Архиви: Енциклопедија

НАУМОВСКА, Олга (Прилеп, 6. Ⅴ 1927 – Битола, 15. Ⅶ 1999) – актерка, првенка на Народниот театар во Битола. Со своите креации на силни драмски ликови подеднакво беше успешна во античкиот, класичниот и во современиот репертоар. Две години настапувала и во Народниот театар во Прилеп. Улоги: Јокаста („Цар Едип“); Медеја, Андромаха, Антица во истоимените пиеси;… Continue reading НАУМОВСКА, Олга

НАУМОВСКИ, Александар Георгиев (Битола, 12. Ⅲ 1925 – Скопје, 22. ⅩⅠⅠ 1995) – физиолог, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје. Медицина завршил во Скопје и се вработил на Институтот за физиологија, каде што работел до крајот на животот. Неговиот научен интерес е физиологијата на крвната коагулација. Бил шеф на Катедрата по физиологија (1982–1984). Коавтор… Continue reading НАУМОВСКИ, Александар Георгиев

НАУМОВСКИ, Вангел (Охрид, 22. Ⅲ 1924 – Охрид, 13. Ⅵ 2006) – самоук сликар, скулптор, поет и музичар, најистакнат претставник на наивната уметност. Придонел за процут и демократизација на оваа насока. Вклучен е во повеќе книги за наивното сликарство во Европа, афирмирајќи ја македонската уметност во светот. Флората и фауната на Охридското Езеро ги овековечил… Continue reading НАУМОВСКИ, Вангел

НАУМОВСКИ, Душан Г. (Битола, 8. Ⅶ 1938) – режисер. Дипломирал на Театарската академија во Белград (1961). До 1965 г. е во Народниот театар во Битола, како негов в.д. директор (1963– 1964). Од 1965 г. е режисер во РТВ Скопје. Режии: „На крајот од па-тот“; „Црнила“; „Медеја“ (на Џеферсон); „Мандрагола“; „Вујко Вања“; „Деветтиот бран“; „Богунемили“; „Дервишот… Continue reading НАУМОВСКИ, Душан Г

НАУМОВСКИ, Душко С. (Крушевац, Србија, 2. Ⅵ 1921 – Битола, 10. ⅩⅠⅠ 1961) – режисер. Првоборецот што го испукал првиот истрел кон стражарот на Прилепската полициска станица, со што го најавил Востанието на македонскиот народ во Втората светска војна, бил режисер и директор во Прилепскиот и во Битолскиот театар, а се занимавал и со преведувачка… Continue reading НАУМОВСКИ, Душко С

НАУМОВСКИ, Круме (Тетово, 1914 – Скопје, 12. Ⅹ 1995) – првоборец. Бил член на МК на КПЈ во Тетово (1941), одговорен за техниката од ПК на КПЈ за Македонија (1942), член на Петтиот областен комитет на КПМ (1943) и секретар на Околискиот комитет на КПМ во Скопје (1944). По Ослободувањето извршувал значајни политички и општествени… Continue reading НАУМОВСКИ, Круме

НАУМОВСКИ, Петар (Прилеп, 27. Ⅷ 1968) – кошаркар. Бил член на Кошаркарскиот клуб „Работнички“ во Скопје. Со КК „Југопластика“ од Сплит двапати Вангел Наумовски: „Езерски мотив“ (1971) го освоил првенството на Југославија и на Европа, со КК „Бене-тон“ (Италија) Купот на Европските шампиони, со КК „Ефес-Пилсен“ (Турција) трипати првенството на Турција и Купот на „Радивое… Continue reading НАУМОВСКИ, Петар

НАУМОВСКИ, Радослав Борисов (с. Наколец, Ресенско, 27. Ⅺ 1936) – невропсихијатар, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје, вработен на Нервната клиника (1963–2002). Мед. ф. завршил во Скопје (1963), каде што и специјализирал (1969) и докторирал (1979). Долгогодишен шеф на Одделот за неврофизиологија, ја вовел електромиографијата како дијагностички метод и е познат епилептолог. Претседател на… Continue reading НАУМОВСКИ, Радослав Борисов

НАУМОСКИ, Симеон (Прилеп, 1941) – инж. технолог, стопанственик, долгогодишен директор. Дипломирал на Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје (1964). Работел во повеќе фабрики, а бил и професор во средно училиште. Од 1974 г. е генерален директор на фабриката „Витаминка“ во Прилеп, која под негово водство од мала, неразвиена и задолжена работилница за црвен пипер прераснува во модерен… Continue reading НАУМОСКИ, Симеон

НАУМЧЕСКИ, Волче (Прилеп, 18. И 1916 – Скопје, 20. Ⅲ 1980) – амбициозен работник-поет за возрасни и за деца, автор на првата стихозбирка исцело напечатена на македонски јазик во предвоена Југославија, борец. Како седмо дете во сиромашно семејство, по завршувањето на И клас ја напушта гимназијата и работи како чирак кај повеќемина мајстори и станува… Continue reading НАУМЧЕСКИ, Волче

НАУТ (СЛАНУТОК) .(Цѕцер ариетинум Л.) – едногодишно растение. Семето се користи првенствено за исхрана на луѓето, како леблеблија, варено, сурогат за кафе, маја за производство на леб и печива, каши, сирупи и др. Квалитетот (хемискиот состав) му е сличен со оној на гравот и леќата. Во РМ се сее на повеќе од 1.000 ха. Постојат… Continue reading НАУТ

НАУЧНИ ЗЕМЈОДЕЛСКИ ИНСТИТУЦИИ. Земјоделски институт – Скопје. Формиран е во 1944 г. Вкупно вработени: 163, од кои 14 се доктори и 20 магистри. Годишен буџет од Министерството за наука и образование: 195.000 евра. Институт за јужни култури – Струмица. Формиран е во 1956 г. Вкупно вработени: 24, од кои 8 се доктори и 3 магистри.… Continue reading НАУЧНИ ЗЕМЈОДЕЛСКИ ИНСТИТУЦИИ

НАЦЕВ-ФЕТАК, Киро (псевд. Милан) (Куманово, 1918 – Прилеп, 21. ⅩⅠⅠ 1942) – комунистички деец, организатор, првоборец. Како синдикален активист во Куманово, учествувал во повеќе штрајкови и станал член на СКОЈ (1934) и на КПЈ (1936). Бил еден од организаторите на кумановските партизански одреди (1941) и командант на Козјачкиот НОПО. По разбивањето на Одредот, бил на… Continue reading НАЦЕВ-ФЕТАК, Киро

НАЦЕВА-АНКА, Мара (Куманово, 28. Ⅸ 1920) – комунистички деец, првоборец. Како работничка во текстилната работилница „шуменковиќ“ во Куманово, станала член на СКОЈ (1936), активист на УРС-овите синдикати и во КУД „Коста Абрашевиќ“. Во потрага по работа заминала во Ниш (1939) и била примена за член на КПЈ (1939), избрана за член (почетокот на 1940) и… Continue reading НАЦЕВА-АНКА, Мара

НАЦЕВА, Гордана (Штип, 30. Ⅹ 1970) – правник, ракометарка. Завршила Правен факултет во Скопје (1998). Била голман на РК “Кометал – Ѓорче Петров“ во Скопје (1991–2005), со кој повеќе пати го освојувала првенството и Купот на Македонија како и Ку-пот на европските шампиони (2002). Со Репрезентацијата на Македонија успешно настапувала на европските и на светските… Continue reading НАЦЕВА, Гордана

НАЦИОНАЛЕН КОМИТЕТ ЗА ОСЛОБОДУВАЊЕ НА ЈУГОСЛАВИЈА (29 Ⅺ 1943 – 7 Ⅲ 1945) – највисок извршен орган на власта во текот на НОВ на Југославија. Бил формиран на Второто заседание на АВНОЈ во Јајце за да ги извршува одлуките на АВНОЈ до формирањето на Владата на Ј. Б. Тито (7. Ⅲ 1945), со сите прерогативи… Continue reading НАЦИОНАЛЕН КОМИТЕТ ЗА ОСЛОБОДУВАЊЕ НА ЈУГОСЛАВИЈА

НАЦИОНАЛЕН КОМИТЕТ ЗА УНАПРЕДУВАЊЕ НА ЗДРАВЈЕТО – координативно тело при Министерството за здравство за мултидисциплинарна и мултисекторска соработка во унапредувањето на здравјето во РМ. Формиран на 12. Ⅵ 2000 г. со задача да ги оценува состојбите, да ги дефинира целите и да сугерира промени во политиката при донесувањето на глобалната државна стратегија за унапредување на… Continue reading НАЦИОНАЛЕН КОМИТЕТ ЗА УНАПРЕДУВАЊЕ НА ЗДРАВЈЕТО

НАЦИОНАЛЕН ПАРК „ГАЛИЧИЦА“ – прогласен во 1958 г. Се простира на планината Галичица и на островот Голем Град на површина од 22 760 ха. Геолошката подлога е тријаски варовник, а само мал дел над селата Љубаништа и Војтина е од перидотит. Нема вода. Галичица има меридијанско протегање. На јужниот дел се издига поголемиот масив Стара… Continue reading НАЦИОНАЛЕН ПАРК ГАЛИЧИЦА

НАЦИОНАЛЕН ПАРК „МАВРОВО“ – прогласен во 1949 г. Се простира во сливот на реката Радика, на површина од 73 088 ха. Во него има над 50 врвови повисоки од 2.000 м, а највисокиот е Голем Кораб (2.764 м). Околу 29 000 ха се високопланински пасишта. Геолошката подлога се изменува на мал простор, а доминираат варовници.… Continue reading НАЦИОНАЛЕН ПАРК МАВРОВО

НАЦИОНАЛЕН ПАРК „ПЕЛИСТЕР“ – прогласен е во 1948 г. Се простира на северните и северо-источните падини на Пелистер, на површина од 10 400 ха. Геолошката подлога над 1.300 м надморска височина е гранит што излегува на површина во вид на испревртени блокови, камени реки и сипари, а надолу доминираат кристалести шкрилци. Паркот е богат со… Continue reading НАЦИОНАЛЕН ПАРК ПЕЛИСТЕР

НАЦИОНАЛЕН ЦЕНТАР ЗА ДАВАЊЕ ИНФОРМАЦИИ ЗА ЛЕКОВИ – факултетски орган основан во 1997 г. при Фарм. ф. со цел да обезбедува и да пренесува евалуирани информации за лековите на здравствените работници, преку одговарање на побарувања за информации, евалуирање на ефикасноста на лековите и следење на нивната употреба. Издава монографии за фармакотерапевтски групи и билтен „Инфофарм“… Continue reading НАЦИОНАЛЕН ЦЕНТАР ЗА ДАВАЊЕ ИНФОРМАЦИИ ЗА ЛЕКОВИ

НАЦИОНАЛЕН ЦЕНТАР ЗА СЛЕДЕЊЕ НЕСАКАНИ ДЕЈСТВА ОД ЛЕКОВИ – формиран во 1987 г. со одлука на Мин. за здравство на РМ. До 1991 функционира како дел од Југословенскиот центар со седиште во Загреб. Од 2000 г. е полноправен член на Центарот при СЗО со седиште во Упсала (шведска). Центарот следи и обработува пријавени несакани дејства… Continue reading НАЦИОНАЛЕН ЦЕНТАР ЗА СЛЕДЕЊЕ НЕСАКАНИ ДЕЈСТВА ОД ЛЕКОВИ

НАЦИОНАЛИЗАЦИЈА – чин на одземање имот од приватни сопственици и негово пренесување во сопственост на државата, по правило, со определен надомест. Во социјалистичките земји, а во тој контекст и во Македонија, за разлика од земјите со пазарна економија, национализацијата беше сеопфатна, се спроведуваше со еден вид „присилни прописи“, спротивно од волјата на сопствениците и главно… Continue reading НАЦИОНАЛИЗАЦИЈА

НАЦИОНАЛНА ГАЛЕРИЈА – СКОПЈЕ – централна ликовна музејска институција во РМ. Основана е во 1948 г. од збирката на ликовната уметност на Народниот музеј во Скопје (Музеј на Македонија), а како самостојна музејска установа е отворена во 1951 г. Поседува значајна збирка од македонски автори од крајот на ⅩⅠⅩ век до денес, како и дела… Continue reading НАЦИОНАЛНА ГАЛЕРИЈА