Category: Енциклопедија

БРИГИ – индоевропска популација, која во Ⅱ и Ⅰ милениум од ст.е. го населува балканскиот простор, од пл. Пангај (источно од р. Аксиос) до централниот, југоисточниот и јужниот дел од денешниот албански простор, Епир, Охридскиот регион и Пелагонија. Тие се содржат во етногенезата на античките Македонци и на Пајонците. Бригите ги сметаат за најстар народ… Continue reading БРИГИ

БРИОНСКА ДЕКЛАРАЦИЈА (1991) – декларација за мирно решавање на југословенската криза. Заедничка декларација од состанокот (7. Ⅶ 1991) на членовите на Претседателството, претседателот на Сојузниот извршен со-вет, министрите за надворешни работи и одбрана на СФР Југославија и државни раководители од Словенија и од Хрватска со претставниците на ЕУ (министрите за надворешни работи на Холандија, на… Continue reading БРИОНСКА ДЕКЛАРАЦИЈА

БРИСАЛКА -. памучна ткаенина, шамија. Ј. Р.-П.

БРИТАНСКА ВОЕНА ИНТЕРВЕНЦИЈА ВО ГРЦИЈА (Ⅻ 1944) – антикомунистичка воена интервенција на британската Влада. На 18. Ⅹ 1944 г. во ослободена Атина пристигнала грчката коалициона Влада на чело со премиерот Папандреу. Пред крајот на месецот кулминирала кризата во Владата. На 1 декември минис-трите на ЕАМ поднеле оставка и го повикале народот на масовни демонстрации, кои… Continue reading БРИТАНСКА ВОЕНА ИНТЕРВЕНЦИЈА ВО ГРЦИЈА

БРИТАНСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ. Почеток на политичките односи е првата британска мисија на овој простор – генерален конзулат во Солун (1715). Следуваат вицеконзулати во Серез (1934), Битола (1851), Кавала (1857) и Скопје (1883). Британија учествува во разврската на Источната криза (1875–1878). Слоганот на македонската ослободителна борба „Македонија на Македонците” прв пат е употребен во писмо… Continue reading БРИТАНСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ

БРКИЌ, Светозар (Обровац на Зрмања, Хрватска, 1916 – Бел-град, 1993) – истакнат српски познавач на американската литература и нејзин пројавен преведувач, коментатор и афирматор на српски јазик; критичар, есеист и литературен историчар. Се занимавал и со македонската литература, во текот на својот престој во Скопје како професор по англиска и американска литература на Филолошкиот факултет… Continue reading БРКИЌ, Светозар

БРНОБИЌ, Јосип (Хум, Истра, Хрватска, 5. XI 1894 – с. Брнобиќи, Риека, 1984) – диригент, композитор, музички педагог и музички рецензент. Завршува (1924) Конзерваториум во Љубљана (Ј. Равник, пијано; К. Јерај, виолина; Ј. Михел, композиција и диригирање). Живее во Скопје (1930– 1938), каде што работи како диригент на Градскиот мешан хор „Мокрањац” (1930–1936) и на… Continue reading БРНОБИЌ, Јосип

БРОДАЛИЈАТА ЃОРЃИ – в. Радев, Георги.

БРОДСКА КЛИСУРА – клисура во долината на Треска. Се протега меѓу с. Преглово во Кичевската Котлина и Македонски Брод во должина од 7,5 км. Клисурата е всечена меѓу планините Песјак од север и Бушева Планина од југ, во палеозојски шкрилци. Двете долински страни се доста стрмни. Бродската Клисура нуди оптимални услови за изградба на брана… Continue reading БРОДСКА КЛИСУРА

БРОДСКИ, Јосиф (Ленинград, 24. Ⅴ 1940 – Њујорк, 28. Ⅰ 1996) – руски поет, нобеловец. Со поезија и превод се занимава од 1963. Истата година бил обвинет за „паразитизам”, а неговите стихови биле опишани како мешавина од декаденција, песимизам, модернизам и „чисто дрдорење”. Поради тоа бил осуден на пет години прогонство и принудна работа, па… Continue reading БРОДСКИ, Јосиф

БРОЗОВИЌ, Далибор (Брозовиќ, Далибор) (Сараево, 28. Ⅷ 1927 – Далибор Брозовиќ Загреб, 19. Ⅵ 2009) – хрватски лингвист, славист, кроатист, член на ХАЗУ, од 1986 член и на МАНУ надвор од работниот состав. Неговата библиографија брои над илјада позиции, меѓу кои и книги. Во центарот на неговиот интерес е фонолошката проблематика на словенските јазици на… Continue reading БРОЗОВИЌ, Далибор

БРОМЛЕЈ, Јулијан Владимирович (Москва, 21. Ⅱ 1921 – Москва, 4. Ⅵ 1990) – етнограф, член на МАНУ надвор од работниот состав (од 23. XI 1981). С. Мл. Керамички садови од бронзено време (Градиште, с. Пелинце)

БРОНЗЕНОТО ВРЕМЕ ВО МАКЕДОНИЈА – период што го опфаќа главно Ⅱ милениум пр.н.е. Се јавува како своевидна етнокултурна стабилизација по најмладите индоевропски продори на овој дел од Балканот, коишто предизвикале продолжено траење на претходниот период на бакарното време (енеолит) до последните векови на Ⅲ милениум пр. н.е. Раното бронзено време го опфаќа крајот на Ⅲ… Continue reading БРОНЗЕНОТО ВРЕМЕ ВО МАКЕДОНИЈА

БРСЈАЦИ (Берзити) – население меѓу Охрид, Прилеп, Велес и Кичево. Се поврзуваат со средновековното словенско племе Верзити (Берзити) што ја населило таа територија. Има мислење дека името било дадено од Мијаците како погрдно, изведено од зборот „брсти”, поради козјиот терен (Б. Конески). Слично име на област и денес постои во Белорусија. Во изворите е регистрирана… Continue reading БРСЈАЦИ

БРСЈАЧКАТА БУНА (14. IX 1880 – 1881) – буна против османлиската власт во Западна Македонија, на територијата помеѓу Ох-рид, Битола, Прилеп и Кичево. Името го добила според именувањето на населението – Брсјаци. Поради честото навлегување на албански качачки банди, поддржувани од османлиските власти, за одбрана биле формирани чети. Центарот на отпорот се наоѓал во Демир… Continue reading БРСЈАЧКАТА БУНА

БРШЛЕН . (Хедера хелиџ Л., фам. Аралиацеае) – трајно зелена лијана (ползавец) со ареал во Европа. Може да нарасне до 30 м во височина, прикрепувајќи се на стеблаодгледуваат (се размножуваат) и се пуштаат во стакленици. Во светот живеат околу 5.000 видови. Во Македонија се познати 19 видови. Најпознат претставник од оваа фамилија е божјата бубалка… Continue reading БРШЛЕН

БУБАЛКИ (Цоццинеллидае) – тври лични услужни активности докрилни, корисни инсекти. Мали Екстериторијални организации и тела организми, повеќето со тркалезно тело, со црвена, портокалова и Приватни домаќинства со вработени лица со црна боја, со точки или со дам-Импутирани станарини 8.958 10.465 15.662 ки, но познати се и видови кај кои Минус: Импутирани банкарски услуги 4.380 5.153… Continue reading БУБАЛКИ

БУВ (Бубо бубо) – ноќна граблива птица од фамилијата вистински утки (Стригидае), кај нас претставен со еден вид був (Бубо бубо). Населува шумски карпести подрачја во низините и планините. ЛИТ.: Бирдс ин Еуропе: популатион естиматес, трендс анд цонсерватион статус. Цамбридге, „БирдЛифе Интернатионал Цонсерватион Сериес”, 12, Цамбридге, 2004; Ц. Харрисон, Ан Атлас оф тхе Бирдс оф… Continue reading БУВ

БУГАРСКА ЕГЗАРХИЈА – автономна православна црква (1870–1953). На 28. Ⅱ 1870 г. бил издаден султански ферман за создавање на Бугарската егзархија со седиште во Цариград. Во Егзархијата влегле сите епархии од Бугарија, Велешката епархија од Македонија и две епархии од Србија. За егзарх бил избран видинскиот митрополит Антим (16. Ⅱ 1872). Егзархијата се уредувала според… Continue reading БУГАРСКА ЕГЗАРХИЈА

БУГАРСКА НАРОДНА МАКЕДОНО-ОДРИНСКА РЕВОЛУЦИОНЕРНА ОРГАНИЗАЦИЈА (пролетта на 1910–1918) – конспиративна организација, формирана од Тодор Александров, кој ја обновил мрежата на проврховистичкото крило на ВМОРО. Организацијата ја раководел Главен револуционерен комитет, кој објавил обновување на оружената борба (1. Ⅷ 1910). Организацијата го променила името и го зела поранешното име на Револуционерната организација ВМОРО (почетокот на 1911),… Continue reading БУГАРСКА НАРОДНА МАКЕДОНО-ОДРИНСКА РЕВОЛУЦИОНЕРНА ОРГАНИЗАЦИЈА

БУГАРСКАТА КОМУНИСТИЧКА ПАРТИЈА И МАКЕДОНСКОТО НАЦИОНАЛНО ПРАШАЊЕ (1919–1989). Во својот социјалдемократски период БКП македонскиот народ го сметала за бугарско население, а Македонија за бугарска земја. Исклучок бил нејзиниот лидер Димитар Благоев (по потекло Македонец), кој во 1917 г. во бугарскиот парламент говорел дека војните што Бугарија ги водела за Македонија биле завојувачки и побарал Македонија… Continue reading БУГАРСКАТА КОМУНИСТИЧКА ПАРТИЈА И МАКЕДОНСКОТО НАЦИОНАЛНО ПРАШАЊЕ

БУГАРСКАТА ПЛИТИКА СПРЕМА МАКЕДОНИЈА.Бугарската држава на Балканот била создадена на територијата меѓу Дунав и Стара Планина (681), со престолнина во Плиска. Во Ⅶ и во првите децении на IX в. се проширила и се консолидирала на просторот на југ до под Стара Планина, на запад до Сердика (Софија), на исток до Црно Море. Во времето… Continue reading БУГАРСКАТА ПЛИТИКА СПРЕМА МАКЕДОНИЈА

БУГАРСКИ КЛУБ (Солун, 1941– 1944) – политичко-пропагандна институција и военоразузнавачки центар на бугарската Влада. Оваа разузнавачко-известителна дејност ја раководеле високи офицери на Бугарската армија. Клубот бил формиран од Македонци по род од Егејскиот дел на Македонија (Димитар Ѓерамов, Неделко Чаушев, Никола Филипов и др.). Во политичко-пропагандната дејност биле ангажирани пробугарски определени и заврбувани Македонци во… Continue reading БУГАРСКИ КЛУБ

БУГАРСКИ КОНСТИТУЦИОНИ КЛУБОВИ (1908–1909) – привремени бугарски пропагандни институции во Македонија. По победата на Младотурската револуција и воспоставувањето на парламентарниот систем, во Софија било одлучено во Македонија да се создаде бугарска политичка организација која ќе го про-должи делото на бугарската пропаганда. За тоа биле испратени (снабдени со пари) политички личности од македонско потекло, експоненти на… Continue reading БУГАРСКИ КОНСТИТУЦИОНИ КЛУБОВИ