Tag: П

ПАВИЧЕВИЌ, Зоран

ПАВИЧЕВИЌ, Зоран (Сјеница, Србија, 17. Ⅵ 1936) – падобранец. Завршил гимназија во Кралево (1956). Бил падобранец во Аероклубот во Кралево. На првенството на Југославија освоил: прво (1963), трето (1964) и второ место (1969). Учествувал на две светски првенства (1964 и 1968). Студирал на Правно-економскиот факултет во Скопје (1955–1962) …

ПАВИЧЕВИЌ, Зоран Прочитај »

ПАВЛЕВА

ПАВЛЕВА (ПАВЛОВА), Румена Ѓорѓиева (Румена војвода) (Ѓуешево, ќустендилско, ок. 1829 – Букурешт, Романија, ок. 1895) – жена ајдутски војвода. Поради повеќе обиди за грабење и исламизирање, татко $ рано ја омажил за Георги шопа. Била импресионирана од ликот и подвигот на војводата Иљо Марков-Малешевски и неговиот напад на …

ПАВЛЕВА Прочитај »

ПАВЛЕСКИ, Станко

ПАВЛЕСКИ, Станко (с. Ерековци, Прилепско, 14. И 1959) – скулптор, унив. професор. Внесува ново формално и концептуално визуализирање на уметничките дискурси (во 80-тите и 90-тите). Дипломирал на ФЛУ во Скопје (1984), каде што е и професор. Магистрирал на Академијата за ликовни уметности во Белград (1992). Амбиенталните пластични фор-ми …

ПАВЛЕСКИ, Станко Прочитај »

ПАВЛОВ, Димитар, псевд

ПАВЛОВ, Димитар, псевд. Штипјанин (втора пол. на ⅩⅠⅩ в. – прва пол. на ⅩⅩ в.) – учител, црковен певец и автор на духовни напеви. Најдобар црковен певец во Штип кон крајот на ⅩⅠⅩ в. и во почетокот на ⅩⅩ в. Во ракописната „Псалтика“ од Васил Икономов, се наведени …

ПАВЛОВ, Димитар, псевд Прочитај »

ПАВЛОВ, Љупчо

ПАВЛОВ, Љупчо (Неврокоп, 1922 – с. Полици кај Тузла, Босна, 1942) – партизан во Колубарскиот народноослободителен партизански одред и на Втората пролетерска ударна бригада. Син на политички емигранти во Горњи Милановац, Србија. Бил член на СКОЈ, партизан (1942) во Западна Србија и во Босна, политкомесар на чета и …

ПАВЛОВ, Љупчо Прочитај »

ПАВЛОВ, Марко

ПАВЛОВ, Марко (с. Сечиште, Тетовско, 1785 – Тетово, 17. И 1864) – лекар. Рано останал без родители и бил присвоен од италијански трговец. Во 1807/08 г. завршил медицина во Монпелје, како еден од најстарите дипломирани лекари од Македонија. Бил лекар на Наполеоновата војска (1808/09), воен лекар во Тунис …

ПАВЛОВ, Марко Прочитај »

ПАВЛОВА де ОДОРИКО, Ирена

ПАВЛОВА де ОДОРИКО, Ирена (Велес, 1967) – поет, прозаист, критичар, есеист, преведувач. Завршила Филолошки факултет во Скопје (компаративна книжевност). Работи како новинар во ТВ „Телма“. Во поезијата вградува радикална апокрифна фабула. БИБЛ.: Велзевул, поезија, 1999; Номад, проза, 2000; Новата Ева, поема, 2001; Деколте – длабоко, 2004. Г. Т. …

ПАВЛОВА де ОДОРИКО, Ирена Прочитај »

ПАВЛОВА, Љубица Павлова

ПАВЛОВА, Љубица Павлова (Скопје, 3. ⅩⅠⅠ 1947) – дерматовенеролог, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје. Мед. ф. (1974) и специјализација (1979) завршила во Скопје. Докторирала од областа на болестите на периферните крвни садови во гравидитетот (1991). Избрана е за наставник (1992). Основач е на Амбулантата за ангиологија. …

ПАВЛОВА, Љубица Павлова Прочитај »

ПАВЛОВДЕН

ПАВЛОВДЕН – христијански православен празник Собор на св. 12 апостоли – Павловден (13. Ⅶ/30. Ⅵ). Тој се паѓа следниот ден по Петровден. Св. апостол Павле не бил дел од оваа група, но поради неговите заслуги за ширењето на христијанството, црквата го смета за апостол. Значаен е за Македонците …

ПАВЛОВДЕН Прочитај »

ПАВЛОВИЌ-ЛАТАС, Драган

ПАВЛОВИЌ-ЛАТАС, Драган (Скопје, 25. Ⅱ 1960) – новинар, уредник. Завршил економски науки на Институтот за хуманитарни и општествени науки во Белград–Москва (1982–1988), а дипломирал и политички науки на Универзитетот ФОН во Скопје (2005) и магистрирал на Европскиот универзитет во Скопје (2009). Новинар во в. „Млад борец (1980–1984) и …

ПАВЛОВИЌ-ЛАТАС, Драган Прочитај »

ПАВЛОВИЌ, Драгослав

ПАВЛОВИЌ, Драгослав (Драганче) (Драган шиљо) (Белград, 1908 – Пјеновац, Источна Босна, 21. И 1942) – комунистички деец. По гимназијата (1926) студирал на Техничкиот факултет во Бел-град и станал член на КПЈ (1936). Работел во партиската техника и во Редакцијата на сп. „Наша стварност“, а по апсењето (1937) бил …

ПАВЛОВИЌ, Драгослав Прочитај »

ПАВЛОВСКИ, Божин

ПАВЛОВСКИ, Божин (с. Жван, Демирхисарско, 7. И 1942) – раскажувач и романсиер. Член на МАНУ. Завршил Филозофски факултет (катедра за книжевности) во Скопје. Член на МАНУ (од 1988). Работел како новинар, потоа ја основал и долги години ја раководел Издавачката куќа „Мисла“. Во 1992 г. во Мелбурн (Австралија) …

ПАВЛОВСКИ, Божин Прочитај »

ПАВЛОВСКИ, Јован

ПАВЛОВСКИ, Јован (Тетово, 10. Ⅸ 1937) – публицист, романсиер, раскажувач, поет. Завршил Филозофски факултет во Скопје. Бил новинар во Радио Скопје и во „Нова Македонија“ и нејзин дописник од Париз и Москва. Сега е главен и одговорен уредник на месечните списанија „Македонско време“ и „Тхе Мацедониа тимес“. Во …

ПАВЛОВСКИ, Јован Прочитај »

ПАВЛОВСКИ, Никола

ПАВЛОВСКИ, Никола (Изглибе, 15. Ⅷ 1939) – архитект, редовен професор на Архитектонскиот факултет во Скопје. Дипломирал на Архитектонско-градежниот факултет во Скопје (1962). Го предавал предметот проектирање индустриски и стопански згради. Се зани- Никола Павловски мава и со архитектонско проектирање на стопански, на индустриски, на станбени и на деловни …

ПАВЛОВСКИ, Никола Прочитај »

ПАВЛОВСКИ, Радован

ПАВЛОВСКИ, Радован (Ниш, Р. Србија, 23. Ⅺ 1937) – поет, публицист, патописец и колумнист. Живеел и творел долги години во Загреб, Хрватска (1964–1982), во Бел-град, Србија (1982–1985), а од 1985 г. живее и твори во Скопје. Член е на Сојузот на писателите на Хрватска и на Србија, на …

ПАВЛОВСКИ, Радован Прочитај »

ПАВСАНИЈА

ПАВСАНИЈА (Паусаниас) (Ⅳ в. пр.н.е.) – антички Македонец, убиецот на кралот Филип Ⅱ, на свадбата на неговата ќерка Клеопатра (336 пр.н.е.). Атентатот бил извршен со нож при влегувањето на свечената поворка во театарот. Веднаш по убиството бил фа-тен од телохранителите и погубен, со што било оневозможено осознавањето на …

ПАВСАНИЈА Прочитај »

ПАДОТНАСФРЈ.

ПАДОТНАСФРЈ. Министерскиот совет на ЕЗ, од една страна, во согласност со условите за признавање што ги предвидува меѓународното право, не го спори фактот на нивната државност. Но, од друга страна, спротивно на меѓународното право и на врз него втемелената практика, Советот формулира серија критериуми за признавање, како дополнување …

ПАДОТНАСФРЈ. Прочитај »

ПАДРОН, Хусто Хорхе

ПАДРОН, Хусто Хорхе (Јусто Јорге Падрон) (Лас Палмас, 1. И 1943) – шпански поет, преведувач, есеист, со раскошен и префинет јазик и со нагласени хуманистички пораки Хусто Хорхе Падрон во кои се постига склад на спонтаноста, имагинацијата и мислата. Тој е најпреведуваниот повоен шпански поет, а неговата апокалиптична, …

ПАДРОН, Хусто Хорхе Прочитај »

ПАЗАРЕН НЕУСПЕХ

ПАЗАРЕН НЕУСПЕХ – домени на економската активност во кои пазарот не е во состојба да изврши рационална алокација (разместување) на ресурсите и да понуди соодветно решение на проблемите, поради што интервенцијата на државата (денес, во форма на државна, т.е. владина регулација) станува неизбежна. Практично, во овие домени пазарот …

ПАЗАРЕН НЕУСПЕХ Прочитај »

ПАЗАРИ НА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ПРОИЗВОДИ

ПАЗАРИ НА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ПРОИЗВОДИместа во градски населби на кои се нуди и се продаваат земјоделски производи. Сите градови во РМ имаат свои зелени пазари. Пазари на големо (кванташки) има во Скопје и во Струмица. Поважни добиточни пазари има во: Куманово (среда), Битола (сабота), Скопје (вторник), Струмица

ПАЗАРИ НА ЗЕМЈОДЕЛСКИ ПРОИЗВОДИ Прочитај »

ПАЗАРНА ЕКОНОМИЈА

ПАЗАРНА ЕКОНОМИЈА – економски систем во кој разрешувањето на централниот економски проблем (што да се произведува, како да се произведува и за кого да се произведува), т.е. разместувањето на постојните ресурси во економијата, се врши преку пазарниот механизам. Процесот на воспоставувањето на пазарната економија во РМ поинтензивно започна …

ПАЗАРНА ЕКОНОМИЈА Прочитај »

ПАЗАРОТ НА КАПИТАЛ ВО РМ

ПАЗАРОТ НА КАПИТАЛ ВО РМ – финансиските пазари и институции што вршат мобилизација на финансиското штедење и негова алокација во долгорочни производни инвестиции. Тука, пред с¢, се мисли на пазарот на банкарски кредити и на пазарот на долгорочни хартии од вредност. Во почетните години од транзицијата во РМ, …

ПАЗАРОТ НА КАПИТАЛ ВО РМ Прочитај »

ПАЗАРОТ НА ТРУДОТ И НЕВРАБОТЕНОСТА

ПАЗАРОТ НА ТРУДОТ И НЕВРАБОТЕНОСТА. Економијата на трудот се обидува да ги објасни функционирањето на пазарот и динамиката на трудот. Макроекономијата на пазарите на трудот ги опфаќа вработеноста и невработеноста како нивоа (стоцк варијабли) и стапката на вработување како динамички параметар. Микроекономијата е предоминантно со неокласична основа и …

ПАЗАРОТ НА ТРУДОТ И НЕВРАБОТЕНОСТА Прочитај »

ПАИСИЈ

ПАИСИЈ (ХВ¶ в.) – охридски архиепископ. Првпат се спомнува во 1565 г., кога претседателствувал на Цариградскиот црковен собор против вселенскиот патријарх Јоасаф Ⅱ. Во текот на 1566 г. му дал четири грамоти на новоназначениот владика на Италијанската православна епархија митрополитот Тимотеј. Бил архијереј со силна иницијатива и способност. …

ПАИСИЈ Прочитај »

ПАЈАК

ПАЈАК – средновисока планина во Егејскиот дел на Македонија, Грција. Се наоѓа помеѓу долината на Вардар на исток, Мегленската Котлина на запад, Солунската Кампања на југ, а на север се надоврзува на планината Кожуф. Во морфолошки поглед се издвојуваат три делови: Гандач на исток и Пајак на запад, …

ПАЈАК Прочитај »

ПАЈАЦИ

ПАЈАЦИ (Аранеа) – членконоги инсекти. Кај нив е јасно одделен главоградот од стомакот, кој е заштитен со цврста обвивка – кутикула; на стомакот може да има пајажинести брадавици. Некои пајаци поседуваат силни хелицери со кои го зграпчуваат пленот, а некои ловат со пајажина. Најчест плен им се инсектите …

ПАЈАЦИ Прочитај »

ПАЈОНИЈА

ПАЈОНИЈА (Паиониа) – античка област по средниот тек на р. Аксиј (Вардар) и базенот на р. Астибо (Брегалница) и држава на Пајонците (прва половина на Ⅳ в. – ок. 230 г. пр.н.е.). Првпат е спомната во Хомеровата Илијада. Прв Карта на Пајонија (во разни временски периоди) познат пајонски …

ПАЈОНИЈА Прочитај »

ПАЈОНЦИ

ПАЈОНЦИ (Паионес) – палеобалканска популација од индоевропско потекло, блиска на Бригите. Етнонимот има збирен карактер, заеднички за повеќе племиња. Покрај Пајонците, во пајонската група племиња спаѓале: Агријаните, Астраите, Дероните, Доберите, Иорите, Лаијаите, Пајоплите и Сиропајонците. Живееле околу текот на р. Аксиј (Вардар) и Стри- Пајаци: а) пајак крсташ, …

ПАЈОНЦИ Прочитај »

ПАЈОПЛИ

ПАЈОПЛИ (Паиоплаи) – палеобалканска популација од пајонската група племиња што ја населувала територијата на север од планината Пангај. Ги спомнува Херо-дот во својата Историја (Ⅴ в. пр.н.е.). Во времето на персиското покорување на Пајонија, по наредба на персискиот крал Дареј И, тие биле преселени во Азија (511 пр.н.е.). …

ПАЈОПЛИ Прочитај »

ПАЈТОНЏИЕВ, Ганчо

ПАЈТОНЏИЕВ, Ганчо (Велес, 30. Ⅶ 1905 – Скопје, 20. ⅩⅠⅠ 2002) – вежбач во спортска гимнастика, наставник по физичко воспитување и етнокореолог. Член и инструктор на соколски организации (1920–1941). По Втората светска војна членувал во бројни фискултурни сојузи и здруженија, како стручно лице и автор на академски состави …

ПАЈТОНЏИЕВ, Ганчо Прочитај »

ПАКАШКИ, Рајко

ПАКАШКИ, Рајко (Белград, 12. Ⅸ 1932 – Амстердам, 11. Ⅴ 1993) – балетски играч и педагог. Балет учи во Балетското училиште „Луј Давичо“ во Белград. Апсолвира на Филолошкиот факултет во Скопје. Член на Балетот при МНТ (1953–1969). Специјализира на Државниот институт за театарска уметност во Москва (1961– 1962). …

ПАКАШКИ, Рајко Прочитај »

ПАКОВСКА, Елпида

ПАКОВСКА, Елпида (Пиреј, Грција, 15. ⅩⅠⅠ 1935) – балерина. Средно балетско училиште завршува во Скопје во класата на Ѓ. Македонски и Н. Кирсанова. Специјализира во Москва кај М. Семјонова и О. Лепешинска. Игра во Балетот при МНТ (1950–1974), каде што станува и негова првенка. Балерина со сигурна и …

ПАКОВСКА, Елпида Прочитај »

ПАКОВСКИ, Глигор

ПАКОВСКИ, Глигор (Галичник, 27. Ⅳ 1932) – тон-снимател и тон-ски монтажер. Се вработува во „Вардар филм“ (1953). За македонската кинематографија остварува повеќе од 160, од кои самостојно 16 играни филма. Исто така, самостојно реализира уште десетина филма надвор од Македонија. В. Масл.

ПАЛАВИЧИНО, Гиј

ПАЛАВИЧИНО, Гиј (ⅩⅤⅠⅠⅠ в.) – маркиз од Водоница. Во отсуство на солунскиот крал Димитриј, папата Хонириј Ⅲ го поставил за командант на Солун (1223), кој бил опсаден од епирскиот владетел Теодор И. Не ја добил ветената помош од Цариград, Мореја, Атина и Италија, по што градот го предал …

ПАЛАВИЧИНО, Гиј Прочитај »

ПАЛАМАРЕВИЌ, Слободан Тодоров

ПАЛАМАРЕВИЌ, Слободан Тодоров (Скопје, 30. Ⅺ 1906 – Врање, Србија, 28. Ⅶ 1987) – хирургортопед. Мед. ф. завршил во Загреб (1930). Специјализирал во Скопје, Стразбург и Белград. Од 1945–1951 бил началник на Хируршко одд. во ВБ во Скопје. Примариус од 1951. Хабилитирал на Мед. ф. во Скопје (1961). …

ПАЛАМАРЕВИЌ, Слободан Тодоров Прочитај »

ПАЛАТАТА НА ПАРТЕНИЈ ВО СТОБИ

ПАЛАТАТА НА ПАРТЕНИЈ ВО СТОБИ – најрепрезентативниот римски станбен објект. Зазема цела инсула во централниот дел од градот и се состои од две станбени целини и од економски дел, кои се вкопани во косиот терен, и кат што се издига над нив. Палатата припаѓа на перистилни Палатата на …

ПАЛАТАТА НА ПАРТЕНИЈ ВО СТОБИ Прочитај »

ПАЛЕОЗОЈСКА ЕРА

ПАЛЕОЗОЈСКА ЕРА – траела околу 320 млн. години (570–250 млн. г.). Поделена е на камбриски, ордовициски, силурски, девонски, карбонски и пермски период. Во Македонија палеозоикот е широко распространет во Западномакедонската и Вардарската зона, а на помал простор се јавува и во Осоговско-малешевскиот масив. Поради претрпените тектонско-метаморфни промени на …

ПАЛЕОЗОЈСКА ЕРА Прочитај »

ПАЛЕОЗОЈСКА ЕРА 1

ПАЛЕОЗОЈСКА ЕРА – траела околу 320 млн. години (570–250 млн. г.). Поделена е на камбриски, ордовициски, силурски, девонски, карбонски и пермски период. Во Македонија палеозоикот е широко распространет во Западномакедонската и Вардарската зона, а на помал простор се јавува и во Осоговско-малешевскиот масив. Поради претрпените тектонско-метаморфни промени на …

ПАЛЕОЗОЈСКА ЕРА 1 Прочитај »

ПАЛИКРУШЕВА, Галаба Борисова

ПАЛИКРУШЕВА, Галаба Борисова (Виница, 6. Ⅴ 1928) – историчар и етнолог, научен советник и универзитетски професор (во пензија). Дипломирала на Филозофскиот факултет – група Етнологија во Скопје. Докторирала на Филозофскиот факултет – Катедра за историја на тема „Исламизацијата на Торбешите и формирањето на торбешката субгрупа“ (6. Ⅺ 1965). …

ПАЛИКРУШЕВА, Галаба Борисова Прочитај »

ПАЛИКУРА

ПАЛИКУРА – ранохристијанска базилика, сместена на платото по должината на десниот брег на реката Црна пред сливот во Вардар, античкиот град Стоби и источно од селото Паликура кај Неготино. Базиликата е подигната врз постара римска градба, а самата потекнува од доцниот В– раниот Ⅵ в. со подоцнежна фаза …

ПАЛИКУРА Прочитај »

ПАЛИКУРСКА НЕКРОПОЛА

ПАЛИКУРСКА НЕКРОПОЛА (Стоби) – лежи на 1,7 км јужно од Стоби и 0,6 км северозападно од Паликура. Помеѓу мостот на Црна Река и ранохристијанската базилика во 1987 г. се откриени 16 средновековни гробови, како дел од една пространа некропола. Погребувањето е вршено во едноставни конструкции – цисти од …

ПАЛИКУРСКА НЕКРОПОЛА Прочитај »

ПАЛФИ, Ладислав

ПАЛФИ, Ладислав (Суботица, 8. Ⅺ 1924) – пијанист и композитор. Пијано студира на Музичката академија во Загреб (Е. Ваулин и С. Станчиќ) икај М. Фелер. Иска- Ладислав Палфи жувајќи ја рано својата музичка надареност, П. јавно настапува уште од седумгодишна возраст. Во Скопје (1947) станува еден од најпознатите …

ПАЛФИ, Ладислав Прочитај »

ПАЛЧИЊА

ПАЛЧИЊА (Троглодѕтидае) – фа милија ситни инсектојадни птици од подредот на птици-пејачки (Осцинес). Во Европа е присутен само еден вид, кој се среќава и кај Палче нас: палче, оревче или царче (Троглодѕтес троглодѕтес). ЛИТ.: Бирдс ин Еуропе: популатион естиматес, трендс анд цонсерватион статус, „БирдЛифе Интернатионал Цонсерватион Сериес“, 12, …

ПАЛЧИЊА Прочитај »

ПАМУК

ПАМУК (Госсипиум сп. Л.) – зазема прво место во светот од влакнодавните култури. Влакно образува на семето. Од 100 кг суров памук се добиваат околу 32 кг влакно, еден кг линтер (кусо влакно) и 67 кг семе. Кусото влакно се користи за: медицинска вата, филтри, филмски ленти, полнење …

ПАМУК Прочитај »

ПАНАРЕТ

ПАНАРЕТ (ⅩⅤⅠⅠ в.) – охридски архиепископ (1670/71). Се спомнува како архиепископ во решавањето на еден правен спор (втората половина на 1671), а потоа како поранешен архиепископ (1683 и 1864). Доброволно се повлекол од функцијата. ЛИТ.: Иван Снегаров, Историџ на Охридската архиепископиџ, т. 2. От падането $ под турците …

ПАНАРЕТ Прочитај »

ПАНГОВСКИ, Иван Илиев

ПАНГОВСКИ, Иван Илиев (Галичник, 26. Ⅱ 1926 – Скопје, 14. И 1992) – дерматовенеролог, проф. на Мед. ф. во Скопје. Мед. ф. завршил во Скопје (1954), а специјализирал (1962) и хабилитирал (1972) од областа на професионалните алергиски болести. Основоположник е на алерголошката амбуланта. Бил шеф на оддел и …

ПАНГОВСКИ, Иван Илиев Прочитај »

ПАНГОВСКИ, Ивко

ПАНГОВСКИ, Ивко (Галичник, 20. Ⅵ 1931) – спортски новинар, радиорепортер и стенограф. Од в. „Единство“ поминува (1948) во Радио Скопје, каде што остана до пензионирањето (1989). Спортски репортер со препознатлив глас и стил во преносите, особено на фудбалските натпревари. Објавил повеќе трудови од историјата на македонскиот спорт. Ј. …

ПАНГОВСКИ, Ивко Прочитај »