АГРОТЕХНИКА

АГРОТЕХНИКА (ст.грч. жгрÁВ – нива и т…цнх –
умеење, вештина). Обемна, научна и стручно-
апликативна материја од комплексот на
земјоделските науки. Проучува и изнаоѓа
технички и технолошки решенија за
интервенции во агробиотопите и во
агробиоценозите во одделни агроекосистеми,
со кои се овозможува добивање на што
постабилни, поекономични и поквалитетни
производи од одделни асортимани на
земјоделското производство. Агротехниката
опфаќа комплекс од технички и технолошки
мерки кои можат да се групираат во две
основни групи: 1. Мерки со кои се вршат
промени во почвите од одделни агро
биотопи; и 2. Мерки со кои се вли-
Фабриката „Жито Лукс” во Скопје Инсталација
за современо наводнување јае врз одделни
агробиоценози (видови посеви или видови
насади) поради воспоставување на што
поусогласени односи меѓу одделните
агробиоценози и одделните својства на
агробиотопите. Најзначајни мерки од првата
група се почвените агромелиорации и
обработката на почвата. Почвените
агромелиорации, според потребата, опфаќаат
поголем број мерки, како што се: нивелирање
на нерамни површини; регулирање на водниот
режим на превлажни површини по пат на
соодветни зафати – одводнување со каналска
мрежа, со посебен дренажен систем,
мелиоративно продлабочување на почвениот
слој и др.; чистење на површината од
претходната дрвенеста и зелјеста
вегетација; нивелирање на површините и
парцелизација според условите на теренот и
според насоките (асортиманот) на
земјоделското производство и сл.
Обработката на почвата претставува
интервенција во горниот почвен слој со
определени машини и орудија, со чија
функција настануваат неколку, многу
значајни, технолошки процеси, како што се:
дробење и разровкување на почвената маса,
превртување на изораниот пласт, мешање на
одделните слоеви меѓу себе, рамнење на
површина на почвата, а по потреба набивање
на почвата. Секој од наведените процеси
придонесува за создавање и одвивање на
определени физички, хемиски и биолошки
фукции во почвата, кои придонесуват за што
поуспешен раст и развиток на одгледуваните
агробиоценози (земјоделски култури) во
дадениот агробиотоп (земјоделски
локалитет). Обработката на почвата за
одгледување на нивски и градинарски култури
најчесто се состои од два основни дела: дел
на основна обработка и дел на дополнителна
обработка. Најчест вид на основна обработка
е орање на почвата со плуг со штица за
одметување. При орањето на почвата со ваков
плуг се врши превртување и дробење на
почвата на помали грутки и поситни агрегати
и мешање на почвата до длабочината на
орањето (најчесто 20-30 цм). Дополнителната
обработка на почвата опфаќа повеќе операции
со кои се оспособува горниот почвен слој за
успешно изведување на сеидбата и за
обезбедување поволни водно-воздушни услови
за непречено никнење и развој на
престојната култура. Во групата
агротехнички мерки со кои се врши влијание
врз одгледуваните агробиоценози (одделните
култури) спаѓаат: плодоредот, семето,
сеидбата, негувањето на културите.
Плодоредот е план за поефикасно
искористување на условите во агробиотопите
преку планско менување на агробиоценозите
(одделните култури) по простор и време.
Многу видови нивски и градинарски култури,
ако повеќекратно се одгледуваат на исто
место, не наоѓаат поволни услови за
нормален раст и развиток. Плодоредот опфаќа
две компоненти: полесмена и плодосмена.
Плодосмената претставува менувањето на
културите по време, т.е. на исто место
секоја вегетациска сезона се одгледува
друга култура; полесмената значи дека ако
земјоделскиот објект има повеќе парцели, во
иста вегетациона сезона, плански, на секоја
парцела се одгледува посебна култура
(агробиоценоза). Семето и сеидбата како
агротехнички мерки ги сочинуваат методите
за избор и примена на квалитетен семенски
материјал и, зависно од насоката на
производството, примена на соодветен метод
и техника на сеидбата. Подготовката на
сеидбениот материјал опфаќа обезаразување,
чистење на семето од механички нечистотии,
чистење од плевелни семиња и од семе на
други сорти од истата култура и сл.
Сеидбата, зависно од видот и насоката на
производството, најчесто се изведува со
соодветни редосеалки. Негувањето на
културите подразбира спроведување на
определени агротехнички мерки од сеидбата
до прибирањето на културите. Почести мерки
се: валање на почвата, раздробување на
површинската корка на почвата, меѓуредно
култивирање и окопување кај окопните
култури, проредување на посевите поради
обезбедување пооптимален склоп (број на
индивидуи по единица површина) на посевите,
загрнување на растенијата кај некои посеви
и др. Р. Л.