Архиви: Енциклопедија

ГРЧКО-СРПСКА КОНВЕНЦИЈА (нацрт, 1861). Грција и Србија договориле потпишување на специјална билатерална конвенција за сојуз и поделба на сферите на пропагандно дејствување во Македонија и во другите балкански владеења на Османлиската Империја. Тие се обврзале по ратификувањето на Тајната конвенција заеднички да дејствуваат за придобивање на кнезовите на Влашко и на Црна Гора за потпишување… Continue reading ГРЧКО-СРПСКА КОНВЕНЦИЈА

ГРЧКО-СРПСКА КОНВЕНЦИЈА (1914) – за извршување на одредбата од Договорот за сојуз (19. Ⅴ / 1. Ⅵ 1913). Грција и Србија во Атина потпишале посебна Конвенција за отстапување дел од Солунското пристаниште на Србија (10./23. Ⅴ 1914) за користење во период од 50 години. Тој простор од Солунското пристаниште останувал под управа на грчките власти.… Continue reading ГРЧКО-СРПСКА КОНВЕНЦИЈА

ГРЧКО-СРПСКИ ДОГОВОР ЗА ГРАНИЦАТА (1913). Грција и Србија, како сојузнички, бргу се спогодиле за конечната поделба на окупираните територии во Македонија. По постигнувањето компромис за спорните прашања за Гевгелија и за јужниот дел на Преспанското Езеро, во Белград, Грција и Србија склучиле Договор за грчко-српската граница (3/16. Ⅷ 1913). Според потпишаниот Договор, границата тргнувала од… Continue reading ГРЧКО-СРПСКИ ДОГОВОР ЗА ГРАНИЦАТА

ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ (1867-1868). По неколкугодишни тајни преговори, водени со прекини, Кралството Грција и Кнежевството Србија склучиле таен Договор за офанзивен сојуз против османлиската држава за „ослободување на сите христијански народи во европска Турција и на Архипелагот (беломорски)”. Со Договорот (14 / 26. Ⅷ 1867) во Веслај кај Виена било определено и времето за започнување на… Continue reading ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ

ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ (1913). Во текот на пролетта 1913 г. се заостриле спротивностите меѓу балканските сојузени држави за поделбата на окупираната Македонија. Грција и Србија ги усогласиле интересите и биле единствени во ставот по секоја цена да ги зачуваат окупираните територии и да обезбедат меѓусебна граница во Македонија. Во Атина (22. Ⅳ / 5. Ⅴ 1913)… Continue reading ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ

ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ (1867-1868). По неколкугодишни тајни преговори, водени со прекини, Кралството Грција и Кнежевството Србија склучиле таен Договор за офанзивен сојуз против османлиската држава за „ослободување на сите христијански народи во европска Турција и на Архипелагот (беломорски)”. Со Договорот (14 / 26. Ⅷ 1867) во Веслај кај Виена било определено и времето за започнување на… Continue reading ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ

ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ (1913). Во текот на пролетта 1913 г. се заостриле спротивностите меѓу балканските сојузени држави за поделбата на окупираната Македонија. Грција и Србија ги усогласиле интересите и биле единствени во ставот по секоја цена да ги зачуваат окупираните територии и да обезбедат меѓусебна граница во Македонија. Во Атина (22. Ⅳ / 5. Ⅴ 1913)… Continue reading ГРЧКО-СРПСКИ СОЈУЗ

ГРЧКО-ТУРСКА ВОЈНА (1919 – 1922) – војна помеѓу Грција и Турција непосредно по Првата светска војна. Со намера да го принуди турското националноослободително движење, на чело со Кемал Мустафа, да го прифати Мировниот договор од Севр, Грција во 1920 г. презела големи воени дејства во Мала Азија. По првите воени успеси, грчката војска била поразена… Continue reading ГРЧКО-ТУРСКА ВОЈНА

ГРЧКО-ТУРСКА КОНВЕНЦИЈА ЗА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РАЗМЕНА НА НАСЕЛЕНИЈА (1923). Турција, по победата во Грчко-турската војната (1919-1922), на Мировната конференција во Лозана $ наметнала на Грција конвенција за задолжителна размена на грчкото население од Турција (околу 1,500.000 жители) и на муслиманското население од Грција. Со Конвенцијата (30. Ⅰ 1923) била предвидена задолжителна размена на населенијата (на 1.… Continue reading ГРЧКО-ТУРСКА КОНВЕНЦИЈА ЗА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РАЗМЕНА НА НАСЕЛЕНИЈА

ГРЧКО-ТУРСКИ ДОГОВОР ЗА МИР (Атина, 1/14. XI 1913) – договор со кој престанала важноста на Лондонскиот мировен договор (30. Ⅴ 1913), а се потврдувала важноста на билатералните договори, на конвенциите и другите акти што биле во сила во моментот на прекинувањето на дипломатските односи; им се давала полна амнестија за сите лица-учесници во политичките настани… Continue reading ГРЧКО-ТУРСКИ ДОГОВОР ЗА МИР

ГУБАР, СМРЕКОВ. (Лѕмантриа монацха Л.) – средно голема ноќна пеперуга. Има дебело, кусо и влакнесто тело со широки крилја. Живее во иглолисни шуми. Презимува во стадиум на јајце. Гасениците се хранат со иглички од смрека и од бор, но напаѓаат и листопадни дрвја (бреза). Во поголеми популации предизвикува штети. Распространет е во цела Европа. Во… Continue reading ГУБАР, СМРЕКОВ

ГУБАРИ . (Лѕмантриидае) – ноќни пеперуги со дебело и кусо влакнесто тело и со широки крилја. Женките се поголеми од мажјаците; јајцата ги положуваат во пакети на дрвенести стебла. Гасениците се хранат со листови. Оваа фамилија опфаќа видови познати како големи штетници на шумите и овошните насади. Во Македонија се регистрирани 12 вида. Чест меѓу… Continue reading ГУБАРИ

ГУГУВЧЕВСКИ, Михаил (Тетово, 19. Ⅹ 1922 – Скопје, 27. Ⅻ 1975) – агроном, редовен професор на Факултетот за земјоделски науки и храна во Скопје. Дипломирал и се вработил на Земјоделскиот факултет во Скопје (1961– 1975). Докторирал на темата „Пораст и развиток на меката пченица (Тр. Аестивум Л.) во агроеколошките услови на Овче Поле” на Земјоделско-шумарскиот… Continue reading ГУГУВЧЕВСКИ, Михаил

ГУГУЛОВСКИ, Марко (Галичник, 27. Ⅴ 1938) – град. инж., ред. проф. на Градежниот факултет во Скопје (од 1980 до пензионирањето во 2003 г.). Предавал техничка механика, јакост на материјалите и нивна еластичност и пластичност. Се усовршувал на Империјал колеџот во Лондон (1968/69) и во САД (1972). Бил декан на Градежниот факултет (1995–97), претседател на Управниот… Continue reading ГУГУЛОВСКИ, Марко

ГУГУЛОВСКИ, Симеон (Солун, Грција, 1. Ⅵ 1941 – Софија, 13. Ⅷ 1995) – оперски певец, тенор, првенец на Операта на МНТ. Дипломирал (1976), а подоцна и магистрирал на Музичката академија во Љубљана (проф. К. Кушеј–Новак и О. Ота). Во периодот 1973–1977 е солист на Љубљанската опера, а од 1978 преминува во Операта на МНТ и… Continue reading ГУГУЛОВСКИ, Симеон

ГУГУТКА (Туртур рисориус) – сакана и почитувана птица во дворот. Според народните верувања, некогаш била човек, но од жал за умрениот брат, од тага се сторила гугутка, со црн превез на вратот, па нејзиното убивање се смета за голем грев. Во народната поезија таа е известувач на вљубените дека се разденило, гуга по рамните дворови… Continue reading ГУГУТКА

ГУГУЧЕВСКИ, Љубен Николов (Скопје, 7. Ⅴ 1954) – спец. по стоматолошка протетика, редовен проф. на Стом. ф. Магистрирал (1989) и докторирал (1992). Автор е на 70 стручно-научни труда. Во неговиот опус се вбројуваат: „Електромиографски аспекти на физиолошкото мирување и интероклузалното растојание” (1993), „Тотална протеза, одбрани поглавја” (1994), „Оклузија” (1997), Љубен Гугучевски „Тотална протеза – практикум”… Continue reading ГУГУЧЕВСКИ, Љубен Николов

ГУДЕСКИ, Атанас (с. Кривогаштани, Прилепско, 2. Ⅰ 1931) – редовен професор на шумарскиот факултет во Скопје, специјалист за областа биологија и за предметот ботаника. Завршил (1956) Филозофски факултет (Група за биологија). Избран за асистент на Земјоделско-шумарскиот факултет во Скопје (1958), а од 1979 г. станува редовен професор на шумарскиот факултет. Докторирал на Природно-математичкиот факултет во… Continue reading ГУДЕСКИ, Атанас

ГУЛАБИ (Цолумба) – род вистински гулаби од фамилијата гулаби (Цолумбидае). По големина средни птици, со долги и остри крилја и Гулаб со кратка опашка. Во Македонија се присутни три вида, кои се задржуваат во текот на целата година. Тоа се: див гулаб (Цолумба ливиа), горски гулаб (Цолумба оенас) и гривнеш или гривјак (Цолумба палумбус). ЛИТ.:… Continue reading ГУЛАБИ

ГУЛАПЧЕВ, Спиро Константинов (Лерин, 12. Ⅵ 1856 – Софија, 1918) – национален и просветен деец, „сиромахомилец“, публицист и издавач, македонски сепаратист и федералист. Неговиот татко бил свештеник и учесник во борбите за самостојна македонска црква. Првин се школувал во Цариград, Одрин и Пловдив како егзархиски стипендист, а потоа учел во Духовната академија (1877–1879) и студирал… Continue reading ГУЛАПЧЕВ, Спиро Константинов

ГУЛЕВ, Иван (с. Грмен, Неврокопско, 20. IX 1908 – Софија, 13. Ⅵ 1967) – припадник на ВМРО (Об), учесник во НОД во Пиринскиот дел на Македонија. Завршил Педагошко училиште во Неврокоп (1929), бил секретар на Организацијата на ВМРО (Об) во родното место (1931 – Ⅷ 1935). Уапсен и осуден (1936) во Процесот против ВМРО (Об).… Continue reading ГУЛЕВ, Иван

ГУЛЕСКИ, Мартин (Струмица, 6. Ⅲ 1945) – архитект. Дипломирал на Политехничкиот факултет во Лавов, Украина (1969), магистрирал на Архитектонскиот факултет во Белград (1986), а докторирал на Архитектонскиот факултет во Скопје (1991). Професионалната активност ја започнал во „Пелагонијапроект”, а од 1972 г. е на работа на Архитектонскиот факултет како асистент. Редовен професор е по предметот проектирање… Continue reading ГУЛЕСКИ, Мартин

ГУЛИ, Никола (Крушево, 1901 – Ниш, 15. IX 1923) – велешки и крушевски војвода. Син на војводата Питу Гули. Завршил гимназија во Софија. По враќањето во Македонија бил терорист и четник на ВМРО, а подоцна војвода во Велешко и во Крушевско. Предаден и фатен од српските власти во возот на релацијата Белград–Скопје, бил стрелан во… Continue reading ГУЛИ, Никола

ГУЛИ, Питу (Крушево, 1865 – Мечкин Камен, 13. Ⅷ 1903) – револуционер, војвода на ТМОРО (од влашко потекло). Извесно време престојувал како печалбар во Софија, од каде што со чета преминал во Македонија (1885). По нејзиното разбивање кај Демир Капија, бил заробен и суден во Солун, по што одлежал седум години робија во Дијарбекир (Мала… Continue reading ГУЛИ, Питу