Category: Енциклопедија

ВЕЛИЧКОВСКИ-ЕРЕБИЦА, Димче Јовчев (прекар Барутана) (Куманово, 1907 – с. Малотино, Кумановско, 17. Ⅹ 1941) – столар, комунистички деец и првоборец. Станал член на Синдикалната подружница на дрводелските работници и член на СКОЈ (1924), а потоа и член на МК на СКОЈ во Куманово (1925). Во партиската провала на членовите на КПЈ во Куманово (1929), заедно… Continue reading ВЕЛИЧКОВСКИ-ЕРЕБИЦА, Димче Јовчев

ВЕЛИЧКОВСКИ, Боне (с. Црешево, Скопско, 14. Ⅻ 1948) – филолог, библиограф, научен советник, истражувач на детскиот фолклор и кратките жанрови при Институтот за фолклор „Марко Цепенков” во Скопје. Завршил гимназија и Филозофски факултет – Група за француски јазик и литература во Скопје (1974). По вработувањето како библиограф во Институтот (1. Ⅶ 1976), магистрирал на Филозофскиот… Continue reading ВЕЛИЧКОВСКИ, Боне

ВЕЛИЧКОВСКИ, Нино (Куманово, 1941) – интерпретатор на македонски народни и новокомпонирани песни. Извесно време бил актер во Кумановскиот теа-тар, потоа член на познатиот Октет „Куманово”. Особено познати се неговите интерпретации на новокомпонираните песни „Кажи ми Лено” (1984), „Свирете ми, тамбури” и „Сега е веќе доцна”. На неговиот репертоар се песни од композиторите Миодраг Божиновски, Миле… Continue reading ВЕЛИЧКОВСКИ, Нино

ВЕЛЈАНОВ-ЧИЧЕТО, Велко (с. Црешево, Скопско, 1874 – Скопје, 18. IX 1943) – учесник во Илинденското востание, скопски окружен војвода. Бил член на МРО од 1899 г. Учествувал во Илинденското востание во Скопско и во Првата светска војна во Бугарската армија. Во емиграција во Бугарија учествувал во убиството на првиот министер на земјоделската влада А. Стамболиски.… Continue reading ВЕЛЈАНОВ-ЧИЧЕТО, Велко

ВЕЛЈАНОВА, Лилјана (Скопје, 22. Ⅵ 1950) – актерка. Дипломирала на Вишата музичка школа во Скопје, отсек за драмски актери (1975). Од 1973 г. е член на Драмски театар од Скопје. Се карактеризира со актерски сензибилитет и со строго индивидуален пристап. Улоги: Сара („Диво ме-со”); Мајката („Хај-фај”); Сара („Сара Бернар”); Катерина („Р”); („Еригон”); Змија („Словенски ковчег”);… Continue reading ВЕЛЈАНОВА, Лилјана

ВЕЛЈАНОВСКА, Вера (Битола, 23. Ⅵ 1955) – професор по физичка култура, атлетичарка. Завршила Факултет за физичка култура во Скопје (2001). Била член на АК „Олимпија” во Битола. Македонска и југословенска репрезентативка и рекордерка на куси атлетски патеки. На југословенските, на балканските и на други меѓународни натпреварувања освоила повеќе златни, сребрени и бронзени медали. Успешно настапила… Continue reading ВЕЛЈАНОВСКА, Вера

ВЕЛЈАНОВСКИ, Александар Тасев (Битола, 19. Ⅱ 1930) – фармацевт, полковник, редовен проф. на Фарм. ф., прв специјалист и наставник по токсиколошка хемија во РМ. Раководител на Катедрата по инструментални методи, автор на книгата „Инструментални методи”. Претходно бил вработен во Заводот за превентивна медицинска заштита при Воената болница во Скопје, каде што придонесува за примената на… Continue reading ВЕЛЈАНОВСКИ, Александар Тасев

ВЕЛЈАНОВСКИ, Живко (с. Завој, Охридско, 5. Ⅲ 1947) – дипл. град. инж., ред. проф. на Градежниот факултет во Скопје (1999) по предмети од областа на водоснабдувањето и канализацијата. Постдипломски студии завршил во Белград, а докторирал во Скопје (1991). Со трудови учествувал на советувања и конгреси од водостопанството и комуналната техника. Тој е активен во применувачката… Continue reading ВЕЛЈАНОВСКИ, Живко

ВЕЛЈАНОВСКИ, Новица (’Ржаново, Струшко, 1939) – правник, историчар, научен советник и редовен професор по современа историја на македонскиот народ и архивистика во ИНИ. Бил учител и архивски работник. По дипломирањето на Правниот факултет во Скопје, бил секретар на ИНИ (1976-1980), а докторирал на Универзитетот во Приштина на темата „Создавањето и развојот на народната власт во… Continue reading ВЕЛЈАНОВСКИ, Новица

ВЕЛКО . (ⅩⅣ в.) – управник (архонт) на тврдината Гинекокастро, северно од Солун. За управник бил поставен од српскиот владетел Стефан Душан, кон средината на ⅩⅣ в. Во војната меѓу Византија и Србија (1350) им останал верен на Србите. ЛИТ.: Иоаннис Цантацузени еџимператорис хисториарум, либри Ⅳ, граеце ет латине И–Ⅲ, цура Л.Сцхопени, Бонае, 1828–1832, Ⅲ,.135–137.… Continue reading ВЕЛКО

ВЕЛКОВ-ПЕПЕТО, Тодор (Кавадарци, 12. XI 1912 – Плачковица, 9. Ⅴ 1944) – ветеринарен лекар и национален деец. Завршил четврти клас нижа реална гимназија во родниот град, а потоа ја завршил Втората машка гимназија во Бел-град и Ветеринарниот факултет во Загреб (1931–1941). Бил еден од иницијаторите за формирањето на читалиштето во Кавадарци (1935), еден од основачите… Continue reading ВЕЛКОВ-ПЕПЕТО, Тодор

ВЕЛКОВ, Иван (Врање, 22. Ⅳ 1930 – Скопје, 26. Ⅴ 2008) – сликар, унив. професор, значаен за развојот на македонското сликарство во шеесеттите. Дипломирал (1953) и магистрирал (1955) на Академијата за ликовни уметносИван Велков – Архаичен предел, детаљ (1967) ти во Белград. Бил професор на Архитектонскиот факултет и член на групата Мугри. Самостојно излагал во… Continue reading ВЕЛКОВ, Иван

ВЕЛКОВ, Иван (Кавадарци, ? – Кавадарци, 1907) – член на Тиквешкиот ОРК на ТМОРО, трговец. Влегол во редовите на Тиквешкиот ОРК, основан од Даме Груев, во летото на 1894 г. По Солунските атентати бил обвинет и затворен (1903). Бил на заточение на о. Родос. По амнестијата одново бил затворен (Ⅻ 1906) и починал во затворот.… Continue reading ВЕЛКОВ, Иван

ВЕЛКОВ, Иван (Врање, 22. Ⅳ 1930 – Скопје, 26. Ⅴ 2008) – сликар, унив. професор, значаен за развојот на македонското сликарство во шеесеттите. Дипломирал (1953) и магистрирал (1955) на Академијата за ликовни уметносИван Велков – Архаичен предел, детаљ (1967) ти во Белград. Бил професор на Архитектонскиот факултет и член на групата Мугри. Самостојно излагал во… Continue reading ВЕЛКОВ, Иван

ВЕЛКОВ, Иван (Кавадарци, ? – Кавадарци, 1907) – член на Тиквешкиот ОРК на ТМОРО, трговец. Влегол во редовите на Тиквешкиот ОРК, основан од Даме Груев, во летото на 1894 г. По Солунските атентати бил обвинет и затворен (1903). Бил на заточение на о. Родос. По амнестијата одново бил затворен (Ⅻ 1906) и починал во затворот.… Continue reading ВЕЛКОВ, Иван

ВЕЛКОВ, Кирил Мишов (Кавадарци, 25. Ⅳ 1931) – радиолог, супспецијалист-онколог, редовен проф на М. ф. (од 1988). М. ф. и специјализација завршил во Скопје. Хабилитација одбранил во 1973 г. шеф на Катедрата за радиологија (1988–1989). Во 1989 г. формирал Катедра за радиотерапија и онкологија и ја водел до 1996. Претседател на МЛД (1982–1983), претседател на… Continue reading ВЕЛКОВ, Кирил Мишов

ВЕЛКОВ, Миодраг (Скопје, 1930) – градежен инженер, истакнат стручњак во градежното конструкторство, редовен професор. Дипломирал на Градежниот факултет во Скопје (1955). По дипломирањето работи во областа на проектирањето на конструкции во тогашниот Завод за изградба (подоцна „Македонија-проект”). Скопскиот земјотрес (1963) создава потреба за нови сознанија во градежното конструктерство. Активно работи и се усовршува како конструктор… Continue reading ВЕЛКОВ, Миодраг

ВЕЛОСИПЕДИЗМОТ ВО МАКЕДОНИЈА. Спортска дисциплина што започнува со појавата на првите велосипеди во Скопје и во Битола (околу 1890). Формиран е велосипедски клуб „Пелистер” во Битола (1924), а потоа и во Скопје, Куманово и Велес. Велосипедизмот е негуван и во соколската организација (1919–1941). Колоездачкото дружество „Вардар” е создадено во Скопје (1941), а во натпреварите настапувале… Continue reading ВЕЛОСИПЕДИЗМОТ ВО МАКЕДОНИЈА

ВЕЛУШКА ТУМБА -. неолитска населба во подножјето на Баба Планина, а на 400 м јужно од с. Породин и 2 км источно од с. Велушина. Претставува вештачка височинка, висока 5 м и со издолжена основа од 250 м. Истражувана од археолозите од Музејот во Битола (1971-1984, со мали прекини), кои вршеле сондажни ископувања во нејзиниот… Continue reading ВЕЛУШКА ТУМБА

ВЕЉКОВИЌ, Драгослав (с. Мала Крушевица, Србија, 5. Ⅵ 1910 – Скопје, 27. Ⅲ 1997) – учител и педагог. Живее во Македонија од 1938 г. како учител во с. Бучин, Крушевско. Припаѓа на напредното учителско движење што се борело за националните и социјалните права на обесправените народи во тогашна Југославија. По завршувањето на Филозофскиот факултет (педагогија)… Continue reading ВЕЉКОВИЌ, Драгослав

ВЕНДЕЛ, Херман (1884–1936) – германски писател, публицист и политичар; повеќегодишен народен пратеник во германскиот парламент (Рахјстаг), познавач на состојбите на Словенскиот Југ, кој низ бројни написи во печатот и во одделни книги (1916-1936) изнесува богати аналитички видувања за народите на Балканот, а меѓу нив и за Македонците. Херман Вендел се пројавува како заштитник на Македонија… Continue reading ВЕНДЕЛ, Херман

ВЕНЕТИ – најстаро име за Словените. Како Енети се среќаваат уште кај Херодот. Според античките писатели, го населувале балтичкото крајбрежје и поречјето на Висла. Во Ⅵ в. тоа име се употребувало само за западните Словени, прифатено и во современата историографија. Германците и денес некои од западните Словени ги нарекуваат Венди. ЛИТ.: Цх. Лубке, Славен зњисцхен… Continue reading ВЕНЕТИ

ВЕНЕЦ – невестински украс за на глава, изработен од цвеќе, лоза, здравец, босилек, бршлен, шимшир или од некое друго зимзелено растение. Се одликувал со магиска заштитна функција. Во некои македонски пределски целини (Скопска Црна Гора, Бојмија и др.) се одликува со посложена структура, украсен со метален накит (тепелак, тепелачиња и пиришани) врз основа направена од… Continue reading ВЕНЕЦ

„ВЕНЕЦ“ – бугарска женска младинска организација на „Бранник“ (1941–1944) со дејност во училиштата во Македонија. Учествувала во сите организирани прослави и други манифестации со бугарска национална содржина. Била профашистички ориентирана, а кон македонскиот народ имала негаторски однос, претставувајќи го како дел од бугарскиот. Се распаднала во септември 1944 г. ЛИТ.: Ѓорѓи Малковски, Бугарската фашистичка организација… Continue reading ВЕНЕЦ