Category: Енциклопедија

БУГАРСКИ МАСАКРИ (1915) – воени и паравоени злодела. Специјална единица на бугарската окупаторска армија во Македонија составена од бугарски војници и четници на ВМОРО на Тодор Александров и на Александар Протогеров, под команда на полковникот Тодор Панов ( 1/14. XI 1915), масакрирала недолжно македонско население. Масовни колежи биле извршени во Велешко, во селата: Теово, Ореовдол,… Continue reading БУГАРСКИ МАСАКРИ

БУГАРСКИ ЦЕНТРАЛЕН АКЦИОНЕН КОМИТЕТ во Македонија (6. Ⅳ 1941) – формиран со цел да го помогне воспоставувањето на бугарскиот окупаторски режим. Претседател бил адвокатот Стефан Стефанов, а организационен секретар Васил Хаџи Кимов. Седиштето било во Скопје. Комитетот пред германските воени власти се претставувал како единствен правен носител на власта до доаѓањето на бугарската власт и… Continue reading БУГАРСКИ ЦЕНТРАЛЕН АКЦИОНЕН КОМИТЕТ во Македонија

БУГАРСКИТЕ ОКУПАЦИИ ВО МАКЕДОНИЈА (1912–1913, 1915– 1918, 1941–1944). Бугарските воени сили, во содејство и со помош на македонските чети, до примирјето на 4. XI 1912 г. ја зазеле и се и Сојузот на бугарските консти-Бугарскиот баталјон „Христо Ботев“ утврдиле на територијата на Македонија источно од линијата Ва-рев Врв – Гевгелија – Нигрита – Орфански Залив… Continue reading БУГАРСКИТЕ ОКУПАЦИИ ВО МАКЕДОНИЈА

БУГАРСКО ТАЈНО РЕВОЛУЦИОНЕРНО БРАТСТВО во Солун (1897–1899) – пробугарска организација во Солун формирана во март 1897 г. од Бугари и од Македонци со пробугарски определби, под претседателство на Иван Гарванов. Братството имало слаби клонови во Прилеп, Кавадарци, Велес и Сер. Членовите на братството истовремено членувале во благотворителното братство „Милосрдие“, чиј почесен член бил бугарскиот премиер… Continue reading БУГАРСКО ТАЈНО РЕВОЛУЦИОНЕРНО БРАТСТВО во Солун

БУГАРСКО-АВСТРОУНГАРСКИ ВОЕН СОЈУЗ (1915–1918). По започнувањето на Првата светска војна на Балканот Бугарија, номинално неутрална, забрзано се подготвувала за влегување во војна против Србија за завладување на Македонија. Австро-Унгарија ја започнала војната против Србија (29. Ⅶ 1914). Претседателот на Владата на Бугарија Васил Радославов (2. Ⅷ) го известил амбасадорот на Австро-Унгарија во Софија за начелна… Continue reading БУГАРСКО-АВСТРОУНГАРСКИ ВОЕН СОЈУЗ

БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ (1915–1918). Бугарија и Германија ги потпишале во Софија билатерелните договори (24. Ⅷ / 6. IX 1915): Договорот за пријателство и сојуз и Договорот за војна против Србија и тристрана Воена конвенција: Германија, Австро-Унгарија и Бугарија (во Плес). Со првиот договор Германија се обврзала на Бугарија да $ гарантира независност и територијален интегритет… Continue reading БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ

БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ (1941–1944) – создаден за помагање и заедничка воена соработка за борба и ликвидација на сите ослободителни и антифашистички движења и воени формации во државите на Балканот. Започнал да функционира на 1. Ⅲ 1941 г., веднаш по пристапувањето на Бугарија кон Тројниот пакт. За средување на ситуацијата на Балканот Хитлер упатил во Бугарија… Continue reading БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ

БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ (1915–1918). Бугарија и Германија ги потпишале во Софија билатерелните договори (24. Ⅷ / 6. IX 1915): Договорот за пријателство и сојуз и Договорот за војна против Србија и тристрана Воена конвенција: Германија, Австро-Унгарија и Бугарија (во Плес). Со првиот договор Германија се обврзала на Бугарија да $ гарантира независност и територијален интегритет… Continue reading БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ

БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ (1941–1944) – создаден за помагање и заедничка воена соработка за борба и ликвидација на сите ослободителни и антифашистички движења и воени формации во државите на Балканот. Започнал да функционира на 1. Ⅲ 1941 г., веднаш по пристапувањето на Бугарија кон Тројниот пакт. За средување на ситуацијата на Балканот Хитлер упатил во Бугарија… Continue reading БУГАРСКО-ГЕРМАНСКИ ВОЕН СОЈУЗ

БУГАРСКО-ГЕРМАНСКОАВСТРОУНГАРСКА ВОЕНА КОНВЕНЦИЈА (Плес, 24. Ⅷ / 6. IX 1915) – конвенција потпишана од началниците на генералштабовите Фон Фолкенхајм, Конрад и Ганчев. Со Конвенцијата врховните команди на армиите на трите сојузени држави се обврзале на заедничко воено дејствување против Србија, Бугарија со армија од четири пешадиски дивизии, под врховна команда на германскиот генерал-фелдмаршал Фон Мекезен.… Continue reading БУГАРСКО-ГЕРМАНСКОАВСТРОУНГАРСКА ВОЕНА КОНВЕНЦИЈА

БУГАРСКО-ГРЧКИ СОЈУЗ (16/29. Ⅴ 1912) – сојуз создаден со склучување на тајниот политички Договор за сојуз (официјално одбранбен) и Воената конвенција (22. IX / 6. Ⅹ 1912), потпишани во Софија. Договорните страни се обврзале да си даваат помош со сите расположливи вооружени сили во случај едната или двете да бидат нападнати од османлиската држава, како… Continue reading БУГАРСКО-ГРЧКИ СОЈУЗ

БУГАРСКО-ЈУГОСЛОВЕНСКИ ДОГОВОР ЗА КОРИСТЕЊЕ НА ДВОСОПСТВЕНИЧКИТЕ ИМОТИ НА ГРАНИЦАТА (Софија, 25. Ⅷ 1947). Со не-Бугарскиот цар Борис Ⅲ во друштво со Хитлер го државите-потписнички го регулирале користењето на двосопственичките имоти од двете страни на бугарско-југословенската граница. Договорните страни се обврзале нивните надлежни органи да подготват списоци за двосопственичките имоти одделно за секое населено место во… Continue reading БУГАРСКО-ЈУГОСЛОВЕНСКИ ДОГОВОР ЗА КОРИСТЕЊЕ НА ДВОСОПСТВЕНИЧКИТЕ ИМОТИ НА ГРАНИЦАТА

БУГАРСКО-ЈУГОСЛОВЕНСКИ ДОГОВОР ЗА ПРЕМИНУВАЊЕ НА ГРАНИЦАТА И ЗА ДРЖАВЈАНСТВО (Софија, 27. Ⅷ 1947). Со Договорот бил воведен безвизен режим. За патување од едната во другата држава бил воведен специјален пасош со кој не можело да се патува во трети држави, издаван од министерствата за внатрешни работи со клаузула „важи за ФНРЈ”, односно „важи за Бугарија.”… Continue reading БУГАРСКО-ЈУГОСЛОВЕНСКИ ДОГОВОР ЗА ПРЕМИНУВАЊЕ НА ГРАНИЦАТА И ЗА ДРЖАВЈАНСТВО

БУГАРСКО-ЈУГОСЛОВЕНСКИ ДОГОВОР ЗА ПРИЈАТЕЛСТВО, СОРАБОТКА И МЕЃУСЕБНА ПОМОШ (Асеновград, 27. XI 1947). Со него владите на НР Бугарија и на ФНР Југославија, претставувани од нивните претседатели Георги Димитров, односно Јосип Броз Тито, се обврзале на братска соработка и заедничка одбрана на територијалниот интегритет и на независноста (во случај на загрозување или агресија од трета држава),… Continue reading БУГАРСКО-ЈУГОСЛОВЕНСКИ ДОГОВОР ЗА ПРИЈАТЕЛСТВО, СОРАБОТКА И МЕЃУСЕБНА ПОМОШ

БУГАРСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ. Од формирањето на бугарската држава во Ⅶ в. до почетокот на XI в. кога делови од Бугарија му припаѓаат на Самуиловото Царство, бугарските владетели се обидуваат да освојат делови од Македонија. Поголем дел од бугарските епархии се под јурисдикција на Охридската архиепископија с” до нејзиното укинување (1767). Во 1870 г. се… Continue reading БУГАРСКО-МАКЕДОНСКИ ВРСКИ И ОДНОСИ

БУГАРСКО-СРПСКА ТАЈНА СПОГОДБА (Софија, 19. Ⅱ 1897) – спогодба за време на војната меѓу Грција и Турција, двете влади да не преземаат еднострана политичка или воена акција, без согласност на другата, што би можела да го наруши статус квото. Ис-то така се обврзале, до договореното разграничување на зоните на бугарските и српските интереси во Македонија… Continue reading БУГАРСКО-СРПСКА ТАЈНА СПОГОДБА

БУГАРСКО-СРПСКИ ДОГОВОР ЗА ПРИЈАТЕЛСТВО И СОЈУЗ (Софија, 29. Ⅱ /13. Ⅲ 1912) – договор со важност до 31. Ⅻ 1920 год. Договорните страни се обврзале заемно да си гарантираат државна независност и територијален интегритет; да дејствуваат со сите свои расположливи сили во случај која било голема сила да окупира или само привремено да заземе дел… Continue reading БУГАРСКО-СРПСКИ ДОГОВОР ЗА ПРИЈАТЕЛСТВО И СОЈУЗ

БУГАРСКО-ТУРСКИ ДОГОВОР – Цариград (26. Ⅲ /8. Ⅳ 1904) – договор за нормализирање на меѓусебните односи влошени со Илинденското востание во Македонија. До влошување дошло по обвинувањата од Цариград за замешаност на Кнежевството за предизвикување на востанието. Со Договорот Владата на Кнежевството Бугарија се обврзала да го спречи создавањето револуционерни комитети и вооружени чети и… Continue reading БУГАРСКО-ТУРСКИ ДОГОВОР Цариград

БУГАРСКОТО ИМЕ ВО МАКЕДОНИЈА – прашање што е создадено од историјата и се користи од актуелната политика и стратегија до денеска. Се појавило во втората половина на IX в. со експанзијата на бугарската држава и воспоставувањето бугарска власт во Македонија (864), која се одржала повеќе од едно столетие. Особено во Византија, која на Бугарската држава… Continue reading БУГАРСКОТО ИМЕ ВО МАКЕДОНИЈА

БУДИЛОВИЧ, Антон Семјонович (с. Комотово, Гродненска губ., Русија, 24. Ⅴ / 5. Ⅵ 1846 – С.-Петербург, 12/25. Ⅻ 1908) – историчар, филолог, публицист, унив. професор, словенофил. Го завршил Историско-филолошкиот факултет на С.-Петербуршкиот универзитет (1863–1867), магистрирал (1871) и бил на студиски престој за проучување на словенските наречја, литературата и етнографијата на словенските области во Германија, Австро-Унгарија,… Continue reading БУДИЛОВИЧ, Антон Семјонович

БУДИМОВСКИ, Драгољуб (Скопје, 1. Ⅹ 1924 – Скопје, 6. Ⅵ 1994) – еден од основоположниците на македонското новинарство (1944). Учесник во НОБ од 1941, воен дописник на „Нова Македонија” од Сремскиот фронт во пролетта на 1945 г. Ја завршил Високата политичка школа „Ѓуро Ѓаковиќ” во Белград. Главен и одговорен уредник на „Млад борец” (1945/49), на… Continue reading БУДИМОВСКИ, Драгољуб

БУЕ, Ами (Боуé, Ами) (Хамбург, Германија, 16. Ⅲ 1794 – Вослау, Австрија, 21. XI 1881) – француски и европски геолог. Од Буе потекнуваат првите пишувани геолошки податоци за геолошката градба на територијата на Македонија. Во периодот 1828–1870, во рамките на геолошките проучувања на европскиот дел од Отоманската империАми Буе ја ги опфатил и терените на… Continue reading БУЕ, Ами

БУЖАРОВСКИ, Димитрие (Скопје, 8. Ⅷ 1952) – композитор, пијанист и музиколог. Освен како композитор, се пројавува и како изведувач, музиколог, педагог. Автор е на неколку десетини композиции за различни состави; еден од првите творци во Македонија кои ги прифатија и ги воведоа современите технички дострели и помагала во творештвото. Освен што се полистилистички, повеќето негови… Continue reading БУЖАРОВСКИ, Димитрие

БУЗАЛКОВ, Ристо (Башино Се-ло, Велешко, 1927) – физиолог, унив. прфесор. Основно образование завршил во родното место и средно во Велес (1946). Истата година се запишал на Филозофскиот факултет во Скопје – група биологија. Дипломирал во 1951 г. Од први април истата година бил избран за асистент при Физиолошкиот завод на Катедрата за биологија. Докторирал во… Continue reading БУЗАЛКОВ, Ристо