваат и по поразот на Австрија во Австро-турската војна (1683–1699), кога значителен број Македонци со австроунгарската војска се повлекуваат во денешна Војводина и Унгарија, од каде, соочени со опасноста од покатоличување, со дозвола …

УКРАИНСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ Прочитај »

УЛАНЦИ

УЛАНЦИ – ГРАДСКО – некропола и населба од крајот на бронзеното време. Лоцирани се на левиот брег на Вардар, на 1 км јужно од с. Уланци. Населбата, позната како „Столот“, претставува доминантен рид заштитен со бедем од кршен камен, со неколку слоеви од живот во текот на ⅩⅤⅠⅠⅠ …

УЛАНЦИ Прочитај »

УЛКУ, Нусрет Дишо

УЛКУ, Нусрет Дишо (Нусрет Диþо Üлкü) (Призрен, 1937) – поет, раскажувач, писател за деца, новинар, преведувач, припадник на турската националност. Новинар во в. „Бирлик“ и на весникот „Тан“, уредник на сп. „Севинч“, „Томурџук“ и Куш. Еден од состсвувачите на Букварот за турски јазик. Член е на ДПМ од …

УЛКУ, Нусрет Дишо Прочитај »

УЛОГ: Бенволио

УЛОГ: Бенволио (С. Прокофјев, „Ромео и Јулија“), Џокер (Џ. Росини, „Фантастичен дуќан“), Бесмртниот кашчеј (И. Стравински, „Жар-птица“) и др. Ем. Џ.

УЛОГ: Тибалд

УЛОГ: Тибалд (С. Прокофјев, „Ромео и Јулија“), Еспадо (Л. Минкус, „Дон Ки-хот“), Ферхад и Везир (А. Меликов, „Легенда за љубовта“) и др. Ем. Џ. Васил Хаџиманов

УЛОГ: Цанде

УЛОГ: Цанде („Солунски патрдии“), Димо Тодоровски: „Пиета“, мермер (1972) ствувањето на автономистичката ВМРО 1919–1924, Скопје, 1989; Внатрешната македонска револуционерна организација 1924–1934, Скопје, 1997; Тодор Александров, С¢ за Македонија. Документи 1919–1924. Избор, предговор и редакција &, Скопје, 2005; Ид его сум (Македонски историски рефлексии), Скопје, 2008: Маке донското прашање …

УЛОГ: Цанде Прочитај »

УЛЧАР, Јоже Јожев

УЛЧАР, Јоже Јожев (Речица, Бледско, Словенија, 4. Ⅳ 1915 – Скопје, 16. И 1967) – математичар, ред. проф. на ПМФ (1964). Дипломирал (1938) математика на Филозофскиот факултет во Љубљана. При основањето на Филозофскиот факултет во 1946 г. меѓу првите бил избран за универзитетски предавач. Држел настава на Факултетот …

УЛЧАР, Јоже Јожев Прочитај »

УМЕТНИЧКА ФОТОГРАФИЈА

УМЕТНИЧКА ФОТОГРАФИЈА – трајна слика со естетски квалитети, добиена со дејствувањето на светлината врз површина што е осетлива на светлината (плоча и филм), премачкани со емулзија од желатин и сребрени соли и ЦЦД или ЦМОС. Латентната слика на плочата или филмот се пројавува со развивање, а пак онаа …

УМЕТНИЧКА ФОТОГРАФИЈА Прочитај »

УМЕТНИЧКИ ЗАНАЕТИ

УМЕТНИЧКИ ЗАНАЕТИ – посебно усовршени занаети со уметнички вкус. Во текот на ⅩⅠⅩ в. во Македонија биле доведени до ниво на уметност. Остварувале естетски референтни реализации, најмногу во доменот на црковното градителство. Развојот на одделни дисциплини, преку кои се регистрира постоењето на уметничките занаети, придонесува за создавање локални …

УМЕТНИЧКИ ЗАНАЕТИ Прочитај »

УНГАРСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ

УНГАРСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ. Се воспоставуваат во средниот век (ќерка на унгарскиот владетел Зејзе се мажи за синот на Самуил – престолонаследникот Гаврил Радомир), продолжуваат по Маричката битка (1371), кога синовите на кралот Волкашин, браќата на Кралот Марко, го завршуваат животот во Унгарија како благородници. Нови врски се …

УНГАРСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ Прочитај »

УНИВЕРЗИТЕТ „ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ”

УНИВЕРЗИТЕТ „ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ”ШТИП. Основан е со Законот за основање на државниот Универзитет „Гоце Делчев“ во Штип (март 2007). Во неговиот состав има 5 факултети, една висока стручна школа и Институт за јужни земјоделски култури – Струмица. Првата учебна година ја започна со 5.500 студенти (октомври 2007). …

УНИВЕРЗИТЕТ „ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ” Прочитај »

УНИВЕРЗИТЕТ „СВ

УНИВЕРЗИТЕТ „СВ. КЛИМЕНТ ОХРИДСКИ“ (Битола, 25. Ⅳ 1979) – втор македонски универзитет, по Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, основан како Битолски универзитет. При основањето опфаќал осум високошколски и научни институции од подрачјето на југозападниот дел на СРМ: Правниот и Техничкиот факултет, Вишата земјоделска школа и Педагошката …

УНИВЕРЗИТЕТ „СВ Прочитај »

УНИВЕРЗИТЕТ НА ЈУГОИСТОЧНА ЕВРОПА

УНИВЕРЗИТЕТ НА ЈУГОИСТОЧНА ЕВРОПАТЕТОВО (октомври 2001-) – приватна унитарна институција со пет факултети (Правен факултет, Факултет за бизнис администрација, Факултет за јавна администрација, Факултет за комуникациски науки и технологии и Факултет за педагошка и методолошка обука) и две виши школи (Виша школа за англиски јазик и …

УНИВЕРЗИТЕТ НА ЈУГОИСТОЧНА ЕВРОПА Прочитај »

УНИВЕРЗИТЕТИ ВО МАКЕДОНИЈА

УНИВЕРЗИТЕТИ ВО МАКЕДОНИЈА – високообразовни и научни установи со особено значење за македонското општество, науката, културата и уметностите. Нивниот развој започнува по ослободувањето на Македонија и воспоставувањето на државноста. Во Македонија работат 6 универзитети, четири државни и два приватни. Државни универзитети се: Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ – …

УНИВЕРЗИТЕТИ ВО МАКЕДОНИЈА Прочитај »

УНИВЕРЗИТЕТСКИ ЦЕНТАР ЗА МАТЕМАТИЧКО-ТЕХНИЧКИ НАУКИ

УНИВЕРЗИТЕТСКИ ЦЕНТАР ЗА МАТЕМАТИЧКО-ТЕХНИЧКИ НАУКИ (УЦМТН) – организациона единица на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ формирана во текот на реформата на Универзитетот во 1976 г. Во него членувале: Архитектонскиот факултет, Вишата техничка школа во Битола, Градежниот факултет, Електротехничкиот Лабораторијата на ИЗИИС факултет, ИЗИИС, Математичкиот факултет, Машинскиот факултет, Технолошкиот …

УНИВЕРЗИТЕТСКИ ЦЕНТАР ЗА МАТЕМАТИЧКО-ТЕХНИЧКИ НАУКИ Прочитај »

УНИВЕРЗИТЕТСКИОТ СПОРТ ВО МАКЕДОНИЈА

УНИВЕРЗИТЕТСКИОТ СПОРТ ВО МАКЕДОНИЈА. Се јавува на Филозофскиот факултет во Скопје со формирањето на Југословенски шаховски клуб, Здружение на студенти – планинари и Југословенски аероклуб (1935). Подоцна било формирано и Академско спортско здружение со неколку секции (1938). По Ослободувањето квалитетните спорт-ски активности се одвиваат во Академското спортско друштво …

УНИВЕРЗИТЕТСКИОТ СПОРТ ВО МАКЕДОНИЈА Прочитај »

УНКОВСКИ, Слободан

УНКОВСКИ, Слободан (Скопје, 17. Ⅷ 1948) – режисер. Завршил Театарска академија во Белград, Отсек за режија (1971). Во Драмскиот театар во Скопје работел како драматург и режисер од 1971 г. Од 1990 г. станал редовен професор на ФДУ во Скопје, каде што води класа за театарска режија. Предавал …

УНКОВСКИ, Слободан Прочитај »

УПРАВА ЗА ХИДРОМЕТЕОРОЛОШКИ РАБОТИ

УПРАВА ЗА ХИДРОМЕТЕОРОЛОШКИ РАБОТИ – дел на Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство. Службата постои од 1947 г. и има задача да ги следи процесите во атмосферата, во водните текови и општо квалитетот на животната средина, да прави прогнози и да обезбедува информации за населението. За таа цел …

УПРАВА ЗА ХИДРОМЕТЕОРОЛОШКИ РАБОТИ Прочитај »

УРАН, Никифор

УРАН, Никифор (Џ–Ⅺ в.) – византиски војсководец, победник над Самуил (996). По бегството од заробеништво во Багдад, од Василиј Ⅱ бил назначен за доместик на Западот, потоа и за дукс во Солун (996). Ја вратил Лариса и го поразил Самуил кај р. Сперхеј (летото 996), по што триумфално …

УРАН, Никифор Прочитај »

УРБАН, св

УРБАН, св. (И в.) – еден од 70-те апостоли, Македонец, се спомнува во Библијата (Рим. 16, 9) како соработник на апостолите Андреј и Павле. Бил архиереј во Македонија, поставен од апостол Андреј, според свети Димитриј Ростов-ски. Тој пострадал маченички; се празнува на 13 ноември. ЛИТ.: Ратомир Грозданоски, Послание …

УРБАН, св Прочитај »

УРБАНА СРЕДИНА

УРБАНА СРЕДИНА – претставува дел од животната средина, која човекот потполно ја изменил со објектите што ги изградил и ги гради (згради, патишта, улици, производни погони, културни центри, здравствени и образовни институции и др.), со кои наполно се изменети хидротермичките услови на животната средина. Затоа урбаната средина, според …

УРБАНА СРЕДИНА Прочитај »

УРДАРЕВСКИ-СТАНКО, Александар

УРДАРЕВСКИ-СТАНКО, Александар (с. Чучер, Скопско, 1920 – Градец, Косово, 1. Ⅱ 1943) – учесник во НОБ. Завршил средно земјоделско училиште во Неготин и студирал на Земјоделскиот факултет во Белград. Бил член на СКОЈ (1938) и на КПЈ (1939). По Априлската војна се вратил во Македонија, се поврзал со …

УРДАРЕВСКИ-СТАНКО, Александар Прочитај »

УРДИН, Киро

УРДИН, Киро (Струмица, 12. Ⅴ 1945) – сликар, член на МАНУ надвор од работниот состав. Живее во Франција. Дипломирал на Академијата за филм во Париз (1977). Мошне активен како сликар и филмски работник во пове- Киро Урдин: „Кинески ѕид“ (1998) ќе земји во светот. Се определува за поетско …

УРДИН, Киро Прочитај »

УРДИН, Кочо

УРДИН, Кочо (Струмица, 4. Ⅶ 1930 – Скопје, 27. Ⅵ 2008) – општественик и културен деец, раскажувач, романсиер, драмски писател и публицист. Првин студирал книжевност во Белград и во Скопје, а потоа дипломирал на Високата школа за политички науки во Белград. Бил директор на Народниот театар „Антон Панов“ …

УРДИН, Кочо Прочитај »

УРДОВ, Ѓорги

УРДОВ, Ѓорги (Џоџо) (Воден, Егејскиот дел на Македонија, 1914 – Пиерија, 21. Ⅵ 1947) – припадник на македонското и на грчкото комунистичко движење. Бил член на КПГ, учесник во Антифашистичкиот отпор (1941), организационен секретар на КПГ за Воденско (1942) и член на Обласниот комитет на КПГ за Македонија

УРДОВ, Ѓорги Прочитај »

УРЕДУВАЊЕ НА ШУМИТЕ

УРЕДУВАЊЕ НА ШУМИТЕ – трајно водење и планирање на стопанисувањето со шумите; во поширока смисла, приспособување (организирање) на шумското производство за потребите на општеството. Со текот на времето се менувале потребите на општеството, а со тоа се менувале и методите за уредување на шумите, соодветно на намените за …

УРЕДУВАЊЕ НА ШУМИТЕ Прочитај »

УРЛИХ, Антон

УРЛИХ, Антон (Загреб, 24. Ⅸ 1902 – Загреб, 27. Ⅲ 1998) – архитект, вонреден професор на Техничкиот факултет во Скопје. Дипломирал на Архитектонскиот оддел при Уметничката академија во Виена (1927). Од 1949 до 1953 г. живее и работи во Скопје. Го предава предметот Проектирање станбени и општествени згради. …

УРЛИХ, Антон Прочитај »

УРОВ

УРОВ (Вициа ервилиа Њилд.; Ервум ервилиа Л.) – едногодишна мешункеста култура од фам. Фабацеае. Во минатото оваа култура била една од најраспространетите фуражни култури во РМ, а во некои реони и единствена. Зрното се употребувало како концентрат за добитокот. Се користат зрното и целото растение. Има кратка вегетација …

УРОВ Прочитај »

УРОШЕВИЌ, Атанасие

УРОШЕВИЌ, Атанасие (Гнилане, 14. Ⅹ 1898 – Белград, 16. Х 1992) – унив. професор, географ. Средно образование завршил во Скопје, каде што и дипломирал на Филозофскиот факултет, на Географско-етнолошката група. Докторирал во Белград (1929), а потоа бил избран за доцент на Групата географија на Филозофскиот факултет во Скопје. …

УРОШЕВИЌ, Атанасие Прочитај »

УРОШЕВИЌ, Влада

УРОШЕВИЌ, Влада (Скопје, 17. Ⅹ 1934) – поет, раскажувач, романсиер, книжевен и ликовен критичар, есеист, антологичар, преведувач, универзитетски професор. Дописен член е на меѓународната „Академија Маларме“ во Париз и Влада Урошевиќ редовен член на Европската поет-ска академија со седиште во Луксембург. Член е на МАНУ, на Македонскиот ПЕН-центар …

УРОШЕВИЌ, Влада Прочитај »

УРУМОВ, Виктор

УРУМОВ, Виктор (Белград, 9. И 1946) – физичар, ред. проф. (1989) на ПМФ. Дипломирал (1969) на Московскиот државен универзутет. Магистрирал (1971) и докторирал (1973) на Универзитетот во Манчестер со тема за статистичката механика на полиелектролитните раствори. Објавувал трудови за точно решивите Изингови модели, универзалните константи кај еднодимензионалните пресликувања, …

УРУМОВ, Виктор Прочитај »

УРУМОВА, Епса Димкова

УРУМОВА, Епса Димкова (Велес 14. Ⅹ 1922) – спец. по патолошка анатомија (1955), редовен проф. на Мед. ф. (од 1974). Студирала медицина во Белград и во Софија, каде што и дипломирала (1948). Хабилитирала со трудот за Пнеумоцѕстис Ца- Е. Урумова: Декеровата барака во која е одржан првиот академски …

УРУМОВА, Епса Димкова Прочитај »

УСАОЈ

УСАОЈ (Обединет сојуз на антифашистичката младина на Југославија) – масовна организација на млади од окупираните југословенски краишта обединета на Првиот конгрес на антифашистичката младина (Бихаќ, 27–29. ⅩⅠⅠ 1942). Целта била да се создаде политичко единство и револуционерна свест кај младите во Југославија. На Вториот конгрес (Дрвар, 2–5. Ⅴ …

УСАОЈ Прочитај »

УСИКОВА, Рина Павловна

УСИКОВА, Рина Павловна Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ и член на МАНУ од надворешниот состав. Основно и средно образование завршила во Москва. Студирала словенска филологија и македонски јазик на Московскиот државен универзитет, а од 1957 г. работи како асистент и предавач на Катедрата за словенски јазици при Филолошкиот …

УСИКОВА, Рина Павловна Прочитај »