Архиви: Енциклопедија

ГОРНИЦА .(Пѕрус амѕгдалиформис Вилл., фам. Росацеае) – грмушка или мало листопадно дрво со бодливи леторасти, расте во Јужна Европа и во Западна Азија. Листовите се јајчесто издолжени, одоздола сивозелени, влакнести. Цветовите се бели, плодовите ситни, тркалезни, жолтокафеави крушки, богати со склеренхимски клетки и со танин. Термофилен и ксерофилен вид, со општа распространетост во РМ, на… Continue reading ГОРНИЦА

ГОРНО ВРАНОВЦИ – село во Велешко. Се наоѓа на источните падини на планината Голешница на надморска височина од околу 700 м. Со Велес, по долината на р. Тополка, е поврзано со локален асфалтен пат. До средината на ХХ в. било најголема селска населба во Велешката околија. Во 1953 г. во него живееле 3.847 ж. Во… Continue reading ГОРНО ВРАНОВЦИ

ГОРНОЏУМАЈСКИ ВОСТАНИЧКИ ОДРЕД (1923) – вооружен одред во Септемвриското востание во Пиринскиот дел на Македонија. Одредот (120 востаници – учители, селани, работници, службеници, занаетчии) под команда на гимназискиот професор Алекси Величков се упатил да дејствува во Разлошко, каде што востаниците го ослободиле гр. Мехомија и била воспоставена работничко-селска власт. На пат за Разлошко Одредот бил… Continue reading ГОРНОЏУМАЈСКИ ВОСТАНИЧКИ ОДРЕД

ГОРНОЏУМАЈСКИ ПАРТИЗАНСКИ ОДРЕД „НИКОЛА КАЛАПЧИЕВ“ во Пиринскиот дел на Македонија (В 1943–Ⅷ 1944) – партизанска единица формирана (1941) од партизани и новопристигнати борци од Горноџумајско (ок. 50), со командант Ар-со Пандурски и политички комесар Стојне Лисијски. Дејствувал во реонот на планините Рила и Пирин. Кон крајот на 1943 г. бил поделен на два дела: едниот… Continue reading ГОРНОЏУМАЈСКИ ПАРТИЗАНСКИ ОДРЕД НИКОЛА КАЛАПЧИЕВ во Пиринскиот дел на Македонија

ГОРНОЏУМАЈСКО ВОСТАНИЕ (1902) – предизвикано од вооружени чети на Врховниот македонско-одрински комитет (ок. 500 лица), предводени од бугарските офицери генерал Иван Цончев, полковник Стефан Николов и др. Востанието започнало на 23. IX 1902 г. во с. Железница, Горноџумајско. Судирите се прошириле во селата Србиново, Градево, Бистрица, Крупник и др. Помали судири имало и во Малешевско,… Continue reading ГОРНОЏУМАЈСКО ВОСТАНИЕ

ГОРОЦВЕТ, ПРОЛЕТЕН . (Адонис верналис Л.) – степско растение од фамилијата Ранунцулацеае (лутичиња). Глобал-но загрозен вид, чиј ареал се простира во Централна, Источна и Јужна Европа. Во Република Македонијасе Пролетен гороцвет развива само во околината на Куманово (Краста, Пчиња, с. Коњаре). Вл. М.

ГОРСКИ ШТАБ НА СРПСКИТЕ ЧЕТИ ВО МАКЕДОНИЈА (1912) – штаб на припадниците на српската четничка организација „Народна одбрана”. Бил формиран пред почетокот на Првата балканска војна. Во војната раководел со Козјачкиот одред и дејствувал на подрачјето на Козјак – Скопска Црна Гора – Крива Паланка, во составот на Првата српска армија. По формирањето на Реонски… Continue reading ГОРСКИ ШТАБ НА СРПСКИТЕ ЧЕТИ ВО МАКЕДОНИЈА

ГОРТИНИЈА – град во Македонија, сместен на десниот брег во долниот тек на Аксиј, во областа Амфакситида. Неговото постоење се датира одⅤв. пр.н.е., па сè до Римското Царство. Се спомнува (кај Тукидид) како еден од градовите во Македонија што ги освојува одрискиот владетел Си-талк (429 г. пр.н.е.). ЛИТ.: Ф. Папазоглу, Македонски градови у римско доба,… Continue reading ГОРТИНИЈА

ГОСТИВАР – град во северозападниот дел на Република Македонијасо 35.847 ж. (2002). Лежи во котлинската рамнина на Горни Полог, на простор каде што се вкрстуваат значајни сообраќајни правци. Со Скопје преку Тетово е поврзан со автопат кој како магистрален пат М–4, понатаму продолжува за Кичево и Охрид. Од Г. преку Маврово и долината на Радика… Continue reading ГОСТИВАР

ГОТЕН – средновисока планина во Источна Македонија што $ припаѓа на Родопската зона. Се наоѓа помеѓу планините Огражден на исток и Плачковица на запад. Од Плачковица е одвоена со долината на Смилјанска Река, а од Огражден со длабоката клисура на Нивичанска Река. Помеѓу овие две речни долини се протега билото на Готен, на кое се… Continue reading ГОТЕН

ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ – град во Пиринскиот дел на Македонија, Република Бугарија: 20.329 ж. (1992). Се наоѓа во северозападниот дел на Гоцеделчевската Котлина и под-ножјето на Пирин Планина на надморска височина од 500 м. Од 1950 г. го носи името на македонскиот револуционер Гоце Делчев, а дотогаш се викал Неврокоп. Климата е променетомедитеранска. Средната годишна температура… Continue reading ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ

„ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ“, ИСЕЛЕНИЧКО ДРУШТВО (Торонто, Канада, 1986) – културно-национално друштво што развива плодна културна дејност за афирмирање на македонската национална култура. Настапува на мултикултурни манифестации, на Карневалот на нациите, на прослави во Канада и на „Илинденските денови“ во Битола (1988). Сл. Н.-К.

ГОЦЕВИ ДЕНОВИ (Делчево, 4. Ⅴ 1965-) – манифестација во чест на идеологот на македонското националноослободително движење Гоце Делчев. За нејзин зародок се смета одбележувањето на неговата смрт во с. Град, Делчевско, и „Гоцевата вечер“ во Делчево (4. Ⅴ 1965). По неколку години започна и манифестацијата „Гоцеви денови“ во с. Подгорци, Струшко (1971), како одбележување на… Continue reading ГОЦЕВИ ДЕНОВИ

ГОЦЕВСКИ, Трајан (с. Селник, Делчевско, 20. Ⅰ 1950) – економист, унив. професор, декан на Филозофскиот факултет на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј” во Скопје. Основно и средно образование завршил во Делчево, а дипломирал на Економскиот факултет во Скопје (1973), каде што и магистрирал со темата „Развојот на малото стопанство” (1982) и докторирал на темата „Меѓузависноста… Continue reading ГОЦЕВСКИ, Трајан

ГОЧЕВА, Каролина (Битола, 28. Ⅳ 1980) – интерпретаторка на популарна музика. Својот прв настап го има на 11 години на фестивалот Макфест со песната „Мамо пушти ме”. Учествува на многу Каролина Гочева фестивали во земјава и во странство, на кои освои низа награди. Во 2002 г. беше македонски претставник на натпреварот за Песна на Евровизија,… Continue reading ГОЧЕВА, Каролина

ГОШЕВ, Петар Вангелов (с. Пирава, Валандовско, 9. Ⅴ 1948) – политичар, последен претседател на ЦК СКМ и прв претседател на преобразениот СКМ-ПДП (денес СДСМ), основач и прв претседател на Демократската партија. Дипломирал (1971) и магистрирал од областа на економските науки (1983) на Економскиот факултет во Скопје. Бил член на СКМ (од 1971). Се наоѓал на… Continue reading ГОШЕВ, Петар Вангелов

ГРАВ . (Пхасеолус вулгарис Л. Сави.) – едногодишно растение од фам. Фабацеае, со големо видово разнообразие, од кои околу 15 се култивирани. Најраспространет е обичниот грав (Пх. вулгарис), кој се дели на два подвида: висок (веткач) и низок (легач). Според формата на Грав семето, постојат пет вида (спхерицус, елиптицус, облонгус, цомпресус и субцомпресус). Потекнува од… Continue reading ГРАВ

ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ, Скопје – највисока научнообразовна институција од градежништвото кај нас, членка на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј”. Студиите по градежништво на Универзитетот во Скопје датираат од неговото формирање (1949) кога е основан Техничкиот факултет, со два оддела – Градежен и АрхитектонГрадежниот факултет во Скопје ски. Наставата започнала со ангажирање кадри школувани во странство и… Continue reading ГРАДЕЖЕН ФАКУЛТЕТ, Скопје

ГРАДЕЖНИШТВОТО ВО Република МакедонијаДЕНЕС – еден од најзначајните сектори во економијата, што се занимава со производство на градежни објекти. Под градежен објект се подразбира секоја одвоена, самостојна функционална целина (подземна, надземна или водоградба), чија намена е однапред одредена и е трајно лоцирана на определена територија. Градежните објекти се делат на две основни групи: високоградба и… Continue reading ГРАДЕЖНИШТВОТО ВО Република МакедонијаДЕНЕС

ГРАДЕЦ два, Градиште – мала доцноантичка и средновековна тврдина на врвот од доминантниот рид на северозападната периферија на селото. Била голема приближно 125 х 95 м. На тесната долга акропола се наоѓаат остатоци од најмалку три правоаголни простории. На јужниот крај од средната тераса се гледаат темели од една просторија, додека на најдолната обиколна тераса… Continue reading ГРАДЕЦ два, Градиште

ГРАДЕЦ еден– средновековен град во Полог, во подножјето на шар Планина, на околу 11 км северно од Гостивар, на локалитетот Градиште, на западниот раб на денешното истоимено село. Се наоѓал на главниот пат, кој водел по западниот раб на Полог. Откриени се материјални остатоци од античкиот и од средновековниот период. Во историографијата понекогаш се идентификува… Continue reading ГРАДЕЦ еден

ГРАДЕШКА ПЛАНИНА – средновисока планина со динарски правец на протегање сз–ји. Се наоѓа помеѓу долината на реката Вардар на запад и Криволакавичката Котлина на исток. Нејзиното било е заоблено и од него во нејзиниот северен дел се издигнуваат неколку врвови повисоки од 1.000 м: највисокиот Вршник (1.031 м), Јамички Врв (1.030 м), Пожар (1.003 м).… Continue reading ГРАДЕШКА ПЛАНИНА

ГРАДИНАРСТВО – една од најинтензивните земјоделски гранки во растителното производство во светот и кај нас. Градинарството е стара земјоделска гранка, позната на старите Грци, Римјани, Египќани и Кинези пред 3.000–4.000 години. Во светот се познати над 1.000 градинарски (зеленчукови) видови растенија, а од нив околу 120 се одгледуваат, додека 40–50 вида се со позначајна земјоделска… Continue reading ГРАДИНАРСТВО

ГРАДИНКА – в. Детски градинки