Category: Енциклопедија

ЧУРУЛИНЦИ (Бурхинидае) – фамилија крупни, краткоклунести птици од редот бекасиновидни птици (Цхарадриформес). Во светот се познати вкупно осум видови, од кои само еден чурулин е присутен во Европа и кај нас (Бурхинус Чурулинец оедицнемус). ЛИТ.: Бирдс ин Еуропе: популатион естиматес, трендс анд цонсерватион статус, „БирдЛифе Интернатионал Цонсерватион Сериес“, 12, Цамбридге, 2004; Ц. Харрисон, Ан Атлас… Continue reading ЧУРУЛИНЦИ

ЧУЧЕР-САНДЕВО – село во Скопско. Се наоѓа во јужното подножје на планината Скопска Црна Гора, на надморска висина од околу 550 м. Со Скопје е поврзано со регионален асфалтен пат. Има 299 ж. од кои 117 се Македонци, 180 се декларираат како Срби и други (2). Населението се занимава со одгледување житни култури и лозарство.… Continue reading ЧУЧЕР-САНДЕВО

ЧУЧКОВ, Владо (Свилајнац, 6. Ⅵ 1929 – Скопје, 15. Ⅹ 1997) – музички редактор и критичар. Своите студии ги оформува на Музичката академија во Љубљана. По доаѓањето во Скопје се вработува во МРТВ како музички уредник. Неговата главна преокупација е на планот на музичката критика. Почнувајќи од 1961 г., тој е музички критичар на весникот… Continue reading ЧУЧКОВ, Владо

ЧУЧКОВ, Ефрем (Кратово, 21. Ⅺ 1870 – Софија, 1. Ⅹ 1923) – учител и револуционер, војвода. Се школувал во Солун (Ⅴ клас гимназија), во Софија (две години воено училиште), а го завршил Педагошкото училиште во Казанл’к (1896). Учителствувал во Пехчево и во Мелник. Од 1897 г. дејствувал нелегално во Кочанско, Кратовско и во Штипско. Бил… Continue reading ЧУЧКОВ, Ефрем

ЧУЧКОВ, Мане (Емануил) Христов (Ново Село, Штипско, 14/27. Ⅺ 1901 – Скопје, 1. Ⅸ 1967) – македонски државник, унив. професор, општествено-политички и културно-национален деец. Основното образование го завршува во Штип, гимназијалното во Штип и Скопје, а високото (етнографија, антропогеографија и физичка географија) на Филозофскиот факултет во Белград и Скопје (1925). Излезен од револуционерно семејство, тој… Continue reading ЧУЧКОВ, Мане

„ЧУЧУК“ – македонско машко народно оро во метар 9/16 (2,2,2,3,). Најчесто се игра во Скопско со држење на рацете за рамо. Темпото е умерено брзо, со средни чекори на полустапалата. Обилува со потскоци, доскоци, ниски клекнувања и самостојни вртења. ЛИТ.: Михаило Димоски, Македонски народни ора, Скопје, 1977,188. Ѓ. М. Ѓ. Киро Чучуков-Себура

ЧУЧУКОВ-СЕБУРА, Киро (Велес, 25. Ⅲ 1919 – Речани, Велешко, 6. И 1943) – младински партиски активист пред војната, организатор на НОД во Велешко, првоборец. Веднаш по окупацијата собирал оружје, разнесувал партиски пропагандни материјали и вршел курирска работа во градот и околината. Еден од првите борци на Велешкиот НОПО „Димитар Влахов“ (од мај 1942) и учесник… Continue reading ЧУЧУКОВ-СЕБУРА, Киро

ЧУЧУЛИГИ (Алаудидае) – фамилија мали приземни птици-пејачки од редот врапчевидни птици (Пассериформес), од кои во Македонија се регистрирани 6 видови: дебелоклуна чучулига (Меланоцорѕпха цаландра), полска чучулига (Алауда арвенсис), шумска чучулига (Луллула арбореа), Полска чучулига цуцулеста или ќубеста чучулига (Галерида цристата), мала чучулига (Цаландрелла цинереа) и планинска чучулига (Еромопхила алпестрис). ЛИТ.: Бирдс ин Еуропе: популатион естиматес,… Continue reading ЧУЧУЛИГИ

ЧУШКАР, Боро (Борис Чушкаров) (Куманово, 28. И 1916 – Скопје, 19. Ⅸ 1982) – комунистички де-Боро Чушкар ец, првоборец, политички раководител во НОАВМ и полициски генерал-мајор. Завршил учителска школа. Како студент на Филозофскиот факултет во Скопје, во демонстрациите за одбрана на Чехословачка (септември 1938) бил уапсен, а подоцна интерниран во Билеќа (јануари 1940). Бил член… Continue reading ЧУШКАР, Боро

ЏАЈКОВСКИ, Кирил (Скопје, 25. Ⅹ 1965) – композитор и аранжер. Својата музичка кариера ја започнува во групата „Бастион“ (нејзин основач во 1983 г.). Настапувал како клавијатурист со „Леб Кирил Џајковски и сол“ (1986–1987). Автор на електронска музика. Особено се истакнал на полето на т.н. применета музика. Меѓу најзначајните творечки дострели што му донесоа меѓународна афирмација… Continue reading ЏАЈКОВСКИ, Кирил

ЏАМБАЗ, Даре (Прилеп, 1. Ⅹ 1911 – Скопје, 27. И 1981) – фармацевт, борец, државник. Дипломирал фармација во Загреб (1935). Веднаш по окупацијата на земјата (1941) стапил во НОБ и бил активен борец. Бил уапсен од бугарските власти и интерниран во Бугарија (1942–1943). По Втората Светска војна бил член на АСНОМ – на Третото заседание… Continue reading ЏАМБАЗ, Даре

ЏАМБАЗОВ, Александар (с. Стапар, Војводина, 3. Ⅱ 1936) – диригент и композитор. Музичка академија завршил во Белград. Работел во МРТ, како диригент на Танцовиот и ревискиот оркес-Александар Џамбазов тар. Реализирал огромен број студиски снимки и концерти во живо. Како автор, покрај доминантниот придонес во сферите на т.н. популарна музика, создал голем број детски песни, го… Continue reading ЏАМБАЗОВ, Александар

ЏАМБАЗОВ, Игор (Скопје, 15. Ⅶ 1963) – актер. Дипломирал на Отсекот за актерска игра на ФДУ во Скопје (1987). Член на Драмскиот театар (1987–1992), а потоа во Драмата на МНТ (1992–2005). Настапувал и на филм, а остварил исклучителна естрадна кариера промовирана низ масовните медиуми. УЛОГ: Занек („Стапица“), Пит („Спасени“), Ацо шпирт („Чија си“), Џанго и… Continue reading ЏАМБАЗОВ, Игор

ЏАМБАЗОВСКИ, Климент (Охрид, 1919 – Белград, 27. Ⅸ 2006) – македонски историчар, архивист, академик. Основното образование го завршува во родниот град, а Учителската школа во Јагодина, Србија (1939). По кратко учителствување, ги завршува студиите по педагогија и историја на Софискиот универзитет. Избран е за асистент на Катедрата по педагогија на Филозофскиот факултет на Универзитетот во… Continue reading ЏАМБАЗОВСКИ, Климент

ЏАМИЈА НА ИСХАК-БЕГ (АЛАЏА ЏАМИЈА) (Скопје, ⅩⅤ в.) – верски објект, споменик на културата. Подигната е од Исхакбег, вториот османлиски заповедник на Скопје. Позната е и под имињата Исхакија и Стара џамија, а називот Алаџа (шарена) го добила по богатиот декор со кој била украсена. Покриена е со купола, а другите делови и тремот со… Continue reading ЏАМИЈА

ЏАМИЈА НА КЕБИР МЕХМЕД ЧЕЛЕБИ (Скопје, 1469) – верски објект, споменик на културата. Подигната е од Мехмед Челеби, син на Исхак-бег, вториот османлиски заповедник на Скопје. Била покриена со купола, а со три мали куполи бил засводен и тремот. Имало имарет и училиште. Денес е со видно изменет изглед. ЛИТ.: Лидија Кумбараџи-Богоевиќ, Кебир Мехмед Челеби… Continue reading ЏАМИЈА

ЏАМИЈА НА СУЛТАН МУРАТ (ХУНЌАР ЏАМИЈА) (Скопје, 1436) – верски објект, споменик на културата. Изградена е под ктиторство на султанот Мурат Ⅱ (1421–1451). Настрадала во пожарот од 1689 г., по што била реновирана. Има отворен трем кој се потпира на четири камени столба, а внатрешната декорација датира од почетокот на ⅩⅩ в. Во дворот има… Continue reading ЏАМИЈА

ЏАМИЈА НА ХАМЗА-БЕГ (Битола, крај на ⅩⅤⅠⅠ – поч. ⅩⅤⅠⅠⅠ) – реновирана во 1798 г. Димензиите $ се скромни, внатрешноста е декорирана со стилизирана орнаментика, со растителни и геометриски мотиви. ЛИТ.: Крум Томовски, Џамии во Битола, Годишен зборник на Техничкиот факултет, Ⅱ–2, Скопје, 1957; Аѕверди Екрем Хакки, Аврупа’да Османл› Мимар› Есерлери. Ѕугослав-ѕа, ллл цилд, 3.… Continue reading ЏАМИЈА

ЏАМИЈА НА ХАЏИ ДУРГУТ (ТУРГУТ) (Охрид, 1466) – верски активен објект. Изградена е врз темелите на црквата Св. Недела. Има квадратната основа со димензии 6,50 х 6,50 м. Реставрирана 1980 г. Позната е под името Крст џамија (на врвот од минарето има крст). ЛИТ.: Охрид и Охридско низ историјата, кн. втора, Скопје, 1978; Фехим Бајрактаревиќ,… Continue reading ЏАМИЈА

ЏАМИЈА НА ХУСИН-шАХ (с. Сарај, Скопско, сред. на ⅩⅤⅠ в.) – верски објект, споменик на културата. Изградена е од санџакбегот Хусеин-шах. Има квадратна основа засводена со купола, а денешниот изглед на тремот го добил по реставрацијата од земјотресот од 1963 г. Во дворот има шестострано затворено турбе, во кое е погребан ктиторот Хусеин-шах (1566/1567 г.).… Continue reading ЏАМИЈА

ЏАМИЈА НА ИСХАК-БЕГ (АЛАЏА ЏАМИЈА) (Скопје, ⅩⅤ в.) – верски објект, споменик на културата. Подигната е од Исхакбег, вториот османлиски заповедник на Скопје. Позната е и под имињата Исхакија и Стара џамија, а називот Алаџа (шарена) го добила по богатиот декор со кој била украсена. Покриена е со купола, а другите делови и тремот со… Continue reading ЏАМИЈА НА ИСХАК-БЕГ

ЏАМИЈА НА КЕБИР МЕХМЕД ЧЕЛЕБИ (Скопје, 1469) – верски објект, споменик на културата. Подигната е од Мехмед Челеби, син на Исхак-бег, вториот османлиски заповедник на Скопје. Била покриена со купола, а со три мали куполи бил засводен и тремот. Имало имарет и училиште. Денес е со видно изменет изглед. ЛИТ.: Лидија Кумбараџи-Богоевиќ, Кебир Мехмед Челеби… Continue reading ЏАМИЈА НА КЕБИР МЕХМЕД ЧЕЛЕБИ

ЏАМИЈА НА СУЛТАН МУРАТ (ХУНЌАР ЏАМИЈА) (Скопје, 1436) – верски објект, споменик на културата. Изградена е под ктиторство на султанот Мурат Ⅱ (1421–1451). Настрадала во пожарот од 1689 г., по што била реновирана. Има отворен трем кој се потпира на четири камени столба, а внатрешната декорација датира од почетокот на ⅩⅩ в. Во дворот има… Continue reading ЏАМИЈА НА СУЛТАН МУРАТ

ЏАМИЈА НА ХАМЗА-БЕГ (Битола, крај на ⅩⅤⅠⅠ – поч. ⅩⅤⅠⅠⅠ) – реновирана во 1798 г. Димензиите $ се скромни, внатрешноста е декорирана со стилизирана орнаментика, со растителни и геометриски мотиви. ЛИТ.: Крум Томовски, Џамии во Битола, Годишен зборник на Техничкиот факултет, Ⅱ–2, Скопје, 1957; Аѕверди Екрем Хакки, Аврупа’да Османл› Мимар› Есерлери. Ѕугослав-ѕа, ллл цилд, 3.… Continue reading ЏАМИЈА НА ХАМЗА-БЕГ