Архиви: Енциклопедија

МАНЧЕВ, Харалампие Захариев (Кочани, 3. Ⅱ 1898 – Скопје, 14. И 1974) – специјалист педијатар, меѓу првите во Македонија. Основоположник и прв директор на Клиниката за детски болести при Мед. ф. во Скопје. Еден од првите 19 наставници и шеф на Катедрата по педијатрија и основоположник и претседател (1946–1948) на Здружението на педијатрите на Македонија.… Continue reading МАНЧЕВ, Харалампие Захариев

МАНЧЕВСКИ, Вељо (Велјан) (с. Броштица, Дебарско, 17. Ⅳ 1905 – Скопје, 23. И 1962) – свештеник, учесник во НОБ, прв референт на Верското поверенство при ГШ на НОВ и ПОМ и делегат на АСНОМ. По окупацијата во текот на 1941, како свештено лице се вклучил во НОВ. Од Ⅸ 1943 бил назначен за верски референт… Continue reading МАНЧЕВСКИ, Вељо

МАНЧЕВСКИ, Кирил (Броштица, Дебарско 8. Ⅺ 1936 – Скопје, 8. Ⅷ 1975) – пејач. Бил активен во шеесеттите и во почетокот на седумдесеттите години од ⅩⅩ век, како солист и во дует, особено со Виолета Томовска. Тогаш ги остварил антологиските изведби на низа познати песни, како што се: „Девојче тенко, високо“, „Изникнало криво крушче медено“,… Continue reading МАНЧЕВСКИ, Кирил

МАНЧЕВСКИ, Милчо (Скопје, 18. Х 1959) – режисер, сценарист, писател, ликовен уметник. Студирал на Филозофскиот факултет во Милчо Манчевски Скопје (Историја на уметноста со археологија). Како американски стипендист дипломирал на Факултетот за филм и фотографија во Карбондеји (1982). Од 1985 г. живее во Њујорк и во Скопје. Автор е на над шеесет филмски дела: кусометражни,… Continue reading МАНЧЕВСКИ, Милчо

МАНЏУКОВ, Петар (с. Мирковци, Скопско, 27/13. Ⅶ 1878 – ?, 1. И 1966) – раскажувач, револуционер-анархист, активен учесник во македонското револуционерно движење во илинденскиот период. Автор на знаменитата мемоарска книга „Предвесници на бурата“, во која воведува возбудливи настани од поновата историја на Македонија. Сестричник на владиката Натанаил Зографски од с. Кучевиште. Пишувал на бугарски и… Continue reading МАНЏУКОВ, Петар

„МАЊИФИКО“ – вокално-инструментална група. Основана во 1959 г. Нејзини членови биле: Панче Кочовски (гитара, вокал), Крсто Таушанов (гитара, вокал), Невена Кочовска (вокал) и Петар Гелев (гитара, вокал, удиралки). Го негувала латиноамериканскиот мелос. М. одржала над 3 000 концерти во над 30 земји, издала 34 сингл и 6 ЛП-плочи, едно ЦД и една видеокасета. Снимиле 360… Continue reading МАЊИФИКО

МАРГАРИТ (Ⅶ в.) – титуларен епископ на Стоби во втората половина на Ⅶ в. Учествувал на Трулскиот црковен собор, одржан во Цариград (692). Титуларен, би-дејќи не е потврдено постоењето на неговата епископија во Стоби во втората половина на Ⅶ в. ЛИТ.: Р. Братош, Ранохристијанската црква во Македонија и нејзиниот однос спрема Рим, Трета програма на… Continue reading МАРГАРИТ

МАРДАРИЈ И (ХВ¶¶ в.) – цетински митрополит (1637–1647) од македонско потекло. Во целото време на неговото архипастирување бил во преговори со папата за примање унија со Рим. Имал тешкотии од османлиските власти. Дури еден период бил и в затвор. Уживал углед кај верниците, особено меѓу свештенството и монаштвото. ЛИТ.: Православље у Црној Гори, Цетиње, 2006.… Continue reading МАРДАРИЈ И

МАРЕШ, Франтишек Вацлав (Франтишек Вацлав Мареш) (Бенешов, Чешка, 20. ⅩⅠⅠ 1922 – Виена, Австрија, 3. ⅩⅠⅠ 1994) – чешки славист, унив. проф. Студира на КУ во Прага, каде што докторира во 1950 г. (дисертација за Прашките одломки). Соработник на Стсл. речник Вацлав Франтишек Мареш (Словенски институт при АВ ЧР), од 1968 г. проф. на Универзитетот… Continue reading МАРЕШ, Франтишек Вацлав

МАРИИНСКО ЕВАНГЕЛИЕ – глаголичко четвероевангелие од првата пол. на Ⅺ в., 174 л., од кои еден (134) е испишан со подоцнешна кирилица. Се чува во Москва, РГБ, сигн. Григ 6, одн. Муз 1689, ф. 87 (172 л.) и во Виена, Народна библ., сигн. Цод. Слав. 146 (2 л.). Пронајдено во 1844 г. во Богородичиниот скит… Continue reading МАРИИНСКО ЕВАНГЕЛИЕ

МАРИЈА (Ⅺ в.) – внука на царот Јован Владислав, ќерка на неговиот син Трајан. Поседувала надворешна и внатрешна убавина, мудрост и благороден карактер (Вриениј). Во бракот со Андроник Дука имала две ќерки, постарата Ирина станала византиска царица, жена на императорот Алексиј И Комнин. ЛИТ.: Б. Леиб, Анне Цомнèне Алеџиаде, И, Парис, 1937; Анна Комнина, Алексиада,… Continue reading МАРИЈА

МАРИЈА (Охрид, Џ–Ⅺ в.) – Македонка од Самуиловиот двор, една од сопругите на рускиот владетел св. Владимир, мајка на светите браќа Борис и Глеб. Св. Владимир е покрстителот на Русија, а со Марија се прародители на христијанството во Русија. Нивните синови се првите руски светии. ЛИТ.: Блаже Ристовски, Портрети и процеси од македонската литература и… Continue reading МАРИЈА

МАРИЈА (Охрид, Џ–Ⅺ в.) – Македонка од Самуиловиот двор, една од сопругите на рускиот владетел св. Владимир, мајка на светите браќа Борис и Глеб. Св. Владимир е покрстителот на Русија, а со Марија се прародители на христијанството во Русија. Нивните синови се првите руски светии. ЛИТ.: Блаже Ристовски, Портрети и процеси од македонската литература и… Continue reading МАРИЈА

МАРИЈА ( Ⅴ–Ⅺ в.) – македонска царица, жена на Јован Владислав. Во бракот имала шест сина и шест ќерки. По смртта на Јован Владислав (1018) со тројцата синови и шесте ќерки во Охрид му се предала на Василиј Ⅱ, кој ја почестил со титулата зоста (дворска дама) и ја испратил со децата во Цариград. ЛИТ.:… Continue reading МАРИЈА ( Ⅴ–Ⅺ в )

МАРИЈА (Ⅺ в.) – внука на царот Јован Владислав, ќерка на неговиот син Трајан. Поседувала надворешна и внатрешна убавина, мудрост и благороден карактер (Вриениј). Во бракот со Андроник Дука имала две ќерки, постарата Ирина станала византиска царица, жена на императорот Алексиј И Комнин. ЛИТ.: Б. Леиб, Анне Цомнèне Алеџиаде, И, Парис, 1937; Анна Комнина, Алексиада,… Continue reading МАРИЈА (Ⅺ в )

МАРИЈА Маргарита . (1175–1223) – унгарска принцеза, византиска царица, жена на Бонифациј Монфератски, господарот на Солун. По смртта на првиот маж (Исак Ⅱ Ангел), се омажила за маркизот Бонифациј од Монферат (1204). Со него го родила синот Димитриј, идниот солунски крал. Кога ситуацијата во Солун се влошила, се вратила во Унгарија (1223). ЛИТ.: Ј. Лонгнон,… Continue reading МАРИЈА Маргарита

МАРИНА, Панта (Митровица, 1910 – Скопје, 1993) – правник, универзитетски професор и судија. Основно училиште завршил во родното место, а гимназија во Скопје (1929). Дипломирал на Правниот факултет во Белград (1934), каде докторската теза „Редовните правни лекови во кривичната постапка во ФНРЈ“ (1958). Избран за предавач по предметот кривична постапка на Правно-економскиот факултет во Скопје… Continue reading МАРИНА, Панта

МАРИНОВСКИ, Димитри (Охрид, 14. Ⅸ 1928) – оперски певец, баритон, првенец на Операта на МНТ. Пеење учел кај повеќе вокални педагози, меѓу кои проф. М. Симиќ-Матиевиќ (Белград) и проф. М. Борчиќ (Загреб). Во Операта на МНТ е во постојан работен однос од 1952 до 1983 г., но и понатаму, до 1994, учествува во реализацијата на… Continue reading МАРИНОВСКИ, Димитри

МАРИОВО – област во јужниот дел на РМ. Го зафаќа средното сливно подрачје на Црна Река. Претставува една природна целина, заградена со високи и средновисоки планини како: Ниџе и Кожув од југ, Селечка Планина од запад, Дрен Планина од север и Козјак со некои разграноци на М. Малахова: Мариовска женска народна носија (1953) Кожув од… Continue reading МАРИОВО

МАРИОВСКИ НАРОДНООСЛОБОДИТЕЛЕН ПАРТИЗАНСКИ ОДРЕД .(крајот на јуни – почетокот на октомври 1944) – територијален партизански одред на НОВ и ПОМ при Командата на место за Мариово. Негова основна задача била заштитата на слободната територија во Мариовско, мобилизација и прифат на новите борци на НОВ и ПОМ и сл. По расформирањето, боречкиот состав бил прераспределен во… Continue reading МАРИОВСКИ НАРОДНООСЛОБОДИТЕЛЕН ПАРТИЗАНСКИ ОДРЕД

МАРИОВСКО-ПРИЛЕПСКА БУНА (1564–1565) – буна против власта на османлиската држава во Македонија. Почнала како локална буна во Мариово (во летото 1564) и се проширила во градот Прилеп. Тамошните власти не успеале да ја задушат и во септември примила карактер на востаничко движење. Интервенирала централната власт. Со султанска заповед (3. Ⅹ 1564) бил задолжен скопскиот бег… Continue reading МАРИОВСКО-ПРИЛЕПСКА БУНА

МАРИЧКА БИТКА (26. Ⅸ 1371) – пресудна турско-македонска битка на р. Марица. По освојувањето на Галиполе (1354) Османлиите започнуваат да ги напаѓаат териториите на деспотот Углеша и ги загрозуваат териториите на Византија и Бугарија. Браќата Мрњавчевци воено им се спротивставуваат, подготвуваат војска од 20.000 луѓе и ја ограбуваат и ја опожаруваат Тракија и потоа се… Continue reading МАРИЧКА БИТКА

МАРЈАНОВИЌ, Ѓорѓи (с. Стара Моравица, Србија, 6. Ⅴ 1939) – универзитетски професор, правник. Основно и средно образование завршил во Куманово и во Скопје. Дипломирал на Правниот факултет во Скопје (1962). Магистрирал на Правниот факултет во Загреб (1968), а докторирал на Правниот факултет во Скопје на тема „Правната положба на осуденикот по издржаната казна“ (1973). Избран… Continue reading МАРЈАНОВИЌ, Ѓорѓи

МАРКИЛОВ, Сократ (с. Бутково, Демир Хисар, Егејскиот дел на Македонија, 12. Ⅳ 1921 – Струмица, 4. Ⅷ 1993) – македонски национален деец во Бугарија по Втората светска војна. Во војната дезертирал од бугарската армија и стапил во антифашистичкото движење. Поради својата македонска национална определба бил прогонуван од бугарските државни органи (по 1956). Основал тајна Независна… Continue reading МАРКИЛОВ, Сократ