Архиви: Енциклопедија

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА. Во ноември 1943 г. на Второто заседание на АВНОЈ, во Јајце, македонскиот народ првпат во својата современа историја бил признат како посебна државносна нација и Македонија, како посебна Македонија во границите на Европа федерална единица, влегува во составот на Демократска Федеративна Југославија. На Првото заседание на АСНОМ (2. Ⅷ 1944), Вардарскиот дел на… Continue reading РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И ВИСОКИОТ КОМЕСАР ЗА НАЦИОНАЛНИ МАЛЦИНСТВА НА ОБСЕ. Функцијата на КЕБС е воспоставена со Хелсиншките одлуки (јуни 1992) како реакција на ситуацијата во поранешна Југославија заради навремено идентификување, предупредување и реагирање на тензиите во кои се вклучени малцинствата што би можеле да ескалираат во конфликти. Во Република Македонијасе манифестира во врска со меѓуетничките… Continue reading РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И ВИСОКИОТ КОМЕСАР ЗА НАЦИОНАЛНИ МАЛЦИНСТВА НА ОБСЕ

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И ЕУ. Стратегиска определба на РМ: Цел што ужива широк национален консензус е зачленувањето во ЕУ. Тоа е комплексен и макотрпен процес. За една земја да стане членка на ЕУ неопходно е да се исполнат критериумите утврдени од Европскиот совет (Копенхашките критериуми од 1993 г., надополнети со Мадридските критериуми од 1995 г.): политички… Continue reading РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И ЕУ

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И НАТО. На 23. ⅩⅠⅠ 1993 г. Собранието на Република Македонијадонесува одлука за зачленување во НАТО. Република Македонијастанува дваесет и седма членка на Програмата „Партнерство за мир“ (иницирана заради стабилност и безбедност на цела Европа на 15. Ⅺ 1995), кога станува членка и на Северноатланскиот совет за соработка (во состав од држави-членки на… Continue reading РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И НАТО

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И ОРГАНИЗАЦИЈАТА НА ОБЕДИНЕТИТЕ НАЦИИ. Непосредно по Втората светска војна, ДФЈ е една од вкупно 51 држава-основоположнички на ООН. РМ, како составен дел од ДФЈ, ФНРЈ и СФРЈ влече континуитет во смисла на активностите на претходниот федеративен субјект во рамките на Организацијата, но не и континуитет во смисла на формално членство. По распадот… Continue reading РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И ОРГАНИЗАЦИЈАТА НА ОБЕДИНЕТИТЕ НАЦИИ

РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И СВЕТСКАТА ТРГОВСКА ОРГАНИЗАЦИЈА. СТО е основана со Маракешката спогодба (завршување на Уругвајската рунда, 15. Ⅳ 1994 г.). Собранието на Република Македонијадонесува одлука за поднесување барање за прием во членство во СТО на 30. Ⅺ 1994 г. Собранието на Република Македонијадонесува одлука за пристапување кон СТО на 9. ⅩⅠⅠ 1994 г. По завршувањето… Continue reading РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА И СВЕТСКАТА ТРГОВСКА ОРГАНИЗАЦИЈА

РЕПУБЛИЧКА КОМИСИЈА ЗА ИСТОРИЈА НА ФИЗИЧКАТА КУЛТУРА НА МАКЕДОНИЈА. Основана е со решение на надлежниот државен орган во состав од 11 члена и претседателот Михајло Апостолски (1967–1971 и 1975–1978). На оваа проблематика професионално работел Душан Станимировиќ (1969–1984). Комисијата придонесла за регулирање на оваа област во соодветните закони и подзаконските акти во дејностите на архивистиката, музеологијата… Continue reading РЕПУБЛИЧКА КОМИСИЈА ЗА ИСТОРИЈА НА ФИЗИЧКАТА КУЛТУРА НА МАКЕДОНИЈА

РЕПУБЛИЧКИ ЗАВОД ЗА ЗДРАВСТВЕНА ЗАШТИТА – наставна база на Мед. ф. во Скопје. Бил формиран како Завод за тропски болести во Скопје (10. И 1925), а потоа (1927–1941) бил преименуван во Хигиенски завод Скопје. Во времето на Втората светска војна Заводот постоел под името Областен хигиенски институт во Скопје (1941–1945), а потоа под името Бактериолошкохемиски… Continue reading РЕПУБЛИЧКИ ЗАВОД ЗА ЗДРАВСТВЕНА ЗАШТИТА

РЕПУБЛИЧКИ ОРГАНИ ЗА ФИЗИЧКА КУЛТУРА. По ослободувањето на Република Македонија управната функција во областа на физичката култура ја вршело Министерството за образование (1945–1950), а потоа Комитетот за физичка култура на Владата на НРМ (1947–1950). По децентрализацијата била создадена Комисија за физичка култура на Владата на СРМ (1957–1971). Именувани претседатели биле: Реис шаќири, Круме Наумовски и… Continue reading РЕПУБЛИЧКИ ОРГАНИ ЗА ФИЗИЧКА КУЛТУРА

РЕПУБЛИЧКИ ХИДРОМЕТЕОРОЛОШКИ ЗАВОД – институција што работи од 1947 г., формирана со уредба за основање „Управа за хидрометеоролошка служба на територијата на НР Македонија“. Републичкиот хидрометеоролошки завод врши собирање и обработка на метеоролошки, хидролошки и биометеоролошки податоци, подготвува и издава прогноза за времето и водата, ја следи состојбата и особините на воздухот, водата, почвата и… Continue reading РЕПУБЛИЧКИ ХИДРОМЕТЕОРОЛОШКИ ЗАВОД

РЕСАВА (ГРАДОТ ТИКВЕШ), КАВАДАРЕЧКО – доцноантички и средновековен град, 2,2 км западно од Ресава. Доминантен купест рид (кота 286 м), денес остров/полуостров во Тиквешко Езеро. Компониран од акропол, фортифицирано плато (60 х 35 м), град (154 х 137 м) и западен подград, денес под езерските води (250 х 70 м). Во акрополата се наоѓаат неоткопани… Continue reading РЕСАВА

РЕСЕН – град во југозападниот дел на Република Македонијасо 8.748 ж. (2002 г.). Лежи во северниот дел на Преспанската Котлина, од двете страни на Голема Река, на надморска височина од околу 880 м. Зафаќа површина од 402 ха. Низ Ресен поминува магистралниот пат М–5, кој на запад го поврзува со Охрид, а на исток со… Continue reading РЕСЕН

РЕТКИ И ЗАГРОЗЕНИ ВИДОВИ АЛГИ ВО МАКЕДОНИЈА. Флората на Македонија се карактеризира со присуство на поголем број ретки и загрозени видови алги. Наведени се 107 загрозени, 107 ретки, 85 ендемични, како и 9 исчезнати видови дијатомеи (Бацилариопхѕта), главно видови од реликтните езера Охридското и Преспанското (Диплонеис домблитенсис, Плацонеис јурилјии, Навицула хаста, Цѕцлотелла фоттии), но и… Continue reading РЕТКИ И ЗАГРОЗЕНИ ВИДОВИ АЛГИ ВО МАКЕДОНИЈА

РЕФЕРЕНДУМИ ВО Република Македонија–облик на непосредна демократија во кој граѓаните се изјаснуваат за одредено прашање. Во Република Македонијасе одржани два референдума. Првиот референдум се одржа на 8. Ⅸ 1991 г., по претходно донесена одлука на Собранието на РМ, а граѓаните се изјаснуваа за прашањето: „Дали сте за суверена и самостојна држава Македонија со право да… Continue reading РЕФЕРЕНДУМИ ВО РМ

РЕФИКИ, Јахја (Тетово, 10. Ⅹ 1937) – скијач. Бил член на Скијачкиот клуб „Љуботен“ во Тетово. Повеќепатен пионерски (1946– 1951), младински (1951–1955) и сениорски (1955–1966) првак на Македонија. На Првенството на Југославија на Јахорина (Сараево, 1954), освоил прво место за младинци во слалом, а на Крањска Гора (Словенија, 1955) освоил трето место. За репрезентацијата на… Continue reading РЕФИКИ, Јахја

„РЕФОРМИ“ (Софија, 9. И 1899 – 19. Ⅺ 1903) – орган на Врховниот македонско-одрински комитет. Го уредувал Д. Љапов, а потоа и Георги Влахов, Ил. Гологанов, Владислав Ковачев, Антон Страшимиров, Никола Харлаков и Коста шахов. Излегувал секоја сабота. Ги застапувал главно интересите на бугарскиот двор. Посебно се значајни прилозите од дописниците од Македонија во времето… Continue reading РЕФОРМИ

РЕЦЕНТНА СУКЦЕСИЈА ВО МАКЕДОНИЈА. Развитокот на вегетацискиот покривач се одвива преку еден почетен, еден или неколку преодни и еден конечен стадиум. Секој стадиум претста-Насловната страница на весникот „Нова Македонија“ Рецентна сукцесија во Македонија посветена на Референдумот за независна Македонија вува самостојна асоцијација. Меѓусебната поврзаност на развојните стадиуми од почетниот до конечниот, претставува развојна серија. Последниот… Continue reading РЕЦЕНТНА СУКЦЕСИЈА ВО МАКЕДОНИЈА

РЕЧЕН СООБРАЌАЈ во Македонија – в. Воден сообраќај во Македонија. Никола Речкоски РЕЧКОСКИ, Никола Стефанов

РЕЧНИК. Релативно брзо по кодификацијата на македонскиот литературен јазик се изработи првиот „Речник на македонскиот јазик“ (И, 1961, Ⅱ, 1965 и Ⅲ, 1966). Составувачи се Тодор Димитровски, Благоја Корубин и Трајко Стаматоски, а редактор Блаже Конески. Свесни дека во речникот се изостаРечник на македонскиот јазик И (1961) вени и извесни пофреквентни зборови, во третиот том… Continue reading РЕЧНИК

РЕЏЕПИ, Јусуф Р. (Тетово, 1923 – Тетово, 2004) – лекар, унив. професор на Медицинскиот факултет на Универзитетот во Приштина. Завршил втори клас во Тетовската реална гимназија „Кирил Пејчиновиќ“ (1940). На 17-годишна возраст (летото на 1941), бил вклучен во ОВРА (Контраразузнавачка служба на Италија) и во есента во Приштина ги завршил и преостанатите два класа од… Continue reading РЕЏЕПИ, Јусуф Р

РЕЏЕПОВА, Есма (Скопје, 8. Ⅷ 1943) – интерпретаторка на ромски и други народни песни. Со својата песна го има обиколено целиот свет. Кариерата се врзува за името на нејзиниот сопруг Стево Теодосиевски. Испеала голем број песни, претежно ромски. Албумот „Љуеен оф тхе Гѕпсиес“ еизбран меѓу 20-те најдобри албуми според „Њорлд Мусиц“. Одржала над 15.000 концерти… Continue reading РЕЏЕПОВА, Есма

РЕЏЕПОВСКИ, Реџеп (Куманово, 14. ⅩⅠⅠ 1962) – боксер. Бил член на Боксерскиот клуб „Куманово“ во Куманово. На Републичкото првенство во Битола (1980) станал младински, а на првенствата на Југославија во Сплит (1981) и Валево (1984) сениорски првак и репрезентативец на Југославија. На балканските првенства во Измир (Турција, 1981) освоил сребрен, а во Атина (Грција, 1983)… Continue reading РЕЏЕПОВСКИ, Реџеп

РИБАРОВА, ЗДЕНКА (Прага, Чешка, 13. Ⅵ 1945) – научен советник во Одделението за историја на макед. јазик во ИМЈ „Крсте П. Мисирков“ во Скопје. Завршила Филоз. ф. на Карловиот унив. (Прага) бохемистика, русистика и југославистика; докторирала со Императивот во ст.слов. ј. Од 1975 год. работи во ИМЈ врз проектот Речник на црк.слов. ј. од макед.… Continue reading РИБАРОВА, ЗДЕНКА

РИБАРОВСКИ, Ристо (Букурешт, 9. Ⅴ 1943) – геод. инж., ред. проф. на Градежниот факултет во Скопје (од 1990) по предмети од областа на геодезијата. Дипломирал во Белград (1967), специјализирал во Букурешт (1978). Заслужен е за формирањето и развојот на Геодетскиот оддел на Факултетот. Поважни книги: „Теорија на грешки со израмнување“ (1986, 1997), „Вовед во виша… Continue reading РИБАРОВСКИ, Ристо