Category: Енциклопедија

„ВАРВАРА, СВ. Бојка Вапцарова со сопругот Никола Вапцаров Бугарија започнува хистерична хајка против таканареченото „македонско присвојување” на Вапцаровото книжевно дело, па се врши пресија врз пројавената специфична македонска почит кон личноста и делото на Вапцаров што кулминира со бојкот на Струшките вечери на поезијата (1979), кога во програмските единици на овој меѓународен и прес-тижен поетски… Continue reading ВАРВАРА, СВ

„ВАРВАРА, СВ.” – еднокорабна, гробишна црквичка во с. Ковач во Порече, североисточно од Кичево. Градена е од кршен камен и глина. Има делумно зачуван живопис, чии стилски крактеристики упатуваат на третата деценија на ⅩⅤⅠⅠ в. ЛИТ.: Т. СмиљаниÊ, Кичевија, Насеља и порекло становништва, СКА/СЕЗ, ЛИ, Београд, 1935, 328. М. М.

„ВАРВАРА, СВ.” – црква во с. Рајчица, во близина на Дебар. Би-ла метох на Бигорскиот манастир. Еднокорабна црква со полуобличест свод, тристрана апсида (од надворешната) и полукружна апсида (од внатрешната страна). Градена од кршен камен и од малтер. При градењето биле употребени и сполии од некој постар култен објект. Зачувани се натписите испишани со старословенски… Continue reading ВАРВАРА, СВ

ВАРДАР – најголемата река во Македонија. Извира под шар Планина, во југозападниот дел на Полошката Котлина, во близина на селото Вруток, југозападно од градот Гостивар, на височина од 683 м, а во Егејското Море се слива во Солунскиот Залив, западно од градот Солун. Во минатото поради засипување на заливот била извршена регулација на коритото на… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ („БРЕГАЛНИЦА“, „МЕСТА“, „ОГРАЖДЕН“, „ПЕЛИСТЕР“, „ПЧИЊА“, „СТРУМА“, „ЦРНА“) (Софија, 1. Ⅹ 1911 – 12. IX 1912) – неделен весник, орган на десното крило на ВМОРО. Уредник бил Дане Крапчев, а бил печатен во печатниците на П. Глушков, Г. М. Чомонев, „Искра“ и „Ден“. За полесно распространување низ Македонија под османлиска власт, дел од тиражот повремено… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Одеса, 1. IX 1905) – неофицијален месечен орган на МНЛД во С.-Петербург, прво научно-литературно и националнополитичко списание на современиот македонски литературен јазик и правопис и со децидна македонска национална програма. Издавач, уредник и речиси единствен автор на прилозите е К. П. Мисирков. Поради револуционерните настани и недостигот на средства, отпечатениот прв број останува во… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Скопје, кон крајот на 1908 – 31. Ⅹ 1914) – орган на српската национална организација во Скопје. Иницијатор за неговото покренување бил српскиот конзул во Скопје Живоин Балугџиќ. Се застапувал за големосрпските национални интереси. Излегувал со прекини. Поради критиките на власта, бил укинат со решение на министерот за внатрешни работи на Србија Стојан Протиќ.… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Софија, 1898–1899) – неделен весник, орган на политичките интереси на христијанското население во Турција. Одговорен уредник бил Д. Чохаџиев. Неговото излегување престанало со фузионирањето со в. „Глас македонски“ и излегувањето на новиот в. „Борба за слободата на Македонија и Одринско“ (1899). ЛИТ.: Д-р Боро Мокров – М-р Томе Груевски, Преглед на македонскиот печат (1885–1992),… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ („БРЕГАЛНИЦА“, „МЕСТА“, „ОГРАЖДЕН“, „ПЕЛИСТЕР“, „ПЧИЊА“, „СТРУМА“, „ЦРНА“) (Софија, 1. Ⅹ 1911 – 12. IX 1912) – неделен весник, орган на десното крило на ВМОРО. Уредник бил Дане Крапчев, а бил печатен во печатниците на П. Глушков, Г. М. Чомонев, „Искра“ и „Ден“. За полесно распространување низ Македонија под османлиска власт, дел од тиражот повремено… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Одеса, 1. IX 1905) – неофицијален месечен орган на МНЛД во С.-Петербург, прво научно-литературно и националнополитичко списание на современиот македонски литературен јазик и правопис и со децидна македонска национална програма. Издавач, уредник и речиси единствен автор на прилозите е К. П. Мисирков. Поради револуционерните настани и недостигот на средства, отпечатениот прв број останува во… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Скопје, кон крајот на 1908 – 31. Ⅹ 1914) – орган на српската национална организација во Скопје. Иницијатор за неговото покренување бил српскиот конзул во Скопје Живоин Балугџиќ. Се застапувал за големосрпските национални интереси. Излегувал со прекини. Поради критиките на власта, бил укинат со решение на министерот за внатрешни работи на Србија Стојан Протиќ.… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Софија, 1898–1899) – неделен весник, орган на политичките интереси на христијанското население во Турција. Одговорен уредник бил Д. Чохаџиев. Неговото излегување престанало со фузионирањето со в. „Глас македонски“ и излегувањето на новиот в. „Борба за слободата на Македонија и Одринско“ (1899). ЛИТ.: Д-р Боро Мокров – М-р Томе Груевски, Преглед на македонскиот печат (1885–1992),… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ („БРЕГАЛНИЦА“, „МЕСТА“, „ОГРАЖДЕН“, „ПЕЛИСТЕР“, „ПЧИЊА“, „СТРУМА“, „ЦРНА“) (Софија, 1. Ⅹ 1911 – 12. IX 1912) – неделен весник, орган на десното крило на ВМОРО. Уредник бил Дане Крапчев, а бил печатен во печатниците на П. Глушков, Г. М. Чомонев, „Искра“ и „Ден“. За полесно распространување низ Македонија под османлиска власт, дел од тиражот повремено… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Одеса, 1. IX 1905) – неофицијален месечен орган на МНЛД во С.-Петербург, прво научно-литературно и националнополитичко списание на современиот македонски литературен јазик и правопис и со децидна македонска национална програма. Издавач, уредник и речиси единствен автор на прилозите е К. П. Мисирков. Поради револуционерните настани и недостигот на средства, отпечатениот прв број останува во… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Скопје, кон крајот на 1908 – 31. Ⅹ 1914) – орган на српската национална организација во Скопје. Иницијатор за неговото покренување бил српскиот конзул во Скопје Живоин Балугџиќ. Се застапувал за големосрпските национални интереси. Излегувал со прекини. Поради критиките на власта, бил укинат со решение на министерот за внатрешни работи на Србија Стојан Протиќ.… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Софија, 1898–1899) – неделен весник, орган на политичките интереси на христијанското население во Турција. Одговорен уредник бил Д. Чохаџиев. Неговото излегување престанало со фузионирањето со в. „Глас македонски“ и излегувањето на новиот в. „Борба за слободата на Македонија и Одринско“ (1899). ЛИТ.: Д-р Боро Мокров – М-р Томе Груевски, Преглед на македонскиот печат (1885–1992),… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“ (Лозана, 1916–1919) – друштво основано за да развива дејност под девизата „Македонија на Македонците“. Дејноста ја засилило во времето на одржувањето на Мировната конференција во Версај. Друштвото упатило писмо до Конференцијата (22. Ⅵ) со осуда на намерите на балканските држави, „поддржувани од некои од европските сили“, за поделба на Македонија. Од Мировната конференција барало… Continue reading ВАРДАР

МАКЕДОНСКО ДРУШТВО „ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ“ (Буенос Аирес, 1909) – добротворно друштво на македонските иселеници. Дејноста на Друштвото не била политичка, туку исклучиво добротворна. Било основано за собирање средства за меѓусебна помош на македонските иселеници, за прифаќање и за помагање на новодојдените емигранти. Неговото постоење е посведочено од искажувања на иселеници-современици. ЛИТ.: Михајло Миноски, Организирање и организации… Continue reading ВАРДАР

„ВАРДАР“, ИСЕЛЕНИЧКА ОРГАНИЗАЦИЈА (Кливленд, Њујорк, САД, 10. Ⅱ 1926 – ?) – основана како Политическа организација „Вардар“, огранок на МПО. Во 1929 г. формирала Женска секција, а потоа и Младинска секција. Членовите на „Вардар“ биле организатори на XI конгрес на МПО (1932). Сл. Н.-К.

ВАРДАРИЈА – византиска тема во XI, Ⅻ и ⅩⅠⅠⅠ в. Ги зафаќала териториите во долниот тек на реката Вардар. Се споменува како посебна военоадминистративна единица на чело со управник. Со Договорот склучен меѓу крстоносците и Венецијанците за поделба на Византија (Ⅲ 1204) било предвидено провинцијата (темата) помеѓу себе да ја поделат крстоносците. ЛИТ.: Б. Панов,… Continue reading ВАРДАРИЈА

ВАРДАРСКА БАНОВИНА (3. Ⅹ 1929 – април 1941) – управна аддор Скаловски. Ј. Т. Административно-територијална поделба на Кралството Југославија (1929) министративна единица во Кралството Југославија, со седиште во Скопје, на чело со бан, именуван од кралот, по предлог од Министерскиот совет, со мандат од 4 години. Востановена е со посебен закон и во неа влегувале… Continue reading ВАРДАРСКА БАНОВИНА

ВАРДАРСКИ ПАТ – антички пат забележен на Појтингеровата карта. Доаѓајќи од Наисус и Улпијана, од правец на денешно Косово, патот минувал низ Качаничка Клисура, под градот на Давина Кула на излезот од клисурата, спроти с. Орман и доаѓал до Скупи. Скопската Котлина ја минувал за 20 км по куса линија до гратчето на Градиште кај… Continue reading ВАРДАРСКИ ПАТ

ВАРДАРСКИ РИД, ГЕВГЕЛИЈА – повеќеслојна населба со континуиран живот од крајот на бронзеното време и во текот на целиот Ⅰ милениум пр.н.е. Се наоѓа на источната периферија на Гевгелија, на два доминантни рида (Рид 1 и 2) на самиот десен брег на р. Вардар. Систематски се истражува од 1995 до 2007 г., на секторите Акропола,… Continue reading ВАРДАРСКИ РИД, ГЕВГЕЛИЈА

ВАРЛААМ (крај на ⅩⅤⅠ в.) – охридски архиепископ (1597–1598). Бил приврзаник на идеите за ослободување на поробеното население од османлиска власт. Дошол во Велес и се ставил на чело на бун-тот на месното населние. Бил уапсен и погубен во Велес на 28. Ⅴ 1598 г. Османлиите му ја отсекле главата и телото го фрлиле во… Continue reading ВАРЛААМ