Category: Енциклопедија

БОГОМИЛИ – приврзаници на богомилското движење, следбеници на поп Богомил. Учеле дека постојат два бога, од кои Господ е творец на духовниот, а Ѓаволот на материјалниот свет. Христијанската црква ја сметале за дело на Ѓаволот и ги отфрлале црковните култови и обреди. Ја признавале само молитвата „Оче наш“. Не ги прифаќале свештениците како посредници помеѓу… Continue reading БОГОМИЛИ

БОГОМИЛСТВО – општествено и религиозно дуалистичко учење и движење во периодот меѓу Ⅹ и ⅩⅤ век, проникнато од просторот на Македонија и проширено низ Византија и во другите јужнословенски средини. Именувано по основоположникот поп Богомил. Неговите протагонисти се нарекувале богомили. Сведоштвата за неговата идеолошка и верска особеност се наоѓаат во богомилските и во антибогомилските книжевни… Continue reading БОГОМИЛСТВО

БОГОМОЛКИ (Мантоидеа) – месојадни инсекти. Имаат преден пар грабливи нозе снабдени со трновидни хитински израстоци за фаќање на пленот. Името го до-биле по карактеристичната полени услови (по спарувањето) има појава на канибализам, кога женката го јаде мажјакот. ЛИТ.: Јонче шапкарев, Зоологија на без’рбетните животни, Скопје, 1991. В. Т. К. – М. Кр. Св. Богородица Пелагонитиса,… Continue reading БОГОМОЛКИ

БОГОРОДИЦА (Богоротка, Богомајка, Божја Мајка, Дева Марија) – според Библијата, Божја мајка, мајка на Спасителот Исус Христос. Кон неа народот има изградено посебен однос на почит. Се верува дека таа е народна застапничка пред нејзиниот син Исус и дека му ги пренесува молитвите и желбите. Присутна е и во баењата. Таа е заштитничка на леунките,… Continue reading БОГОРОДИЦА

БОГОСЛОВЕЦ – ниска планина што се наоѓа 10 км западно од Штип. Највисок врв е Св. Јовански Рид (755 м), а малку понизок е Тиски Врв (747 м). Богословец е познат по експлоатацијата на азбест, која е вршена до половината на ⅩⅩ век. Богословец е гол, без шумска вегетација, со исклучок на осамените дрвенести стебла.… Continue reading БОГОСЛОВЕЦ

БОГОСЛОВИЈА – Св Јован Богослов (. (Битола, 1922 – 1941) – основана од српското Министерство за вера, како државно училиште. Започнала со работа на 1. Ⅰ 1922 г., како петтокласно интернатско богословско училиште. Од учебната 1928/29 г. била подигната во ранг на више училиште. Во Богословија со богословско образование се здобиле тројца од поглаварите на… Continue reading БОГОСЛОВИЈА Св Јован Богослов

БОГОСЛОВСКИ ФАКУЛТЕТ – в. Православен богословски факултет „Св. Климент Охридски”

БОДИН, Константин (? – 1101) – крал на Зета (1081–1101), син и наследник на кралот Михаил, водач на востанието на Ѓорѓи Војтех (1072–1073). Востаниците го прогласиле за цар под името Петар. По извесни успеси, во решавачката битка со Византијците, што се одиграла кај Пауни на Косово, бил поразен и заробен. Со помош на венецијански трговци… Continue reading БОДИН, Константин

БОДЛЕВ, Георги (Охрид, 1813 – 1882) – шивач, учител и културен деец. Бил учител во Охрид (ок. 1855–1856). Имал особен интерес кон историското, посебно кон културното минато на Македонија и на македонскиот народ. Располагал со голема библиотека со книги и ракописи со историско значење. Бил соработник на професорот на Казанскиот универзитет Виктор И. Глигорович при… Continue reading БОДЛЕВ, Георги

БОДУЕН ДЕ-КУРТЕНЕ, Иван (Јан) Александрович (Баудоуин де Цоуртенаѕ, Иван Александрович) (1. Ⅲ 1845 – 4. XI 1929) – полски и руски лингвист, унив. професор во Русија и во Полска (Петроград, Казањ, Краков и Варшава), основач на Казанската (подоцна Петербуршка) лингвистичка школа и истражувач на јужнословенските дијалекти. Ги истражувал И. А. Бодуен де-Куртене „македонските говори” (од… Continue reading БОДУЕН ДЕ-КУРТЕНЕ, Иван

БОЕВ, Блажо (Кавадарци, 22. Ⅱ 1958) – редовен професор на Рударско-геолошкиот факултет во Штип. Дипломирал на Рударскогеолошкиот факултет во Белград (1980), каде што и магистрирал (1982). По неколку години работа во рудникот ´Ржаново, бил примен како асистент на Рударскогеолошкиот факултет во Штип, каде што докторирал од областа на петрологијата (1988). Бил декан на Факултетот (1993–97).… Continue reading БОЕВ, Блажо

БОЕВ, Ѓорѓи (Охрид, 18. Ⅵ – 1935) – унив. професор. Дипломирал на Високата школа за физичка култура во Белград (1961). Магистрирал на Медицинскиот факултет во Скопје (1981), на тема: „Компаративна анализа на некои антропометриски и моторички димензии кај учениците од средношколска возраст (16–17 години) што се занимаваат и кај учениците што не се занимаваат со… Continue reading БОЕВ, Ѓорѓи

БОЖЕСТВАТА НА АНТИЧКИТЕ МАКЕДОНЦИ – се одликуваат со свои специфични теоними и атрибути. Врховното божество забележано во книжевните списи и во епиграфските натписи го носи теонимот Хетаиреиос (поврзано со македонската институција хетајри) или Хѕперберетас (месецот Хѕперберетаиос и празникот Хиперберетаиа). Женското божество Алкидемнос е еквивалент на хеленската божица Атена. Слично божество е Гѕгаиа; Зеирене е „македонската… Continue reading БОЖЕСТВАТА НА АНТИЧКИТЕ МАКЕДОНЦИ

БОЖИДАР – поп, еден од дарителите и можен предводник и организатор, заедно со неговиот син Петко, на изработката на постариот слој фрескоживопис во црквата „Св. Петка” во с. Побужје (Скопско). Црквата била живописана во 80-тите г. на ⅩⅤ в. Насликаните 9 претстави на светители се проследени со натписи на словенски јазик. Подоцна (1500 г.) црквата… Continue reading БОЖИДАР

БОЖИДАРСКИ, П. – член на Македонската колонија во Петроград (Русија) и на Редакциониот совет на „Македонский голосъ (Македонски глас)“, потписник на два официјални акта (13. Ⅷ 1914) и автор на патриотски стихови на руски јазик за Македонија и Македонците („Македонский голосъ / Македонски глас“), 27. Ⅵ и 22. Ⅻ 1913 и 2. Ⅲ и 20.… Continue reading БОЖИДАРСКИ, П

БОЖИКЕВ, Никола – Никтитор на манастирската црква „Си Свети” во с. Лешани (Охридско). Црквата била изградена и живописана во 1452 г., во времето на архиепископот Никола. ЛИТ.: Г. Суботић, Охридска сликарска школа од ⅩⅤ в., Охрид, 1980. З. Р.-Н.

БОЖИКНИ НАРОДНИ ПЕСНИ – песни што се пеат на христијанскиот празник Божик. Тоа се три празнични дена исполнети со многу свечености, гозби и пее-ње. Песните и обичаите претставуваат продолжение на претходните обичаи и песни поврзани со Бадник. Уште повеќе што во коледарските песни се споменува и малиот Бог Божик (Денеска е Бадник, / утре е… Continue reading БОЖИКНИ НАРОДНИ ПЕСНИ

БОЖИКОВ, Георги (Петрич, Бугарија, 15. Ⅳ 1931 – Скопје, 21.XI 1986) – оперски певец-бас, првенец на Операта на МНТ. Дипломирал соло-пеење на Софиската музичка академија (1962, Х. Брмбаров). Бил член на Софиската државна опера (1962–1963), дебитирајќи со улогата на Дон Базилио во операта Севилскиот бербер, а во Операта на МНТ од 1964 г. сè до… Continue reading БОЖИКОВ, Георги

БОЖИНОВ, Горан (Скопје, 15. Ⅱ 1969) – балетски играч. Образованието го стекнува во Средното балетско училиште при МБУЦ „Илија Николовски-Луј” во Скопје, во класата на Е. Кушовска. Примен е за член на балетскиот ансамбл при МНТ (1988). Заминува на специјалистички престој во Санкт Петербург кај Б. Брегваѕе (1989). Првенец со сигурна и чиста балетска техника,… Continue reading БОЖИНОВ, Горан

БОЖИНОВ, Панајот (с. Апоскеп, Костурско, ? – Костур, 1913) – учител и поет. Ја завршил прогимназијата во Костур и егзархиската духовна семинарија во Цари-град. Учествувал во Илинденското востание и во борбите кај Вишени, на Летничкиот врв, кај Клисура и др. Некои од тие настани ги опеал и во своите песни („Смртта на Лазар Поптрајков“, „Летничкиот… Continue reading БОЖИНОВ, Панајот

БОЖИНОВСКА, Искра (Скопје, 18. Ⅵ 1947) – оперска певица–сопран. Во 1970 г. дипломирала со-ло–пеење на Факултетот за музичка уметност во Скопје (проф. К. Трпков). Солист во Операта и Балетот на МНТ (1970–1992), во меѓувреме и директор (1989–1990), но заминува во Австрија, а потоа во Австралија и се занимава со педагошка дејност и хорско пеење. На… Continue reading БОЖИНОВСКА, Искра

БОЖИНОВСКИ-ПРЦАН, Боро Величков (Куманово, 1917 – манастир „Благовештение” на Скопска Црна Гора, Скопско, 12. IX 1942) – опинчарски работник и првоборец. Бил член на СКОЈ (1936) и на КПЈ (1937) и особено активен во Кожарската синдикална подружница. По фашистичката окупација станал борец на Козјачкиот НОПО (12. Ⅹ 1941). По судирот на одредот со бугарските сили… Continue reading БОЖИНОВСКИ-ПРЦАН, Боро Величков

БОЖИНОВСКИ, Вангел (Скопје, 10. Ⅻ 1950) – архитект, дипломирал на Архитектонско-градежниот факултет во Скопје (1975). Се занимава со архитектонско проектирање, архитектонска теорија и критика. Позначајни реализации: Галерија „Остен“ во Скопје; архитектонско урбанистичко решение на споменикот на Антон Панов во Струмица (1989); угостителски објект во Ниш (1988), реконструкција и надградба на зградата на „Црвениот крст“ во… Continue reading БОЖИНОВСКИ, Вангел

БОЖИНОВСКИ, Здравко (с. Барешани, Битолско, 1. Ⅹ 1940) – лектор, преведувач, фолклорист и историчар. Дипломирал на Филозофскиот факултет – група Книжевност и македонски јазик (1963). Тој е долгогодишен активен член на Македонското научно друштво во Битола (1963), сега Друштво за наука и уметност. Од 1968 г. работи како лектор во Собранието на Општината Битола. Бил… Continue reading БОЖИНОВСКИ, Здравко