Category: Енциклопедија

ЧОВЕЧКИ КАПИТАЛ – збир на производствени знаења и вештини на поединецот. Се стекнува преку: формално образование (основно, средно и високо), обука на работното место, искуство и здравствена заштита. Концептот на човечкиот капитал овозможува инвестициите во човечките ресурси да се третираат исто како и инвестициите во физичкиот капитал (згради, опрема и машини). Инвестициите во образованието и… Continue reading ЧОВЕЧКИ КАПИТАЛ

ЧОКРЕВСКИ, Томислав (Битола, 11. ⅩⅠⅠ 1934) – универзитетски професор, социолог, државник. Основно образование и гимназија завршил во родниот град. Дипломирал на Правниот факултет во Скопје (1958). Магистрирал на Факултетот за политички науки во Белград (1967), а докторирал на Правниот факултет во Скопје, на тема „Социјалната природа и функција на големите организации и развитокот на социјалистичката… Continue reading ЧОКРЕВСКИ, Томислав

ЧОЛАНЧЕСКИ, Васко Соломонов (Солун, Грција, 13. Ⅶ 1932) – торако-васкуларен хирург, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје. Работел на Клиниката за тораковаскуларна и срцева хирургија во Скопје. Завршил Мед. ф. во Скопје (1958), каде што и специјализирал општа хирургија (1964). Супспецијализирал торако-васкуларна хирургија и кардиохирургија (Њу Касел, Англија 1964–1965; Белград, 1972). Придонел во развојот… Continue reading ЧОЛАНЧЕСКИ, Васко Соломонов

ЧОПЕЛА, Ордан Ставрев (псевд. Кулак) (Варош, Прилеп, јануари Ордан Чопела 1912 – Битола, 9. Ⅸ 1942) – учесник и организатор во работничкото и ослободителното движење. Учествувал во штрајковите на тутунарските работници (1940), кога бил примен и за член на КП во Македонија. Прогонуван, апсен и затворан од цивилната и воената полиција. По фашистичката окупација на… Continue reading ЧОПЕЛА, Ордан Ставрев

ЧОПОВ, Тодор Донев (Кукуш, февруари 1892 – Рила Планина, 27. Ⅸ 1923) – внук (од сестра) на Г. Делчев, просветен, театарски и литературен деец, револуционер, анархокомунист и учесник во македонското ослободително движење. Основното образование го завршува во родниот град, а Ⅴ клас во Гимназијата во Солун. Семејно задоен со патриотски и револуционерен дух, се вклучува… Continue reading ЧОПОВ, Тодор Донев

ЧОРАПИ – составен дел на народната носија. Со својата декоративност придонесуваат за нејзиниот целосен естетски впечаток. Се изработувале (се плетеле) од волнена преѓа, во еден кат, а ако биле изработувани од памучна преѓа се плетеле со памучен конец во два ката. Волната за чорапи во с. Орах, Кумановско, се одбирала, се влачела на ногати гребенци… Continue reading ЧОРАПИ

ЧОРЕВСКИ, Благоја (Велес, 9. Ⅸ 1947) – актер, општественик и државник. Завршил Театарска академија во Софија (1971). Член на Драмскиот театар од 1971 г. Настапувал во неформални театарски проекти, на естрадата, на филм и на ТВ. Бил директор на Драмскиот театар (1983-1998), заменик-министер за култура во Владата на Македонија (19982001) и претседател на Советот на… Continue reading ЧОРЕВСКИ, Благоја

ЧОРЕВСКИ, Борис (Скопје, 15. Ⅸ 1949) – актер. Дипломирал на ФДУ во Скопје (на Отсекот за актерска игра). Својот работен век го минал главно како член на Народниот театар во Битола, со една година прекин, кога бил програмски менаџер во Драмата на МНТ и директор на Центарот за култура во Битола. УЛОГ: Киро („Лет во… Continue reading ЧОРЕВСКИ, Борис

ЧОРЕВСКИ, Трајко (Велес, 22. Ⅱ 1921 – Битола, 12. Ⅳ 1955) – актер чија кариера е исполнета со повеќе драгоцени креации. Член на МНТ (1945–1951), а потоа во Народниот театар на Битола (1951-1955). Трајко Чоревски УЛОГ: Васја („Платон Кречет“), Младен („Народен пратеник“), Дамис („Тартиф“), Милисав („Сомнително лице“), Че-до („За родниот кат“), Оливер („Како што милувате“),… Continue reading ЧОРЕВСКИ, Трајко

ЧОХАЏИЌ, Коста (Гевгелија, 10. Ⅸ 1881 – Скопје, 1960) – спец. гинеколог-акушер. По потекло од Гевгелија, дипломирал на Мед. ф. во Париз (1910). Следната година се вратил во Македонија и работел како лекар во Гевгелија, Радовиш и Скопје. Во 1921 г. е назначен за шеф на Гинеколошкото одделение при Државната болница во Скопје. Во 1931… Continue reading ЧОХАЏИЌ, Коста

ЧРЕШЧЕ – средновековен градтврдина, лоциран на еден рид, на ок. 2 км југозападно од денес растуреното село Црешка на долна Брегалница. Како византиско погранично место било освоено од Србите, заедно со Велес, Просек, Штип и Добрун (1328). Остатоци од градот Чрешче во топонимијата се познати под името Мал и Голем Град, каде што се пронајдени… Continue reading ЧРЕШЧЕ

ЧУБЕЛИЌ, Твртко (Бихаќ, БиХ, 2. Ⅲ 1913 – Загреб, 11. Ⅷ 1995) – хрватски унив. професор, фолклорист, книжевен историчар и теоретичар. Основно училиште и гимназија завршил во Бихаќ. Како осмокласник бил исклучен поради учеството на комеморацијата на Ст. Радиќ, поради што полагал приватно во Бања Лука (1931). Две години студирал право (1931–1933), а потоа на… Continue reading ЧУБЕЛИЌ, Твртко

ЧУВАРКУЌА, ГАЛИЧИЧКА . Семпервивум галицицум (Смитх.) Мицевски)ќ– локален ендемит во флората на РМ од фамилијата Црассулацеае, познат само за планината Галичица. Се развива во пукнатини на карпи и камењари, на карбонатна геолошка подлога. Вл. М. Галичичка чуваркуќа

ЧУВАРКУЌА, ОКТОПОДНА .(Семпервивум оцтоподес Турр.) – македонски флористички ендемит, познат само за планините Пелистер и Ни-џе–Кајмакчалан. Се наоѓа на светската црвена листа на загрозени растенија (ИУЦН 1997 Ред Лист оф Тхреатенед Плантс). Вл. М. Октоподна чуваркуќа

ЧУКАЛЕВСКИ, Вангел (Битола, 20. И 1910 – Белград, 8. И 1983) – истакнат учесник во НОАВМ, воен пилот, висок офицер на ЈНА. Бил првоборец (1941), организатор на НОО во Битола, член на КПМ (1944), командант на Четвртата оперативна зона на НОВ и ПОМ, унапреден во чин мајор (1. Ⅶ 1944) и командант на Првата македонска… Continue reading ЧУКАЛЕВСКИ, Вангел

ЧУКАРКА, ОЧИПАЛЕ (на 10 км северозападно од Делчево) – тумул (висок 2 м, со пречник од околу 16 м) во кој е најден римски гроб со кремација, а над него и помала средновековна некропола (42 гроба) од Ⅺ–ⅩⅠⅠ в. Средновековните гробови се христијански, а припаѓале на неидентификувана рурална населба, на словенска популација, која не била… Continue reading ЧУКАРКА, ОЧИПАЛЕ

ЧУЛЕВ, Илија (Кавадарци, 1908 – Скопје, 1950) – лекар, член на ВМРО(Об), учесник во НОБ. Се школувал во Кавадарци и Велес и на Медицинскиот факултет во Загреб. Од 1933 г. се вклучил во ВМРО(Об). Бил пратеник во Собранието на Кралството Југославија (1938). Во Втората светска војна бил лекар во Прешево и во 1944 се вклучил… Continue reading ЧУЛЕВ, Илија

ЧУНДЕВ, Милан (Велес, 13. И 1947) – унив. професор. Дипломи-Милан Чундев рал во 1970 г. на Електротехничкиот факултет во Скопје, каде што во 1996 г. бил избран за редовен професор. Во 1978 г. магистрирал на Електротехничкиот факултет во Белград, а во 1990 г. докторирал на Електротехничкиот факултет во Скопје. Од 1996 г. бил раководител на… Continue reading ЧУНДЕВ, Милан

ЧУНДЕВ, Стојан (Софија, Бугарија, 5. Ⅴ 1932) – унив. професор. Дипломирал на Електротехничкиот факултет во Белград во 1955 г., а докторирал во 1974 г. на Електротехничкиот факултет во Загреб. Во 1955 г. се вработил во Фабриката за автобуси „11 Октомври“, во 1965 г. е примен на Електротехничкиот факултет во Скопје како предавач, а во 1977… Continue reading ЧУНДЕВ, Стојан

ЧУНДЕВА–ГАЛИЌ, Екатерина (Софија, Бугарија, 7. ⅩⅠⅠ 1927 – Скопје, 22. Ⅴ 2009) – редовен професор на Електротехничкиот факултет во Скопје. Дипломирала во 1951 г. на Електротехничкиот факултет во Белград и веднаш се вработила во претпријатието „Хидроелектропроект“. Еден е од главните проектанти на хидроцентралите Вруток, разводната постројка 110 КВ Вруток, Хидроцентралите Равен и шпиље. Во 1959… Continue reading ЧУНДЕВА–

ЧУНДЕВА, Нина (Бендери, Молдавија, 12.Ⅳ 1936) – филолог, унив. проф. на Филолошкиот фаНина Чундева култет „Блаже Конески“ во Скопје на Катедрата за славистика (од лектор до редовен проф.). Автор е на повеќе десетици статии од областа на русистиката и славистиката. Докторирала на темата Русизмите во македонскиот литературен јазик (необјавена). Коавтор на Руско-македонскиот речник (1997). Кр.… Continue reading ЧУНДЕВА, Нина

ЧУПОВСКИ, Димитрија Димов (Димитриевич) (Папрадиште, Велешко, 8. Ⅺ 1878 – Ленинград, СССР, 29. Х 1940) – најистакнатиот организатор и афирматор на македонската културно-национална мисла, член-основач и претседател на Македонското научно-литературно другарство во С.-Петербург (1902–1917), членосновач и претседател на Словеномакедонското националнопросветно друштво „Св. Кирил и Методиј“ (1912–1913), член-осноготворно друштво „Св. Кирил и Методиј“ (1913–1914) и член-основач… Continue reading Димитрија Чуповски

ЧУПОНА, Ѓорѓи Ташков (с. Маловиште, Битолско, 10. Ⅳ 1930) – математичар, ред. проф. на ПМФ (1972), дописен (1979) и редовен (1983) член на МАНУ. Дипломирал (1953) на Филозофскиот факултет (Група математика), каде што бил избран (1955) за асистент. Докторирал (1959) на ПМФ со темата „Прилог кон теоријата на алгебарските структури“. Во текот на 1964 г.… Continue reading ЧУПОНА, Ѓорѓи Ташков

ЧУРИЛКАРИ (Цурцулионидае) – растенојадни тврдокрилни инсекти. Имаат силно изразен устен апарат за грицкање, претворен во долга рилка – чурилка. Телото им е лесно издолжено, валчесто и округло, заштитено со јак хитински оклоп. Најбројна фамилија е меѓу тврдокрилните инсекти. Во светот се познати над 60.000 видови. штетници за шумските, земјоделските и за овошните култури. Во Македонија… Continue reading ЧУРИЛКАРИ