Архиви: Енциклопедија

СИОН, Исак (Солун, 16. Ⅳ 1916 – Белград, 28. Ⅴ 1994) – банкарски чиновник, комунистички деец, партизански борец и политичар; Евреин. Во 1920 г. со семејството се преселил во Штип. Ја завршил Државната трговска академија во Скопје, студирал на Високата економско-комерцијална школа во Загреб, а потоа бил службеник во филијалата на Државната хипотекарна банка во… Continue reading СИОН, Исак

СИПКИ (Паридае, Аегитхалидае, Ти-Главен малидае, Ремизидае) – фамилии мали збирен индекс 19,0 20,7 21,0 22,3 22,7 30,2 30,2 29,6 птици од подре-Индекс на длабочина дот птици-пејачна сиромаштијата 4,6 5,1 5,7 6,0 5,4 9,3 9,4 9,4 ки (Осцинес), кои Извор: Државен завод за статистика, 2005 г. минимално прифатливиот начин на живеење во земјата во која живеат.… Continue reading СИПКИ

СИРМА ВОЈВОДА (Крстева Стрезова) (с. Тресонче, Дебарско, 1776 – на пат од Прилеп за Варош, Прилепско, 1864) – војвода на ајдутска дружина. Според народните песни, откако ги надминала сите 70 свои соборци во ајдутските вештини, била избрана за војвода. Дејствувала како народен заштитник од турските насилници и албанските качаци главно на планините Стогово и Крчин.… Continue reading СИРМА ВОЈВОДА

СИРНА НЕДЕЛ – именување на седмицата пред Прочка, од Месопусната недела до Проштени (Велики) поклади. Тогаш се запостува за Прочка, не се јаде ме-со, туку само млечни производи. Поради тоа, оваа недела се вика и Бела недела. Во понеделникот од оваа недела (Сирни понеделник) се оди на гумното, со топеница и кисело млеко, се трча… Continue reading СИРНА НЕДЕЛ

СИРОМАШТИЈА. Според статистичката служба на Европската унија „Еуростат“, како сиромашни се сметаат лица, домаќинства и групи лица, чии ресурси (материјални, културни и социјални) се на такво ниво што ги исклучува од има концептот на доходовна (монетарна) сиромаштија. Според овој концепт, поединецот или до-маќинството се смета за сиромашно ако остварениот приход или потрошувачка е под определен… Continue reading СИРОМАШТИЈА

СИРОПАЈОНЦИ (Сиропаионес) – пајонско племе што ја населувало територијата на левиот брег на долниот тек на р. Стримон. Ги спомнува Херодот во делото Историја (Ⅴ в. пр.н.е.). По персиското покорување на Пајонија, по наредба на персискиот крал Дареј И, тие биле преселени во Азија (511 пр.н.е.). Оние што останале веројатно се приклучиле кон пошироката пајонска… Continue reading СИРОПАЈОНЦИ

СИРОПУСНА НЕДЕЛ – именување на седмицата една недела по Месопусната недела. Овој празник се вика и Велики или Сирни Поклади – Прочка. Тогаш последен пат се мрси и се јадат млечни производи пред Велигденскиот пост. М. Кит. Канал за одводнување во Скопско Поле

СИСТЕМИ ЗА ОДВОДНУВАЊЕ во Република Македонија– покриваат 82.195 ха. Потребата за нивна изградба била согледана одамна на повеќе подрачја во Македонија. Првите работи започнале во Скопско Поле, во 1929 г., а интензивно продолжиле во 1959 (6.600 ха) г. Во истиот период се интензивирани работите на одводнување на Пелагонија (54.150 ха) и на Струмичко Поле (9.000… Continue reading СИСТЕМИ ЗА ОДВОДНУВАЊЕ во РМ

СИФИЕВА ЦРКВА – в. „Свети Никола“. Домот „Сју Рајдер“ во Скопје

„СЈУ РАЈДЕР“ (СУЕ РЅДЕР ЦАРЕ) – специјализирана установа во Скопје за палијативно згрижување, која обезбедува хумана и достоинствена грижа на болни во терминалниот стадиум на болеста. Формирана е во 1998 г. со капацитет од 75 кревети со партнерство меѓу Владата на РМ, фондацијата Суе Рѕдер Царе и Европската унија. Од 2007 г. во нејзин склоп… Continue reading СЈУ РАЈДЕР

СКАКУЛЕЦ, ЗЕЛЕН . (Теттигониа виридиссима Л.) – правокрилен инсект. Има добро развиени трети нозе за скокање. Достигнува должина до 3,5 цм. Пипалата му се подолги од телото и се свртени наназад. Телото му е Зелен скакулец зелено. Кога е во зелена средина (трева, гранки, лисја) не се забележува и сосема е заштитен. Активен е преку… Continue reading СКАКУЛЕЦ, ЗЕЛЕН

СКАКУЛЦИ (Салтаториа) – правокрилни инсекти. Имаат силно развиени задни нозе, дебели и вдолжени, приспособени за скокање, по што и го добиле името (салтаре лат. = скока). Предните крилја им се хитинизирани и кожести, а задните се тенки и склопени под предните. Усниот апарат им е приспособен за грицкање. Кај повеќето видови женките имаат долга легалица… Continue reading СКАКУЛЦИ

СКАЛОВСКА-МИРЧОВ, Марија (Каравуково, Србија, 1. Ⅲ 1929 – Скопје, 24. И 2005) – оперска певица, сопран, првенка на Операта на Македонскиот народен театар. Пеење учела приватно, а во 1950 г. е ангажирана како солист во Операта на Српско народно позориште во Нови Сад. Во 1952 добива ангажман во Операта на МНТ, каде што останала до… Continue reading СКАЛОВСКА-МИРЧОВ, Марија

СКАЛОВСКИ, Тодор (Тетово, 21. И 1909 – Скопје, 1. Ⅶ 2003) – композитор и диригент. Еден од најистакнатите претставници на првата генерација македонски композитори. Својата дејност на полето на музиката ја започнал веднаш по школувањето во Бел-град (кај професорите К. Манојловиќ, М. Милоевиќ и Ј. Славенски). Работел како наставник и диригент, а активен бил и… Continue reading СКАЛОВСКИ, Тодор

СКИЈАЊЕТО ВО МАКЕДОНИЈА. Се јавува организирано со основањето на скијачките секции во Скопје, Тетово, Крушево, Гостивар, Битола, Маврово и други места (од 1927). Во 1935 нив ги мето на Втората светска војна. Главниот придонес во македон-Скијачкиот центар Попова шапка имало и во 4 соколски друштва. Изградени се 9 планинарско-скијачки домови (1930–1940). Курсеви за учители по… Continue reading СКИЈАЊЕТО ВО МАКЕДОНИЈА

СКЛАВИНИИ – територии населени со словенски племиња, самостојни политичко-територијални, полудржавни организации, независни кнежества. Имале сопствена управа и посебна воена организација. На чело стоеле избрани водачи, именувани како архонти, егзарси, рексови и др. Во секоја склавинија обично било населено само едно племе. Во Македонија во Ⅵ–Ⅶ в., биле формирани склавинии на Берзитите, Сагудатите, Драговитите, Вајунитите и… Continue reading СКЛАВИНИИ

„СКОК“ – неделен спортски илустриран магазин, првиот број се појавил на 28 август 1991 г. во Скоп-Наумовски. До 8 септември 1999 г. се отпечатени 420 броја, по што ревијата се трансформирала во дневен спорт-ски весник што опстанал до септември 2003 г. Главен уредник Миодраг Мицковиќ. По ликвидацијата на НИП „Нова Македонија“, брендот го от-Магазинот „Скок“… Continue reading СКОК

СКОК, Петар (Јурково Село кај Жумберк, Хрватска, 1. Ⅲ 1881 – Загреб, 3. Ⅳ 1956) – хрватски лингвист, ономастичар со светски глас. Од 1892 г. до 1900 г. учел гимназија во Карловац. На Универзитетот во Виена (1900–1904) студирал романска и германска филологија. Бил средношколски професор во Бања Лука и библиотекар во Покраинскиот кралски музеј во… Continue reading СКОК, Петар

СКОЛИИ (Сцолиидае) – големи ципокрилни инсекти. Нивните ларви паразитираат на други крупни инсекти. Женките се разликуваат од мажјаците по големината и по формата, Голема сколија имаат и свиени антени, по што го добиле името (сколиос гр. = крив, свиен), а крилјата им се рудиментирани или се без крилја. Најчест вид во Македонија е големата сколија… Continue reading СКОЛИИ

СКОЛОВРАНЦИ (Стурнус) – род мали птици од фамилијата сколовранци (Стурнидае), од кои во Македонија се среќаваат два вида: обичен сколовранец (Стурнус вулгарис) и розов сколовранец (Стурнус росеОбичен сколовранец ус). ЛИТ.: Бирдс ин Еуропе: популатион естиматес, трендс анд цонсерватион статус, „БирдЛифе Интернатионал Цонсерватион Сериес“, 12, Цамбридге, 2004; Ц. Харрисон, Ан Атлас оф тхе Бирдс оф тхе… Continue reading СКОЛОВРАНЦИ

СКОПЈЕ – главен и најголем град во РМ, со 467.257 ж. (2002). Се наоѓа во Скопската Котлина, од двете страни на р. Вардар, на надморска височина помеѓу 220 и 400 м. Зафаќа површина од 7.820 ха. Има многу поволна сообраќајно-географска положба. Тој е гравитациски центар на целата држава. Од него водат современи патишта во повеќе… Continue reading Скопје

СКОПСКА АРТИЛЕРИСКА БРИГАДА (с. Лисиче, Велешко, септември – Скопје, втората половина на ноември 1944) – воена единица на НОВ и ПОМ. При повторното заземање на Прилеп од германските сили (20. Ⅸ 1944) артилерискиот дивизион на Стјепан Златар се повлекол кон с. Лисиче (Велешко) и тука послужил како јадро за формирањето на Бригадата со командант Киро… Continue reading СКОПСКА АРТИЛЕРИСКА БРИГАДА

СКОПСКА ЕПАРХИЈА – православна епархија. Во Ⅳ в. Скупи било митрополитско седиште, долго време под јурисдикцијата на солунскиот архиепископ. Со повелбата на Јустинијан И (15. Ⅳ 535) била основана самостојна црква Јустинијана Прима (до 545 г.). Во времето на Самуиловото Царство епархијата $ била потчинета на Охридската архиепископија. Со паѓањето на Скопје под Византија (1002),… Continue reading СКОПСКА ЕПАРХИЈА

СКОПСКА КОТЛИНА – се протега во северниот дел на Повардарјето, целосно во Вардарската тектонска зона. Претставува длабока и спуштена потонатина по должината на раседните линии. Таа е заградена од сите страни со висока планинска рамка и тоа: Скопска Црна Гора на север, Же-ден на запад и масивот на Јакупица (Мокра) на југ. Единствено спрема исток… Continue reading СКОПСКА КОТЛИНА