Архиви: Енциклопедија

СИДОВСКИ, Петар (Битола, 2. Ⅴ 1938 – Битола, 19. Ⅲ 1989) – педагог и хорски диригент. Дипломирал на ФМУ во Скопје (1971). Долгогодишен наставник на Му-зичкото училиште во Битола. Раководител на Хорот и на Забавниот оркестар при КУД „Стив Наумов“ (1958–1969), на Женскиот хор при Друштвото на музичките работници од Битола (од 1980) и др.… Continue reading СИДОВСКИ, Петар

СИКАВИЦА, Доне (с. Жужели, Костурско, Егејскиот дел на Македонија, РГ, 15. Ⅸ 1914 – Скопје, 6. Ⅳ 1995) – член на КПГ, уредник на в. „Искра“ (орган за Костурско, на македонски јазик), учесник во НОБ во Егејскиот дел на Македонија и член на Централниот совет на НОФ. Во 1949 г. емигрирал во источноевропските земји, но… Continue reading СИКАВИЦА, Доне

СИЛА, апостол, св. (втора пол. на И в.) – еден од 70-те апостоли, пријател и сопатник на св. апостол Павле во мисијата во Македонија. Бил член на Ерусалимската црква и како таков посведочувал дека Црквата Матица (Ерусалимската црква) ја признава легитимноста на апостолската дејност на апостолот Павле во Македонија. Сила бил и првиот благослов од… Continue reading СИЛА, апостол, св

СИЛАЖА – поткиселена сочна добиточна храна, со влажност 6575%. Кај нас помасовно започнува да се употребува од втората половина на ⅩⅩ в. на поголемите фарми. Се силажираат култури што тешко се сушат или ако при косидбата временските услови не се погодни за подготвување сено. Во некои земји во светот на одделни краварски фарми таа е… Continue reading СИЛАЖА

СИЛВЕСТЕР (световното име Серафим) (с. Варвара, Тетовско, 1812 – 1882) – игумен. Ученик на Кирил Пејчиновиќ и прв негов наследник во Лешочкиот манастир „Св. Атанасиј“. Бил игумен од 1845 до 1860, кога (1850 и 1856) изградил два конака и други објекти. ЛИТ: И. Петрушевски, Б. Светозаревиќ, Лешочкиот манастирски комплекс, Скопје, 2001. Бр. Св.

СИЛЕКС – рудник на секундарни кварцити, кој се наоѓа во западниот дел на Кратовско-злетовската вулканска област, помеѓу селата Плешенци и Боровиќ. Во суштина претставува калдера во вулканско-седиментен комплекс, во кој се застапени разновидни карпести маси (андезити, туфови и др.). Од генетски аспект, секундарните кварцити се метасоматски творби создавани во текот на поствулкански активности и тоа… Continue reading СИЛЕКС

СИЛЈАН ШТРКОТ – приказна од Марко Цепенков за непослушниот, мрзлив и затоа проколнат син единец што го напуштил до-мот. Сторија со многу елементи од христијанскиот и обичајниот кодекс, со контаминации и преплетувања на фантастичното и реалното во животот во маке„Силјан штркот“ донските села. ЛИТ.: Марко К. Цепенков, Македонски народни умотворби. Книга втора, Народни приказни –… Continue reading СИЛЈАН ШТРКОТ

СИЛЈАН, Раде (Жван, 16. Ⅳ 1950) – поет, есеист, критичар, антологичар, учебникар, преведувач, издавач. Завршил Филолошки факултет на Универзитетот „Св. Ки-Раде Силјан рил и Методиј“ во Скопје. Работел како новинар, потоа уредник во Радио Скопје. Бил директор на книгоиздателството „Македонска книга“ и основач и директор на книгоиздателството „Матица македонска“ во Скопје. Составувач е на неколку… Continue reading СИЛЈАН, Раде

СИЛЈАНОВ-ПИПЕРКАТА, Јордан (с. Козица, Кичевско, 23. Ⅵ 1870 – с. Цер, Демирхисарско, 10. Ⅷ 1903) – демирхисарски војвода на ТМОРО. Од 1897 г. влегол во четата на војводата Д. Тасев. На печалба во Бугарија заминал во летото на 1900 г. Со Ѓ. Наумов-Пљакот се враќаат во Македонија и дејствуваат илегално. Влегол во четата на Н.… Continue reading СИЛЈАНОВ-ПИПЕРКАТА, Јордан

СИЛЈАНОВ, Христо (Истанбул, 26. Ⅴ 1880 – Софија, 26. Ⅸ 1939) – револуционер, историчар, публицист, поет. Основното образование го завршува во родниот град, а средното училиште (класична гимназија) во Солун и Битола. Како поет му посветува песни на Гоце Делчев, а своите доживувања како учесник во револуционерните борби во Македонија и Одринско ги опишува во… Continue reading СИЛЈАНОВ, Христо

СИЛЈАНОВСКА-ДАВКОВА, Гордана (Охрид, 11. Ⅴ 1955) – универзитетски професор, правник. Основно и средно образование завршила во Скопје (1973). Дипломирала на Правниот факултет во Скопје (1978), каде што и магистрирала. Докторирала пред комисија предводена од проф. Франц Град со „Цум лауде“ на Правниот факултет во Љубљана, на тема „Лоцал Селфговернамент – бетњеен Нормс анд Реалитѕ“ (1994).… Continue reading СИЛЈАНОВСКА-ДАВКОВА, Гордана

„СИЛНИ“ (Скопје, 1910) – соколско гимнастичко друштво. Прв претседател бил Глигорие Елезовиќ, а начелник Рајко Караклаиќ. Членовите во униформи (неколку стотици, претежно ученици) се занимавале со прости, строеви и вежби со подвижни справи и со некои спортски и културно-уметнички активности. Повремено приредувале јавни настапи во Скопје и во околните села, како и во Куманово и… Continue reading СИЛНИ

СИМЕОН Ⅰ (ХВИ в.) – охридски архиепископ (ок. 1550 г.). Поранешен епископ на чело на Рашката епархија. Стапил на престолот на Охридската архиепископија во јули 1550 г. По половина година бил принуден да го напушти престолот. ЛИТ.: И. Снегаров, История на Охридската архиепископия-патриаршия, София, 1995; Ј. Белчовски, Хронолошки список на поглаварите на Охридската архиепископија (патријаршија),… Continue reading СИМЕОН ¶

СИМЕОН ВЕЛИКИ (864 или 865 – 27. Ⅴ 927) – кнез (893–913) и цар (913–927), најпознат владетел на Првото бугарско царство. Водел успешни борби со Византија. Ги освоил Тракија, Македонија (до Солун, 904), Албанија и Рашка; поразен од Хрватите. Ја пренел престолнината во Преслав, а во Бугарската црква го вовел словенскиот наместо дотогашниот грчки јазик.… Continue reading СИМЕОН ВЕЛИКИ

СИМЕОНОВ, Борис (Штип, 25. Ⅷ 1930) – редовен професор и познат научник од областа на земјотресното инженерство, особено за високоградбата. Дипломирал на Техничкиот факултет (Градежен отсек), во Скопје (1957), магистрирал во ИЗИИС во Скопје (1972), а докторирал на Градежниот факултет во Белград (1982). Престојувал на универзитетите во Токио (Јапонија), Беркли (САД) и Кјото (Јапонија). Автор… Continue reading СИМЕОНОВ, Борис

СИМИТЧИЕВ, Дамјан (Прилеп, 1873 – 1941) – фармацевт. Фармација завршил во Лиеж (Белгија) во 1898 г., како прв фармацевт во Прилеп. По 1900 г. отворил самостојна аптека. Покажал афинитет кон превентивната дејност и бактериологијата што ја изучувал во Лиеж (до 1936). По враќањето во Прилеп го едуцирал населението и вовел задолжителна вакцинација на децата. П.… Continue reading СИМИТЧИЕВ, Дамјан

СИМИТЧИЕВ, Коле Петров (с. Воштарени, Леринско, Грција, 15. Ⅴ 1918 – Вроцлав, Полска, 10. Ⅳ 2003) – македонски и полски славист, фолклорист и проф. на Вроцлавскиот универзитет во Полска. По завршувањето на гимназијата во Лерин (1937) и студииите по класична филологија на Солунскиот универзитет (1941), ги завршува и славистичките студии во филијалата на Софискиот универзитет… Continue reading СИМИТЧИЕВ, Коле Петров

СИМИТЧИЕВА, Грозда Петрова (Велес, 17. Ⅹ 1910 – Скопје, 27. Ⅴ 1994) – гинеколог-акушер. Мед. ф. завршила во Белград (1936). Во 1945 г. била иницијатор за формирање на првата школа за акушерки во ФНРЈ во Скопје и била нејзин прв директор. Специјализирала во Белград (1946). Би-ла стручен раководител на Градскиот родилен дом во Скопје. Еден… Continue reading СИМИТЧИЕВА, Грозда Петрова

СИМИЌ, Чедомир (с. Чумиќ, Србија, 28. Ⅵ 1896 – Белград, 6. И 1969) – борец против маларијата во Македонија, редовен проф. на Вет. ф. во Белград, академик (на САНУ). Докторирал на Мед. ф. во Стразбур во 1924 г. Се вработува во Заводот за тропски болести во Скопје, каде што бил и директор (1934–1937). Под негово… Continue reading СИМИЌ, Чедомир

СИМИЏИОСКИ, Круме (Прилеп, 1913 – Скопје, 1990) – фармацевт. Фармација завршил во Загреб (1936). Краток период работел во Прилеп, а потоа во Бел-град (1938) и повторно во Прилеп, како управник на Градската аптека (1946). Неколку години бил одговорен фармацевт во Министерството за здравство во Скопје, а потоа директор на „Реплек“, каде што останал до пензионирањето… Continue reading СИМИЏИОСКИ, Круме

СИМЈАНОВСКИ, Аљоша (Скопје, 25. Ⅷ 1951) – режисер и публицист. По дипломирањето на Универзитетот во Скопје (1978) се вработува во Македонската радио-телевизија. Уредник на Забавната, Документарната и Контактно-рекреативната програма. Режирал над 1.500 емисии, од кои позначајни се: ТВ играниот филм „Пикасо“ идокументарните филмови: „Сестри“, „Мојата љубов Чарли Паркер“, „Било некогаш на ридестиот Балкан“, „Отспротива на… Continue reading СИМЈАНОВСКИ, Аљоша

СИМЈАНОВСКИ, Стојмир (Иванчишта, Кичевско, 13. Ⅷ 1937) – раскажувач, романсиер, драмски писател, фељтонист. Завршил Филолошки факултет во Скопје. БИБ.: Чесно дрво, раскази, 1973; Црвени утра, роман, 1975; Синови на горите, роман, 1976; Белата голгота, роман, 1981; Весниното писмо, роман, 1983; Фаќачи на вампири, раскази, 1985; Двојната Ева, роман, 1990; Лицето на самовилата, роман, 1991; Вратата… Continue reading СИМЈАНОВСКИ, Стојмир

СИМОВ, Ангел Ахилов (Гевгелија, 4. Ⅸ 1935 – Скопје, 25. Ⅸ 1998) – фармацевт, редовен проф. Еден од основоположниците на Фарм. ф. во Скопје и на Катедрата по фармацевтска технологија. Автор на учебникот „Фармацевтска технологија“ и на одделни научни и стручни трудови. Бил долгогодишен директор на Фармацевтската куќа „Алкалоид“ во Скопје и одговорен за осовременување… Continue reading СИМОВ, Ангел Ахилов

СИМОВ, Ѓорѓи Ахилов (Гевгелија, 16. И 1930 – Скопје, 9. Ⅹ 2002) – Ѓорѓи Симов спец. по стоматолошка протетика, проф. на Ст. ф. во Скопје. Хабилитирал во 1977 г. Бил раководител на Клиниката за фиксна стоматолошка протетика. Публикувал 64 статии. Автор е на скриптата „Стоматолошка протетика – морфологија и коронки“. Е. М.