Архиви: Енциклопедија

КОНСТАНТИНОВИЧ Гаврил Константинович .- (вистинското полно име: Гаврил/Гавро Костадинов Тасев) (Смрдеш, Костурско, Егејскиот дел на Македонија во РГр, 4. Ⅳ 1878 – во возот кон Мурманск, Русија, 1. IX 1918) – македонски национален деец, еден од основачите и потпретседател на МНЛД во С.-Петербург, воен лекар. По школувањето во грчки и во бугарски училишта, од 1… Continue reading КОНСТАНТИНОВИЧ Гаврил Константинович

КОНСТАНТИНОВСКИ, Георги Христов (Крагуевац, Србија, 29. Ⅶ 1930) – архитект, редовен професор на Архитектонскиот факултет во Скопје. Дипломирал на Архитектонскиот отсек на Техничкиот факултет во Скопје (1956). Магистрирал на Јелскиот универзитет во САД (1985). Покрај со педагошка дејност, се занимавал и со проектирање на разновидни објекти – изработил над 360 проекти и над 30 студии… Continue reading КОНСТАНТИНОВСКИ, Георги Христов

КОНСТИТУИРАЊЕ НА ДРЖАВАТА НА МАКЕДОНСКИОТ НАРОД. Практичното конституирање на македонската држава е резултат на антифашистичката борба на македонскиот народ (1941–1945) и на неговата суверено декларирана политичка волја на Првото заседание на АСНОМ (2. Ⅷ 1944), рамноправно со сите други југословенски народи да живее во рамките на Југословенската Федерација. Со тоа, во присуство на претставници на… Continue reading КОНСТИТУИРАЊЕ НА ДРЖАВАТА НА МАКЕДОНСКИОТ НАРОД

КОНСТИТУИРАЊЕТО НА РМ КАКО СУБЈЕКТ НА МЕЃУНАРОДНОТО ПРАВО И ПЛИТИКА. Процесот на (ре)етаблирање на македонската држава како субјект на меѓународната сцена се одвива во 1991 г., во неколку сукцесивни фази. Првата фаза е завршена на 25. Ⅰ 1991 г., со едногласното усвојување на Декларацијата за сувереност на СРМ од страна на Собранието, со 120 гласа… Continue reading КОНСТИТУИРАЊЕТО НА РМ КАКО СУБЈЕКТ НА МЕЃУНАРОДНОТО ПРАВО И ПЛИТИКА

КОНСТРУКЦИИ ВО МЕБЕЛОТ – составен дел на секој дрвен производ. Тие имаат посебно значење кај мебелот изработен од масивно дрво и од дрвени плочи. Конструкциите во мебелот се изработуваат како фиксни и монтажно-демонтажни врски. Фиксните дрвени врски даваат цврст спој, кој останува недеформиран во текот на експлоатациониот период на производот. Овие врски можат да бидат… Continue reading КОНСТРУКЦИИ ВО МЕБЕЛОТ

КОНФЕРЕНЦИЈА ЗА ЈУГОСЛАВИЈА – свикана врз основа на Декларацијата за Југославија (27. Ⅷ 1991), отворена на 7. IX 1991 г. во Хаг во присуство на претставици од сите југословенски републики, Европскиот совет, државитечленки на ЕУ и Европската комисија. На пленарната сесија одржана на 26–27. Ⅷ 1992 г. во Лондон, во присуство на претставници на повеќе… Continue reading КОНФЕРЕНЦИЈА ЗА ЈУГОСЛАВИЈА

КОНЦЕНТРАЦИОНИ ЛОГОРИ ВО БУГАРИЈА (1941–1944) – логори формирани со Уредба на Министерството за внатрешни работи и народно здравје (31. Ⅰ 1941), потврдена од Министерскиот совет (26. Ⅱ 1941), именувани како „Селишта на државната сигурност”. Бугарските концентрациони логори од германските се разликувале само по тоа што во нив немало крематориуми, гасни комори, не биле вршени медицински… Continue reading КОНЦЕНТРАЦИОНИ ЛОГОРИ ВО БУГАРИЈА

КОНЦЕПТУАЛНА УМЕТНОСТ .‡ ликовна насока во која основни означувачи на делото се идејата и неконформизмот. Се развива особено во шеесеттите години на ⅩⅩ в. (групите Гутаи и Флуксус) како најглобализирачка тенденција. Македонските уметници во неа се вклучуваат подоцна. С. шемов и Н. Фидановски (1973), низ необични акции интервенираат во естетиката на природата и градот (1973),… Continue reading КОНЦЕПТУАЛНА УМЕТНОСТ

КОНЦЕРТНА ДИРЕКЦИЈА НА МАКЕДОНИЈА, СКОПЈЕ (1951-1974) – основана 1951 г. во рам-музичките уметници на Македонија, а подоцна и на Музичката младина на Македонија. Нејзината основна задача била да организира концерти на музички уметници од земјата и од странство. Од 1975 г. станала самостојна организација, со посебно финансирање и управа, а прв нејзин директор бил Стојан… Continue reading КОНЦЕРТНА ДИРЕКЦИЈА НА МАКЕДОНИЈА, СКОПЈЕ

КОНЧЕ – село во Радовишко. Се наоѓа во североисточното подножје на Градешка Планина, на надморска висина од околу 580 м. Преку регионален пат е поврзано со Радовиш. Има 967 ж. од кои 444 се Македонци и 521 Турци. Населението се занимава главно со одгледување тутун. Тоа е седиште на општина, која зафаќа површина од 23.305… Continue reading КОНЧЕ

КОЊАНИЧКА БРИГАДА (декември 1944 – 1945) – воена единица на НОВ и ПОМ. Била формирана од составот на Првиот коњанички дивизион на Гш на НОВ и ПОМ и од борците од другите единици што служеле во коњаницата. Била непосредно потчинета на Гш на НОВ и ПОМ. Во формацискиот состав имала три дивизиони, од кои два… Continue reading КОЊАНИЧКА БРИГАДА

КОЊИЧКИ ТРКИ ВО СКОПЈЕ. Првпат се одржале во Скопје (1902). Во првата трка победил Хаџи Мехмед Черкез од Косово на дорат висок 141 см. Втор пристигнал Јусуф Исак Черкез од Косово на коњ зеленко висок 146 см. Во втората трка прв бил ша-бан од селото Добрево од Косово на дорат висок 131 см, а втор… Continue reading КОЊИЧКИ ТРКИ ВО СКОПЈЕ

КОПАЧКА -. македонско народно оро од Малешевско во 2/4 ритам. Изведувачите се мажи, со држење за појас – со левата рака пред десната. Се игра полетно и темпераментно, со мали брзи чекори на полустапалата. Обилува со потскоци, доскоци, бочни движења, ножици и поткопнување со нозете по подот, од што е произлезено името на орото. ЛИТ.:… Continue reading КОПАЧКА

КОПЕПОДИ (Цопепода) – поткласа веслоноги организми од класата на ракообразни (Црустацеа) што ги населуваат морињата, со повеќе од 2.500 видови Копепод и копнените води со околу 2.000 видови. Во мирните копнени води масовно се развиваат и му даваат основен белег на зоопланктонот во езерата, блатата, мочуриштата и во помалите ефемерни води, играјќи значајна улога во… Continue reading КОПЕПОДИ

КОПИТАРОВ ТРИОД – кирилски посен триод од ⅩⅠⅠⅠ в., 72 л., Љубљана НУК Цод. Коп. 9. Правописно-јазичните особености потврдуваат североист. мак. потекло. Записите укажуваат на поврзаност со Прешевската област со најзначајното култ. средиште – манастирот „Св. Прохор Пчињски”. Текстот припаѓа кон постарата редакција на триодот, без паримии и со цели вечерни за секој ден. ЛИТ.:… Continue reading КОПИТАРОВ ТРИОД

КОПНЕНИ ЕКОСИСТЕМИ – во Македонија се најзабележливи шумските екосистеми, кои преставуваат мозаик од најразлични растителни групирања со неповторлив своеобразен облик. Тие се позабележителни колку што е поголема нивната биомаса, која се создава од автотрофните организми преку фотосинтеза. Овие растителни фитоценози, разгледувани заедно со животните што живеаат во нив и големата група сапробионти (габи, бактерии и… Continue reading КОПНЕНИ ЕКОСИСТЕМИ

КОПОРАН – . горна облека што се носела во потоплиот период во годината, наместо гуњата. Тој е долг до половината, колку да го покрие појасот. Ракавите биле прошиени само на едната страна – на рамената и од средината надолу. Ретко се облекувале и најчесто се носеле пуштени. Бил изработуван од црна боена клашна и богато… Continue reading КОПОРАН

КОПРОВ, Григор (Охрид, 30. IX 1943) – автор на популарни песни. По професија е правник, но талентот го одвел и во водите на музиката, најнапред како интерпретатор, а потоа како автор. Со својата прва композиција „Меги” учествувал на фестивалот во Опатија (1969). Редовен учесник на речиси сите изданија на Скопскиот фестивал и на повеќе фестивали… Continue reading КОПРОВ, Григор

КОРАБ – висока венечна планина што $ припаѓа на западномакедонската зона. Со своето морфолошко продолжение Дешат се наоѓа во крајниот западен дел на РМ. На север, преку превалите во изворишниот дел на Радика, се надоврзува на шар Планина. Има меридијански правец на протегање и по неговиот срт се протега македонско-албанската граница. На македонската страна, заедно… Continue reading КОРАБ

КОРАБЉОВ, Василиј Николаевич (Василий Николаевич Кораб ботеше во Револуционерната ма ЛИТ.: И. Микулчиќ, Топографија на Сте-нае – Просек – Демир Капија, „Годишен зборник на Филозофскиот факултет”, 15–16 (41–42), Скопје, 1988–1989, 75 Ј на планот, 76–77. В. Л. кедонска организација, којашто уште во 1900 г. го издигна принципот за автономија на Македонија и по силата на… Continue reading КОРАБЉОВ, Василиј Николаевич

КОРЕШНИЦА, МАРКОВА КУЛА, ДЕМИРКАПИСКО – раноантички дворец и средновековна византиска тврдина. На доминантните карпи над теснецот кај Демир Капија во антиката и во средниот век биле подигнати пет утврдени позиции. Најголемата е Марков Град, над самата утока на р. Бошава во Вардар, кој врти во остар лак околу неа. На Маркова Кула – Јуручки Камен… Continue reading КОРЕШНИЦА, МАРКОВА КУЛА, ДЕМИРКАПИСКО

КОРИНТСКИ МИР (Коринт, Хелада, 337 пр. н.е.) – склучен помеѓу македонскиот крал Филип Ⅱ Македонски и десет хеленски полиси. Со одредбите од договорот хеленските полиси се обврзале да го зачувуваат мирот, Македонското Кралство било признаено за хегемон на Хелените, а ним им се гарантирала автономијата, но со забрана за насилно менување на уредувањето, со нова… Continue reading КОРИНТСКИ МИР

КОРИТОС – средновековен град/тврдина на патот Скопје – Струмица, оддалечен за еден ден одење од Скопје. Забележан е кај географот Идризи (и како Курта); за него има само уште две изворни вести (Ⅻ и ⅩⅠⅠⅠ в.). Коритос се идентификува со овчеполско Ѓуриште. ЛИТ.: Т. Томоски, Каде лежел градот „Љорѕтос”?, Македонија низ вековите. Градови, тврдини, комуникации,… Continue reading КОРИТОС

КОРМОРАНИ (Пхалацроцораџ) – род средни по големина птици од фамилијата корморанови птици (Пхалацроцорацидае). Во Европа се присутни три вида од кои два се среќаваат и кај нас: голем корморан (Пхалацроцораџ царбо) и мал корморан (Пхалацроцораџ пѕгмеус).ЛИТ.: Бирдс ин Еуропе: популатион естиматес, трендс анд цонсерватион статус, „БирдЛифе Интернатионал Цонсерватион Сериес”, 12, Цамбридге, 2004; Ц. Харрисон, Ан… Continue reading КОРМОРАНИ