Tag: Д

ДАБ

ДАБ . (Љуерцус Л., фам. Фагацеае) – родот опфаќа околу 300 вида, распространети во северната хемисфера. Листопадни или трајно зелени дрвја или грмушки, со широко разгранети круни, со прости листови, варијабилни по форма. Еднодомни со еднополни цветови. Плодовите се желади, обвиени со чашковидна капа (купола), зреат во првата …

ДАБ Прочитај »

ДАБЕСКИ, Петко

ДАБЕСКИ, Петко (с. Волковија, Тетовско, 15. Ⅹ 1939) – електроинженер, поет, антологичар и општественик. Завршил гимназија во Тетово и дипломирал на Електротехничкиот факултет во Белград. Работел на проектирање, изградба и експлоатација на високонапонски разводни постројки и хидроелектрични централи. Бил претседател на Општинското собрание на Тетово. Првите песни ги …

ДАБЕСКИ, Петко Прочитај »

ДАБЈЕ-ГРАМАЃЕ, Барово, Неготинско

ДАБЈЕ-ГРАМАЃЕ, Барово, Неготинскохероон од римско време, во долината на р. Бошава, 17 км јужно од Неготино. На темето од благо возвишение бил подигнат репрезентативен хероон во вид на храм, на висок подиум со вестибил, цела и хипогеум. Откриени се 15 камени архитектонски елементи од таванско-покривната конструкција, …

ДАБЈЕ-ГРАМАЃЕ, Барово, Неготинско Прочитај »

ДАБНИЦА

ДАБНИЦА – село во Прилепско, во југозападното подножје на Бабуна, северно од Прилеп, на 605 м н. в. Во месноста Гарван бил формиран НОПО „Димитар Влахов“ (16. Ⅴ 1942). За соработката и вклученоста во Народноослободителното движење, бугарските окупаторски сили извршиле масовен терор и масакар во селото. Биле уапсени …

ДАБНИЦА Прочитај »

ДАВИД

ДАВИД (? – 976) – комитопул, најстариот син на комитот Никола. Со помладите браќа (Мојсеј, Арон и Самуил) се побуниле против бугарската (969) и византиската власт (976), по што владееле независно. Тој ја имал врховната власт. Набргу бил несреќно убиен од Власи сточари во месноста Убави Дабови, меѓу …

ДАВИД Прочитај »

ДАВИДОВСКИ, Киро

ДАВИДОВСКИ, Киро (Куманово, 24. Ⅻ 1932 – Скопје, 2003) – обоист. Еден од првите музичари во Македонија со факултетска диплома за дувачки инструменти. Дополнително се усовршувал на Академијата „Санта Чечилија” во Рим. Бил прв обоист на Македонската филхармонија и развил богата концертна активност во земјава и во странство. …

ДАВИДОВСКИ, Киро Прочитај »

ДАВИНА КУЛА, Чучер

ДАВИНА КУЛА, Чучер (Орман), Скопско – антички и рановизантиски град, 12 км северно од центарот на Скопје. Издолжен рид што доминира над самиот пат и влезот во Качаничката Клисура и се издига 200–230 м над р. Лепенец. Градот бил компониран од акропол со елипсовидна форма, со заштитен ѕид …

ДАВИНА КУЛА, Чучер Прочитај »

ДАВИТКОВСКИ, Петар

ДАВИТКОВСКИ, Петар (с. Калниште, ПробиШтип, 25. Ⅹ 1911 – Скопје, 1996) – протојереј-ставрофор, свештенослужител, душегрижник, старешина, воспитувач, професор и пратеник во Богословијата. Во 1935 г. ја завршил шестгодишната Виша богословија во Битола, во која како ученик учествувал во бунтот на учениците (1934) за одбрана на македонскиот јазик. Од …

ДАВИТКОВСКИ, Петар Прочитај »

ДАВКОВ, Благој

ДАВКОВ, Благој (Скопје, 21. Ⅰ 1921 – Скопски централен затвор, 21. Ⅰ 1943) – машинобравар, комунистички деец и првобо Дабничкиот масакр (1942) рец. Како вработен во работилницата на Папа Теодоси (1938), се вклучил во УРС-овите синдикати, станал член на КПЈ (од пролетта 1940) и член на МК на …

ДАВКОВ, Благој Прочитај »

ДАВКОВ, Павле

ДАВКОВ, Павле (Скопје, 21. Ⅵ 1925 – Вашингтон, 12. Ⅴ 1978) – национален деец и политичар, учесник во НОБ (од 1942) и скоевски раководител. По Ослободувањето работел како висококвалификуван механичар и директор на Претпријатието за ремонт и сервис „Механика“ во Скопје. Во своето политичко и стручно усовршување, дипломирал …

ДАВКОВ, Павле Прочитај »

ДАВЧЕВ КАСО, Славко Томов

ДАВЧЕВ КАСО, Славко Томов (Долно Чичево, Велешко, 23. Ⅰ 1921 – Клиново, Кавадаречко, 20. Ⅰ 1943) – работник, револуционер и борец на ВПО „Димитар Влахов” (од јуни 1942). Член на СКОЈ од 1939, а на КПЈ од 1940 г. Во текот на 1941 и 1942 г. собирал оружје, …

ДАВЧЕВ КАСО, Славко Томов Прочитај »

ДАВЧЕВ, Данчо

ДАВЧЕВ, Данчо (Скопје, 9. Ⅳ 1949) – ред. проф. по информатика на ЕТФ во Скопје и раководител на Центарот за далечинско образование. Дипломирал на ЕТФ во Белград (1972), со звање „Доцтор Ингениеур” се здобил на Универзитетот во Орсеј, Париз (1975), а докторирал на ЕТФ во Белград (1981). Престојувал …

ДАВЧЕВ, Данчо Прочитај »

ДАВЧЕВ, Пенчо Јорданов

ДАВЧЕВ, Пенчо Јорданов (Велес, 15. Ⅵ 1922 – Скопје, 25. XI 1995) – интернист–гастроентеролог, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје, академик. Дипломирал на Мед. ф. во Белград (1948). Специјализација по внатрешни болести завршил во 1952 г. Го одбранил хабилитациониот труд „Прилог кон биолошката дијагностика на функционалните и …

ДАВЧЕВ, Пенчо Јорданов Прочитај »

ДАВЧЕВСКИ, Ристо

ДАВЧЕВСКИ, Ристо (с. Долни Дисан, Неготинско, 6. Ⅲ 1935) – новинар, писател за деца и илустратор. Завршил средно училиште и студирал на Филозофскиот факултет. Бил уредник на Радиотеатарот за деца на Радио-Скопје. Автор е на повеќе книги со песни, басни, раскази, пиеси, радиодрами, повести и романи. Член е …

ДАВЧЕВСКИ, Ристо Прочитај »

ДАГЛАРЏА, Фазил Хисни

ДАГЛАРЏА, Фазил Хисни (Хüснü Фазил Дагларçа) (Истанбул, 26. Ⅷ 1914) – турски поет. Во 1959 г. отворил книжарница и почнал да издава книжевно списание. Првата поетска збирка ја објавил во 1935 под наслов Свет насликан во воздух со која веднаш го свртел вниманието на љубителите на поезијата и …

ДАГЛАРЏА, Фазил Хисни Прочитај »

ДАЈБОГ

ДАЈБОГ – бог на сонцето кај Словените. Син на Сварог – бог на небото или бог небо и брат на Сварожич – бог на огнот. ЛИТ.: Трајан Митревски прота, Православна христијанска апологетика, Скопје, 1983; Лазар Милин, протоереј, Научно оправдање религије, Апологетика, 2, Београд, 1977. Рат. Гр.

ДАЈРЕ

ДАЈРЕ – . народен музички мембранофон инструмент од кружен дрвен обрач на кој од едната страна е затегната кожа, а на неколку места на обрачот се прикачени по две тркалезни метални плочки што ѕвечат при удирањето и тресењето. Кај муслиманите, претежно, го употребуваат жените како придружник на песните, …

ДАЈРЕ Прочитај »

ДАЈРЕ –

ДАЈРЕ – . народен музички мембранофон инструмент од кружен дрвен обрач на кој од едната страна е затегната кожа, а на неколку места на обрачот се прикачени по две тркалезни метални плочки што ѕвечат при удирањето и тресењето. Кај муслиманите, претежно, го употребуваат жените како придружник на песните, …

ДАЈРЕ – Прочитај »

ДАЛАСИН, Дамјан

ДАЛАСИН, Дамјан (XI в.) – византиски благородник и војсководец. Бил назначен за дукс на Скопје (1072), по избувнувањето на востанието на Ѓорѓи Војтех и по прогласувањето на Бодин за цар. Ја предводел византиската војска во решавачката битка со востаниците кај Призрен, но бил поразен и паднал во заробеништво. …

ДАЛАСИН, Дамјан Прочитај »

ДАЛКАЛЧЕВ, Христо

ДАЛКАЛЧЕВ, Христо (с. Владово, Воденско, 1878 – Софија, по 1944) – просветен и национален деец, унив. професор. Ја завршил Духовната семинарија во Цари-град, а потоа како главен учител во Гевгелија бил раководител на МК на ТМОРО. Одржувал писмени контакти со четите на војводите Сава Михајлов и Апостол Петков …

ДАЛКАЛЧЕВ, Христо Прочитај »

ДАМАСКИН СТУДИТ

ДАМАСКИН СТУДИТ (Солун, ⅩⅤⅠ – ?, 1577) – солунски митрополит, проповедник и книжевен деец, еден од почетниците на просветителството. Просветителските идеи ги изразил во Предговорот кон неговото најпознато дело „Сокровиште” (Венеција, 1558), кое уште во периодот меѓу 1560 и 1580 г. било преведено на македонски народен говор од …

ДАМАСКИН СТУДИТ Прочитај »

ДАМАСКИНИ

ДАМАСКИНИ -. средновековен книжевен род, раширен во македонската книжевност и во другите словенски книжевности од ⅩⅤⅠ до ⅩⅠⅩ в. Неговата појава е поврзана со преводот на најпознатото книжевно дело на Дамаскин Студит – Сокровиште (шљхсаурÁз)??преведено од грчки на словенски јазици. Во почетниот период од преводот овој термин се …

ДАМАСКИНИ Прочитај »

ДАМАСТИОН

ДАМАСТИОН – древен град, сè уште нелоциран. Населен воⅤв. пр.н.е. Во градот имало ковачница од 390 до 320 г. пр.н.е. во која пајонските владетели ги ковеле своите пари. Во почетокот, ковачницата била под влијание на мајстори од Халкидик и Олинт, но подоцна работеле пајонски мајстори. ЛИТ.: Е. Петрова, …

ДАМАСТИОН Прочитај »

ДАМЕ ГРУЕВ“, ИСЕЛЕНИЧКА ОРГАНИЗАЦИЈА

ДАМЕ ГРУЕВ“, ИСЕЛЕНИЧКА ОРГАНИЗАЦИЈА (Индијанаполис, Индијана, САД, 1922 – ?) – основана под името „Леринско братство“ (едно од најбројните); во неа членувале претежно доселеници од Леринско, а имало членови и од Битолско, Костурско и од други краеви на Западниот дел на Македонија. Во 1923 г. го променила името …

ДАМЕ ГРУЕВ“, ИСЕЛЕНИЧКА ОРГАНИЗАЦИЈА Прочитај »

ДАМЕВ, Огнен Цветанов

ДАМЕВ, Огнен Цветанов (Битола, 7. Ⅵ 1939) – географ, унив. професор по економска географија. Дипломирал на Природноматематичкиот факултет (Група географија) во Скопје, а магистрирал (1977) и докторирал (1987) на Економскиот факултет во Скопје. Првин бил професор во Гимназијата со економски паралелки „Јосип Броз-Тито“ во Кавадарци, а потоа од …

ДАМЕВ, Огнен Цветанов Прочитај »

ДАМЕСКИ, Дарко

ДАМЕСКИ, Дарко (Прилеп, 12. Ⅴ 1932 – Скопје, 12. Ⅻ 1983) – драмски и филмски актер. Завршил Државна средна театарска школа (1952) во Скопје од кога е член на Драмата на МНТ. Од 1964 г. премина во Драмскиот театар во Скопје, каде што беше сè до неговата смрт …

ДАМЕСКИ, Дарко Прочитај »

ДАМЈАН

ДАМЈАН – наоѓалиште на железна руда, што ги зазема централните делови од рудниот реон БучимДамјан–Боров Дол. Со истражувања се утврдени резерви од околу 6,5 милиони тони руда со 35% Фе. Рудникот во редовна експлоатација бил во периодот 1968– 1992 г. Во градбата на ова наоѓалиште учествуваат: палеогени седименти, …

ДАМЈАН Прочитај »

ДАМЈАНОВ, Андреја

ДАМЈАНОВ, Андреја (с. Папрадиште, 1813 – Велес, 1878) – протомајстор, од родот Реизовски, еден од најзначајните градители на Балканот. Гради цркви и профани објекти во Македонија, во Србија и во Босна и Херцеговина. Црквите главно ги решава како трикорабни базилики обиколени со тремови од западна, од јужна и …

ДАМЈАНОВ, Андреја Прочитај »

ДАМЈАНОВСКА, Љубица

ДАМЈАНОВСКА, Љубица (Ре-сен, 14. Ⅰ 1930) – историчарка на уметноста, значајна за развојот на музејската дејност во Македонија. Дипломирала на Филозофскиот факултет во Белград (1953). Била кустос во МСУ во Скопје. Автор е на повеќе изложби и монографии за македонските уметници (Димче Коцо, 1972; Вангел Коџоман, 1976; Љубомир …

ДАМЈАНОВСКА, Љубица Прочитај »

ДАМЈАНОВСКИ, Анатоли Крстев

ДАМЈАНОВСКИ, Анатоли Крстев (с. Лазарополе, 10. Ⅳ 1928 – Скопје, 2. Ⅲ 1996) – педагог, универзитетски професор, министер за образование и наука. Завршил учителска школа (1947) и студии по педагогија на Филозофскиот факултет во Скопје (1951), каде што одбранил и хабилитациски труд (1966). Работел како професор во Учител-Анатоли …

ДАМЈАНОВСКИ, Анатоли Крстев Прочитај »

ДАМЈАНОВСКИ, Ристо Јорданов

ДАМЈАНОВСКИ, Ристо Јорданов (с. Доленци, Демирхисарско, 25. Ⅴ 1937) – генерал-мајор, во пензија. Основно образование завршил во родното место, а средно земјоделско училиште во Битола (1955). Извесен период работел во Окружниот задружен сојуз во Битола и како наставник во ОУ „Гоце Делчев“ (1955-1956). Подоцна завршил Воена академија (Белград, …

ДАМЈАНОВСКИ, Ристо Јорданов Прочитај »

ДАМОВСКИ ОШЕНСКИ, Лазо

ДАМОВСКИ ОШЕНСКИ, Лазо (с. Ошени, Костурско, 17. Ⅷ 1897 – Скопје, 25. Ⅱ 1970) – национален и комунистички деец. Како синдикален активист и член на КПГ (од 1924) бил апсен и бил организатор на бегството на седум комунисти со копање подземен тунел од затворот и станал легендарен пример …

ДАМОВСКИ ОШЕНСКИ, Лазо Прочитај »

ДАМОВСКИ, Александар

ДАМОВСКИ, Александар (Ташкент, Узбекистан, 27. Ⅰ 1962) – новинар. Завршил Факултет за интердисциплинарни студии по новинарство при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј”. Бил хонорарен соработник на „Студентски збор”, „Вечер” и на југословенските весници „Полет”, „Младост” и „Став”. Работел во „Млад борец” (1986/89), магазинот „21” (1989/90), „Нова Македонија” (1991/94), …

ДАМОВСКИ, Александар Прочитај »

ДАМЧЕВСКИ КОЦИН, Перо Борисов

ДАМЧЕВСКИ КОЦИН, Перо Борисов (с. Жван, Демирхисарско, 20. Ⅵ 1942) – писател, новинар и општественик. По завршувањето на Средното техничко училиште во Битола, дипломирал на Економскиот факултет (Кибернетика) во Прилеп и во 1978 г. емигрира во Австралија. Ги завршил двегодишните студии на Катедрата за македонски јазик и литература …

ДАМЧЕВСКИ КОЦИН, Перо Борисов Прочитај »

ДАНЕВ, Михаил Методиев

ДАНЕВ, Михаил Методиев (с. Долани, Штип, 1. Ⅶ 1941) – ветеринар, редовен проф. на ФВМ во Скопје и на Државниот универзитет во Тетово. Докторирал на В. ф. во Белград (1984). Работел во ЗИК „Црвена ѕвезда” во Штип, како директор на ООЗТ и генерален директор, бил претседател на Собранието …

ДАНЕВ, Михаил Методиев Прочитај »

ДАНЕВСКИ, Ѓорѓи

ДАНЕВСКИ, Ѓорѓи (с. Сарамзалино, Светиниколско, 1947) – сли Ѓ. Даневски, Пред иконата и калинките (1995) кар. Член е на ДЛУМ. Дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Љубљана (1972). Живее и работи во Виница. Остварил студиски патувања во Германија, Италија, Холандија, шпанија и други земји. Имал голем број …

ДАНЕВСКИ, Ѓорѓи Прочитај »

ДАНИЕЛ, Иструмица

ДАНИЕЛ, Иструмица (?, ? – Солун, 1654) – еврејски рабин, веројатно родум од Струмица. Долги години бил на чело на Солунската рабинска академија, која се наоѓала во рамките на Португалската синагога. Напишал повеќе Проповеди и Одговори, а заедно со уште четворица рабини, автор е и на еден колективен …

ДАНИЕЛ, Иструмица Прочитај »

ДАНИИЛ МОСКОПОЛСКИ

ДАНИИЛ МОСКОПОЛСКИ (Михаил Адами Хаџи Москополски) (ⅩⅤⅠⅠⅠ в. – ?) – свештеник, даскал, книжевник и лексикограф. Ја напишал книгата „Начално учение” („Воведно учење”), на грчки јазик, со лексикон под наслов „Четиријазичник” со зборови и реченици на грчки, аромански (влашки), македонски и на албански јазик. Зборовите на сите јазици …

ДАНИИЛ МОСКОПОЛСКИ Прочитај »

ДАНИЛОВСКИ, Јордан

ДАНИЛОВСКИ, Јордан (Дебар, 15. Ⅰ 1957) – новинар, поет, критичар, есеист и романсиер. Дипломирал на Филолошкиот факултет во Скопје. Работел во Културната редакција и бил заменик директор на Македонската телевизија. Член е на ДПМ (1986). Тој е еден од основачите на сп. „Стожер“ и на книжевната манифестација Празник …

ДАНИЛОВСКИ, Јордан Прочитај »

ДАНОЦИ НА ИМОТ ВО РМ

ДАНОЦИ НА ИМОТ ВО РМ – група даноци што се наметнуваат на имотот во сопственост на индивидуални (граѓани) или на правни лица (претпријатија). Во оваа група даноци, според вообичаената меѓународна класификација, спаѓаат: 1) данокот на имот; 2) данокот на наследство и подарок, и 3) данокот на промет на …

ДАНОЦИ НА ИМОТ ВО РМ Прочитај »

ДАНОЧЕН СИСТЕМ НА РМ

ДАНОЧЕН СИСТЕМ НА РМ – збир на сите даноци што се воведени и што се наплатуваат во земјата, врз основа на нејзиниот фискален суверенитет. Според современото толкување, во даночниот систем се вклучуваат, покрај даноците, уште и придонесите на платите и од платите, што се воведени како задолжителни давачки …

ДАНОЧЕН СИСТЕМ НА РМ Прочитај »

ДАРВАР, Димитрие

ДАРВАР, Димитрие (Клисура, 1757 – Виена, 1823) – учител, филолог. Автор е на поучни и прирачни книги и преведувач на книги од грчки на славјански и од германски на грчки јазик. Од 1769 г. со своето богато семејство живеел во Земун. Се школувал во Земун, Рума, Нови Сад, …

ДАРВАР, Димитрие Прочитај »

ДАРЛЕВ, Ристо

ДАРЛЕВ, Ристо (Костурино, Струмичко, 1952) – борач во слободен Ристо Дарлев стил во категоријата до 57 кг. Бил член на БК „Спартак“ од Кочани, БК „Скопје“ и БК „Вардар“ од Скопје. 12 години бил репрезентативец на СФРЈ. На Медитеранските игри во Измир (1971) бил втор, во Сплит (1977) …

ДАРЛЕВ, Ристо Прочитај »

ДАРОН

ДАРОН (Даррхон) – демон на здравјето, старомакедонско божество (Хесѕцхиус), пандан на хеленскиот Асклепиј. Хезихиј го нарекува „бог што Македонците го повикувале на помош во случај на болест”. Почитувањето е потврдено и со натпис посветен на богот откриен во Пела. ЛИТ.: Ј. Каллерис, Лес Анциенс Мацедониенс, Т. Ⅱ, Атхенес, …

ДАРОН Прочитај »

ДАРПНА

ДАРПНА – невестинска марама за на глава во правоаголна форма од бело солунско платно, околу богато украсена со алов вез од коприна, во специфична техника – трупа. Краевите се украсени со бели памучни снопчиња реси, комбинирани со црвени памучни конци. С. Г.

ДАСАРЕТИ

ДАСАРЕТИ – древно племе од Горна Македонија (сп. Полибиј), кое го населувало Охридскострушкиот регион. Во римско време преовладало името Дасарети наместо претходното име на племето Енгелани (сп. Страбон). Континуитетот во културата е потврден од наодите во некрополата на с. Требеништа од крајот на Ⅶ до Ⅳ/Ⅲ в. пр.н.е. …

ДАСАРЕТИ Прочитај »