Архиви: Енциклопедија

СПАСОВСКИ, Стево (Скопје, 25. Ⅺ 1940 – 30. Ⅲ 20008) – актер. Член во Младинско-детскиот театар (1959–1962), во Драмата на МНТ (1962–1964), а од 1964 г. до пензионирањето во Драмскиот театар во Скопје. Настапувал и во ТВ драми, во серии, на радиото и на филмот. УЛОГ: Алексеј („Среќен пат“), Бошко („Бегалка“), Владимир („Владимир и Косара“),… Continue reading СПАСОВСКИ, Стево

СПАХИУ, Мустафа (Мустафа Спахиу) (с. Мучиврце, Косовска Митровица, Косово, 1948) – новинар и писател на албански јазик. Основно образование завршил во родното место, а средно училиште во Приштина. Дипломирал на Педагошката академија во Скопје (Група за албански јазик и книжевност). Работи во Македонско радио (во емисиите за деца на албански јазик). Пишува поезија и проза… Continue reading СПАХИУ, Мустафа

СПЕЦИЈАЛИЗАЦИЈА ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО – распределба на земјоделското производство по гранки, на производите во секоја гранка и утврдување на нивниот однос во вкупното пазарно производство. Зависи од природните услови, од распоредот на преработувачката индустрија, од внатрешната и меѓународната размена на земјоделските производи итн. Индексот на специјализација се пресметува по формулата, каде што претставува збир на квадратите… Continue reading СПЕЦИЈАЛИЗАЦИЈА ВО ЗЕМЈОДЕЛСТВОТО

СПЕЦИЈАЛНИ УЧИЛИШТА ВО МАКЕДОНИЈА – воспитнообразовни установи наменети за децата и младите со посебни потреби, односно со пречки во физичкиот и психичкиот развиток. Специјалното школство во Маке-Ученици од училиштето за рехабилитација на деца и младинци со оштетен вид „Димитар Влахов“ донија бележи посебен развој по Ослободувањето. Донесена е соодветна нормативно-правна регулатива, создадена е мрежа на… Continue reading СПЕЦИЈАЛНИ УЧИЛИШТА ВО МАКЕДОНИЈА

СПИРКОСКИ-ЏУМЕРКО, Благоја (Прилеп, 6. Ⅱ 1946) – драмски и филмски актер. Во Народниот театар „Војдан Чернодрински“ во Прилеп е од 1966 г. Настапува и во проекти на други сцени низ Републиката. Публиката го познава како комичар, иако во неговиот актерски стаж има успешно толкувано и драмски ликови. УЛОГ: Цветко („Од глаата си патиме“), Симон („Диво… Continue reading СПИРКОСКИ-ЏУМЕРКО, Благоја

СПИРОВ, Борис (с. Брждани, Кичевско, 22. Ⅸ 1897 – Софија, Бугарија 19. Ⅹ 1974) – лекар, револуционер, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје. Мед. ф. завршил во Лајпциг (Германија) во 1928 г. Еден од првите 19 наставници на новоформираниот Мед. ф. во Скопје, каде што предавал историја на медицината. Патриот и револуционер, кој бугарските… Continue reading СПИРОВ, Борис

СПИРОВА, Нина (Прилеп, 26. Ⅹ 1938) – интерпретаторка на популарна музика. Исполнувала и снимила познати хитови од светски автори (Џ. Гершвин, Г. Ерол, Ливингстон, К. Портер и др.), пеела обработки на македонски народни песни („Бог да бие кој прв спомна“, „Пилето ми пее“, „Не си го продавај Кољо“ идр.), но главниот белег го оставила на… Continue reading СПИРОВА, Нина

СПИРОВСКИ, Александар (Прилеп 1927) – генерал-полковник на ЈНА. Завршил школа за активни офицери на ПАА во 1951 г. Офицерската должност во ЈНА ја започнал како командир на вод и на чета. Бил командант на дивизион и на полк, началник на штаб и командант на дивизија. Завршил ВВА на ЈНА и школа на народната одбрана. Вршел… Continue reading СПИРОВСКИ, Александар

СПИРОВСКИ, Кирил (Велес, 14. Ⅱ 1918 – Скопје, 9. И 2004) – диригент. Студиите по диригирање ги започнал во Прага, а ги завршил во 1950 г. на Музичката академија зо Загреб. Диригент во Операта и Балетот на МНТ од 1950 до 1956 и од 1982 до 1984 г. Во периодот 1963–1977 г. бил директор на… Continue reading СПИРОВСКИ, Кирил

СПИРОСКИ, Мирко Живков (с. Лешок, Тетовско, 3. Ⅱ 1948) – физиолог, редовен проф. по имунологија и хумана генетика на Мед. ф. во Скопје. Медицина завршил во Скопје. Магистрирал и докторирал на Институтот за физиологија при Мед. ф. во Скопје. Основач е и директор на Институтот за имунологија (2000). Објавил над 100 труда, 3 монографии и… Continue reading СПИРОСКИ, Мирко Живков

СПОГОДБА ЗА СТАБИЛИЗАЦИЈА И АСОЦИЈАЦИЈА – нов тип договор, различен од спогодбата за асоцијација, со кој правно се вообличува односот на стабилизација и асоцијација на државите од Западниот Балкан со ЕЗ и државите-членки на ЕУ. Првата ваква спогодба ја склучува РМ. Во светлината на улогата што Република Македонијаја има во текот на нападите на НАТО… Continue reading СПОГОДБА ЗА СТАБИЛИЗАЦИЈА И АСОЦИЈАЦИЈА

СПОГОДБА МЕЃУ КПГ И МАКЕДОНСКИОТ НАРОДНООСЛОБОДИТЕЛЕН ФРОНТ НА ЕГЕЈСКИОТ ДЕЛ НА МАКЕДОНИЈА (НОФ, 1946) – спогодба склучена за обединување за заедничка борба за преземање на власта и за решавање на македонското национално прашање во Грција. По Спогодбата (21. Ⅺ 1946) НОФ се ставил под раководството на КПГ, НОМС се обединил со ЕПОН, македонските партизански единици… Continue reading СПОГОДБА МЕЃУ КПГ И МАКЕДОНСКИОТ НАРОДНООСЛОБОДИТЕЛЕН ФРОНТ НА ЕГЕЈСКИОТ ДЕЛ НА МАКЕДОНИЈА

СПОМЕН-КАПЕЛИ – сакрални објекти што во својата архитектонска структура обединуваат елементи од црковното градителство, надградени со слободни (често експресивни) форми, како и со форми од фолклорната архитектура, компонирани слободно и без обврзувачка конотација. Во голем број се градени како сакрални објекти (цркви), со препознатлива иконографска диспозиција, но често содржат разни елементи, поради што повеќе упатуваат… Continue reading СПОМЕН-КАПЕЛИ

СПОМЕН-КОСТУРНИЦИ – специфичен вид објекти, кои во својата структура обединуваат формално-обликовни искуства од црковното градителство, но П. Мазев: детаљ од Монументалниот мозаик во Спомен-костурницата во Велес (1980) надградено во естетска смисла со слободно интерпретирани елементи што придонесуваат за нивната симболична содржина. Тие претставуваат посебен вид капели-цркви-гробници, во кои се положени коски на паднати војници или… Continue reading СПОМЕН-КОСТУРНИЦИ

СПОМЕН-ЦРКВИ – сакрални објекти (цркви), изградени како задужбини или во спомен на одредени историски настани. Најчесто почитуваат архитектонска логика и просторна иконографија целосно преземена од црковното градителство. Во Македонија, поради специфичноста на општите историски состојби, овој вид објекти во најголем број се градени во периодот меѓу двете светски војни (1919-1940). К. Гр.

СПОРОТ ЗА ИМЕТО НА РЕПУБЛИКА ГРЦИЈА СО Република Македонија– несогласување, заемно противречно тврдење на РГ и Република Македонијашто се изразува во конкретно побарување на РГР кон Република Македонијада не го употребува името Република Македонија не само во билатералната, туку и во секоја друга меѓународна комуникација, односно бранење на меѓународно-правно загарантираното право на македонскиот народ (политички… Continue reading СПОРОТ ЗА ИМЕТО НА РЕПУБЛИКА ГРЦИЈА СО РМ

СПОРТ И РЕКРЕАЦИЈА НА ИНВАЛИДИТЕ ВО МАКЕДОНИЈА. Тие организирано започнале со формирањето на Сојузот за спорт и рекреација на инвалидите на Македонија во Охрид (1965) и со основањето на друштвата во Скопје, Куманово, Штип, Велес, Гостивар, Тетово, а подоцна и во 11 други градови. Активностите во нив се одвивале во повеќе спортски секции во градовите,… Continue reading СПОРТ И РЕКРЕАЦИЈА НА ИНВАЛИДИТЕ ВО МАКЕДОНИЈА

СПОРТСКИ ВЕЖБИ НА ПРИПАДНИЦИТЕ НА ТМОРО/ ВМОРО. Од основањето на МРО градските и селските комитети обрнале поголемо внимание кон народните форми на спортските активности. Учениците биле поттикнувани систематски да ги негуваат, а граѓаните масовно да се натпреваруваат на црковните и на други масовни собори. Со формирањето на вооружените чети, во нив повремено биле организирани натпреварувања… Continue reading СПОРТСКИ ВЕЖБИ НА ПРИПАДНИЦИТЕ НА ТМОРО/ ВМОРО

СПОРТСКИ ЈАВНИ ГЛАСИЛА. УШТЕ во османлискиот период весниците објавувале информации за спортски настани во Македонија, како „Цариградски вестник“ и „Цариградски гласник“ во Цариград, „Вардар“ и „Законитост“ во Скопје, „Работническа искра“ во Битола, „Отечество“ во Солун и други. Со „Фискултурен гласник“ во Скопје (од 1946) започнало излегувањето и на специјализирани спортски весници, подоцна под разни имиња.… Continue reading СПОРТСКИ ЈАВНИ ГЛАСИЛА

СПОРТСКИ ПЕДАГОЗИ – стручни кадри по физичка култура. УШТЕ во педесеттите години биле формирани градски здруженија и Сојуз на педагозите по физичка култура на Македонија, на чело со претседател (Благоја Цветковски), сега Федерација (од 2002), која се грижи за унапредување на физичкото воспитание, за спортските и спортско-рекреативните активности, за стручното усовршување на своите членови и… Continue reading СПОРТСКИ ПЕДАГОЗИ

СПОРТСКИ СРЕДБИ НА СОЛИДАРНОСТА (Скопје, 1964–1971) – игри во знак на поддршка на граѓаните од разурнатото Скопје во катастрофалниот земјотрес (1963). Првите средби започнале со свечено дефиле на бригадиритеспортисти од Југославија и од светот што учествувале во изградбата на градот, а потоа биле одржани спортски натпреварувања во: атлетика, ватерполо, велосипедизам, ракомет, кошарка, гимнастика и пливање,… Continue reading СПОРТСКИ СРЕДБИ НА СОЛИДАРНОСТА

СПРОСТРАНОВ, Евтим (Охрид, 15. И 1868 – Софија, 5. Ⅶ 1931) – бугарски публицист, литературен и научен работник во редовите на македонската емиграција во Бугарија. Се пројавува како двојазичник, пишувајќи на бугарски и на македонски јазик. Ав-тор е на значаен „Дневник“, останат во ракопис (се чува во трезорите на Народната библиотека „Кирил и Методиј“ и… Continue reading СПРОСТРАНОВ, Евтим

СРБИНОВИЌ, Младен (с. Сушица, Гостиварско, 29. Ⅺ 1925 – Бел-град, 2009) – академски сликар, редовен член на САНУ и член на МАНУ надвор од работниот состав (26. Ⅵ 1997). Кога имал пет години, неговото семејство се преселило во Белград (1930). Бил учесник во Младен Србиновиќ М. Србиновиќ: Богородица со Христос, мозаик (1992)

СРБИНОВСКИ, Јован (Непроштено, Тетовско, 1948) – инж. металург, долгогодишен директор на ХЕК „Југохром“ – Јегуновце. Дипломирал на Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје (1972). Во „Југохром“ е од 1972 г., како инженер, директор на развојот, технички директор и генерален директор (од 1991). Извршувал повеќе функции во органите на СФРЈ. Бил пратеник во Собранието на РМ. Автор е… Continue reading СРБИНОВСКИ, Јован