Tag: Ф

ФАБРИКА ЗА КАБЛИ „НЕГОТИНО“ АД

ФАБРИКА ЗА КАБЛИ „НЕГОТИНО“ АД – производствено претпријатие лоцирано во близина на Неготино, на простор од 25.000 м². Основана е во 1968 г. Асортиманот на производите е богат и опфаќа: спроводници и јажиња од бакар и од алуминиум, флексибилни спроводници, инсталациски спроводници (за енергетски и неенергетски електрични инсталации), …

ФАБРИКА ЗА КАБЛИ „НЕГОТИНО“ АД Прочитај »

ФАЗАН

ФАЗАН (Пхасианус цолцхицус) – голема птица, која добро трча и лета на кратки растојанија. Населува биотопи со растресита и влажна почва, во која има црви, инсекти и други без’рбетници со кои се храни. ЛИТ.: Бирдс ин Еуропе: популатион естиматес, трендс анд цонсерватион статус, „БирдЛифе Интернатионал Цонсерватион Сериес“, 12, …

ФАЗАН Прочитај »

ФАИК БЕЈ

ФАИК БЕЈ (Фаик Беѕ) (Битола, 1825 – Истанбул, 1898) – турски дивански поет. Бил службеник, кајмакам и мутессариф (гувернер на санџак). Како кадија службу вал во Сиверек, Ерегли и Солун. Поетските творби му се собрани во неговиот Диван, а рубаите (четворостишја, катрени) во Пејмане. ЛИТ.: Бурсал› Мехмет Тахир …

ФАИК БЕЈ Прочитај »

ФАКУЛТЕТ ЗА ВЕТЕРИНАРНА МЕДИЦИНА, СКОПЈЕ

ФАКУЛТЕТ ЗА ВЕТЕРИНАРНА МЕДИЦИНА, СКОПЈЕ – високошколска институција што ја започна својата дејност во учебната 1991/92 г. како насока на Факултетот за ветеринарна медицина во Скопје Земјоделскиот факултет од Скопје. Универзитетскиот совет на 14. Ⅸ 1993 г. донесе одлука за организирање посебен В. ф., а Министерството за образование …

ФАКУЛТЕТ ЗА ВЕТЕРИНАРНА МЕДИЦИНА, СКОПЈЕ Прочитај »

ФАКУЛТЕТ ЗА ЛИКОВНИ УМЕТНОСТИ, СКОПЈЕ

ФАКУЛТЕТ ЗА ЛИКОВНИ УМЕТНОСТИ, СКОПЈЕ (ФЛУ) – високошколска институција основана во 1980 г. во просториите на Сули-ан, а подоцна се проширува и во рамките на Педагошкиот факултет во Скопје. При Факултетот за ликовни уметности функционираат Ликовна и Педагошка насока, со оддели за сликарство, скулптура, графика и применета уметност. …

ФАКУЛТЕТ ЗА ЛИКОВНИ УМЕТНОСТИ, СКОПЈЕ Прочитај »

ФАКУЛТЕТ ЗА МУЗИЧКА УМЕТНОСТ

ФАКУЛТЕТ ЗА МУЗИЧКА УМЕТНОСТСКОПЈЕ (ФМУ) – единствена високообразовна, уметничка и научна институција од областа на музиката во РМ, на која се образуваат кадри неопходни во сите алки на националната музичка култура и образование, Факултетот за музичка уметност, Скопје со што институцијата е од стратешки национален интерес. …

ФАКУЛТЕТ ЗА МУЗИЧКА УМЕТНОСТ Прочитај »

ФАКУЛТЕТ ЗА ТУРИЗАМ И УГОСТИТЕЛСТВО

ФАКУЛТЕТ ЗА ТУРИЗАМ И УГОСТИТЕЛСТВООХРИД. Основан е со посебен закон (1977) како Факултет за туризам и угостителство, а подоцна е трансформиран во Факултет за туризам и организациони науки. Негов претходник е Вишата туристичка школа во Охрид, основана во 1970 г. Факултетот за туризам и угостителство – …

ФАКУЛТЕТ ЗА ТУРИЗАМ И УГОСТИТЕЛСТВО Прочитај »

ФАКУЛТЕТ ЗА ФИЗИЧКА КУЛТУРА ВО СКОПЈЕ

ФАКУЛТЕТ ЗА ФИЗИЧКА КУЛТУРА ВО СКОПЈЕ – високошколска институција основана со закон (1977). Матичната комисија од седум члена со претседател проф. д-р Ванчо Ковачев, го донесла Наставниот план, распишала конкурс и примила 86 редовни и 18 вонредни студенти на студии во прва година. Потоа објавила конкурс и избрала …

ФАКУЛТЕТ ЗА ФИЗИЧКА КУЛТУРА ВО СКОПЈЕ Прочитај »

ФАНЕЛА

ФАНЕЛА – волнена плетена поткошула со кратки ракави, делумно орнаментирана. Се носела под кошулата. Ј. Р.-П.

ФАРМАЦЕВТСКА КОМОРА НА МАКЕДОНИЈА

ФАРМАЦЕВТСКА КОМОРА НА МАКЕДОНИЈА – институција формирана во 1992 г. по иницијатива на Македонското фармацевтско друштво. Прв претседател бил Д. Туџаров (1992–1996). Основната задача е да ја заштитува и да ја унапредува стручноста на дипломираните фармацевти и етичките должности и права, да го подобрува квалитетот на здравствената заштита, …

ФАРМАЦЕВТСКА КОМОРА НА МАКЕДОНИЈА Прочитај »

ФАРМАЦЕВТСКИ ФАКУЛТЕТ, Скопје

ФАРМАЦЕВТСКИ ФАКУЛТЕТ, Скопје – научно-наставна институција, основана во 1977 г., како резултат на анализите за постојан дефицит на фармацевтски кадри во Македонија. Иницијативата потекнала од Фармацевтско–козметичката индустрија „Алкалоид“, Градските аптеки, Фармацевтското друштво на СРМ, УЦМН, Универзитетот „Кирил и Методиј“ и Извршниот со-вет на СРМ, со формирање Иницијативен одбор …

ФАРМАЦЕВТСКИ ФАКУЛТЕТ, Скопје Прочитај »

ФАУНА НА МАКЕДОНИЈА

ФАУНА НА МАКЕДОНИЈА – релативно добро е истражена, како според квалитетот на проучувањата, така и според опфатеноста на поодделни таксономски групи. Според последните анализи за богатството Пеперутка (Парнассиус аполо) на биолошката разновидност на земјите во рамките на европскиот континент, нашата земја е рангирана во самиот врв на листата …

ФАУНА НА МАКЕДОНИЈА Прочитај »

ФЕЛДСПАТ

ФЕЛДСПАТ – општ поим за групата силикатни минерали што се нарекуваат фелдспати. По хемискиот состав тоа се силикати на калиумот, натриумот и калциумот и претставуваат изоморфни смеши. Врз основа на хемискиот состав се поделени на две групи: алкални фелдспати (санидит, ортоклас и микроклин) и плагиокласи. Фелдспатите кристализираат мониклинично …

ФЕЛДСПАТ Прочитај »

ФЕРАТИ-РУСИ, Игбале Османова

ФЕРАТИ-РУСИ, Игбале Османова (Дебар, 1932 – Тетово, 26. И 1975) – спец. гинеколог. Мед. ф. завршила во Скопје. Специјалист по гинекологија и акушерство и прва жена Албанка гинеколог во РМ. Работела во Тетово и има исклучителен придонес во здравственото просветување кај жените од албанска националност и популаризација на …

ФЕРАТИ-РУСИ, Игбале Османова Прочитај »

ФЕРОЛЕГУРИ

ФЕРОЛЕГУРИ – легури на железото и на некој друг метал во кои железото е застапено со повеќе од 50%. Во РМ се произведуваат феросилициум, ферохром и др. во „Силмак“ (поранешен ХЕК „Југохром“) во Јегуновце; фероникел во „Фени-индустриес“ (поранешен „ФЕНИ“, т.е. „ФЕНИ-Мак“) во Кавадарци; фероманган и феросилициум во „Скопски …

ФЕРОЛЕГУРИ Прочитај »

ФЕСАЦ аранжман

ФЕСАЦ аранжман (Финанциал анд Ентерприсе Струцтурал Адјустмент Цредит), и двата наменети за реструктурирање на реалниот и финансискиот сектор. Во април 1997 г. ММФ $ одобрува на Македонија т.н. ЕСАФ аранжман (Енханцед Струцтурал Адјустмент Фацилитѕ), а во мај 1997 г., со Светската банка е склучен т.н. САЛ аранжман (Струцтурал …

ФЕСАЦ аранжман Прочитај »

ФИГУРАТИВНА УМЕТНОСТ

ФИГУРАТИВНА УМЕТНОСТ. Почетоците на современата македонска уметност се поврзани за фигуративните претстави што имаат свој континуиран развој во текот на целиот ⅩⅩ в. Се појавуваат повеќе стилски изрази, почнувајќи од импресионизмот и експресионизмот (Д. А. Пандилов, Н. Мартиноски, Л. Личеноски), а во 50-тите години интимизмот, фовизмот, надреализмот (В. …

ФИГУРАТИВНА УМЕТНОСТ Прочитај »

ФИДАНОВА, Славка

ФИДАНОВА, Славка (Тетово, 1. Ⅱ 1920) – првоборец, историчар, унив. професор. Била припадничка на прогресивното младинско и студентско движење, организатор и учесник на Летната студентска колонија во Охрид (1939/40), член на КПЈ (1940), учесник на Покраинската конференција на КПЈ во Македонија (8. Ⅸ 1940) и секретар на МК …

ФИДАНОВА, Славка Прочитај »

ФИДАНОСКИ, Никола

ФИДАНОСКИ, Никола (Кочо) (с. Битуше, Кичевско, 19. Ⅹ 1946) – сликар и графички дизајнер. Завршил училиште за применета уметност во Скопје (1961&1966), а потоа дипломирал (1971) и магистрирал на Академијата за ликовна уметност во Белград (1971&1973). Се посветил на графичкиот дизајн како ликовен уредник на ревијата „Просветена жена“ …

ФИДАНОСКИ, Никола Прочитај »

ФИЗИОЛОШКИ ГРУПИ БАКТЕРИИ

ФИЗИОЛОШКИ ГРУПИ БАКТЕРИИ – бактерии што живеат во почвата и во водата и учествуваат во кружењето на биогените елементи во природата. Физиолошките групи бактерии претставуваат група бактерии, чија заедничка особина е да покажуваат одредена физиолошка активност – без оглед на нивната системска припадност. Се работи за бактерии што …

ФИЗИОЛОШКИ ГРУПИ БАКТЕРИИ Прочитај »

ФИЛДИШЕВСКИ, Петар Ангелов

ФИЛДИШЕВСКИ, Петар Ангелов (Охрид, 1. Ⅱ 1924 – Скопје, 15. Ⅹ 1994) – невропсихијатар, редовен проф. на Мед. ф. Дипломирал на Мед. ф. во Белград (1951) и се вработил на Нервната клиника (1951–1980). Специјалистички ис-пит положил во 1954 г., а хабилитирал во Скопје (1958) на проблемот на ликворските …

ФИЛДИШЕВСКИ, Петар Ангелов Прочитај »

ФИЛИП Ⅱ

ФИЛИП Ⅱ (359–336 г. пр. н.е.) – македонски крал од династијата Аргеади, татко на Александар Ⅲ Македонски, син на кралот Аминта Ⅲ. Станува крал на 23-годишна возраст. Стекнува слава на генијален стратег, храбар војсководец и одличен дипломат. Како македонски басилевс (монарх) спроведува воени реформи, создава професионална војска, пешадија …

ФИЛИП Ⅱ Прочитај »

ФИЛИП В

ФИЛИП В (221 – Амфипол, 179 пр. н.е.) – македонски крал од династијата Антигониди. Син на Деметриј Ⅱ и Фтија. Ја обновува моќта на Македонија, државата добива доминантна улога на Балканот. Водел успешни војни против Дарданците на север и Ајтолската лига на југ. Со експанзијата на римската држава …

ФИЛИП В Прочитај »

ФИЛИП И

ФИЛИП И (Пхилиппос) – македонски крал (644–640 пр. н.е.) од династијата на Аргеадите, син на Аргај И. По кратко владеење, загинал во борби со Илирите. ИЗВ:. Јустини, Хисториарум Пхилиппицарум еџ Трого Помпеио, Парисиис, МДЦЦЦЏЏИИИ. К. М.-Р. Скулптура на кралот Филип Ⅱ

ФИЛИП-ЧОКРЕВСКА, Јасмина

ФИЛИП-ЧОКРЕВСКА, Јасмина (Скопје, 2. Ⅷ 1956) – историчар на уметноста, кустос советник во Одделот за уметност на националната установа Музеј на Македонија. Како кустос била задолжена за збирката на камената декоративна пластика и копиите на фрески (од 1980). Реализирала повеќе изложби во земјата и во странство. Посветена е …

ФИЛИП-ЧОКРЕВСКА, Јасмина Прочитај »

ФИЛИПИ

ФИЛИПИ (Пхилиппои) – град во Источниот дел на Македонија, во богатата област Датон, во под-ножјето на Пангајската Гора, основан од кралот Филип Ⅱ (356 пр. н.е.) на местото на тасоската колонија Крениди (Кренидес). Во римско време станал колонија под името Цолониа Аугуста Иулиа Пхилиппенсис. Тука е основана од …

ФИЛИПИ Прочитај »

ФИЛИПИКИ

ФИЛИПИКИ – политички и епидиктички говори на најславниот антички говорник Демостен (384 пр. н.е.). Од 352 г. пр. н.е., пред Народното собрание во Атина Демостен ги држи своите најпознати говори, со кои ги повикува Хелените на обединување за одбрана од непријателот Филип Ⅱ; говорите не ја постигнуваат целта: …

ФИЛИПИКИ Прочитај »

ФИЛИПОВ, Стојан

ФИЛИПОВ, Стојан (с. Старчишта, Неврокопско, 2. Ⅷ 1877 – Неврокоп, 4. Ⅹ 1944) – учител, учесник во Илинденското востание во Неврокопско, војвода на ВМРО по Првата светска војна и пунктов началник во Неврокоп. Бил член на Македонската парламентарна група во Народното собрание на Бугарија. Убиен без судење. ЛИТ.: …

ФИЛИПОВ, Стојан Прочитај »

ФИЛИПОВА-РАЈНА, Стефка

ФИЛИПОВА-РАЈНА, Стефка (с. Лешко, Горноџумајско, 21. Ⅹ 1922 – Лисија, Горноџумајско, 29. И 1944) – учесничка во НОД во Пиринскиот дел на Македонија. Од самиот почеток на оружената борба вршела курирски должности за Горноџумајската партизанска чета. Била во редовите на Горноџумајскиот партизански одред „Никола Калапчиев“ (од 1943) и …

ФИЛИПОВА-РАЈНА, Стефка Прочитај »

ФИЛИПОВИЧ, Димитрија

ФИЛИПОВИЧ, Димитрија (ⅩⅤⅠⅠⅠ – ⅩⅠⅩ в.) – добротвор од Кратово. Во 1812 г. го платил бакрорезното клише за Лесновскиот манастир со претстава на св. Гаврил Лесновски, а во 1817 г. во Будимската универзитетска печатница го финасирал печатењето на книгите „Митарства“ и „Чудеса пресвјатија Богородице“ од Јоаким Крчовски. ЛИТ.: …

ФИЛИПОВИЧ, Димитрија Прочитај »

ФИЛИПОВСКИ-ДАМЕ, Чеде,

ФИЛИПОВСКИ-ДАМЕ, Чеде, (с. Никифорово, Гостиварско, 1923 – Радовишко, 26. Ⅵ 1945) – првоборец, народен херој. Бил ѕидарски работник во Белград. По Априлската војна се вратил во Македонија (1941), бил еден од организаторите на НОВ во Мавровскиот крај, член на КПЈ и на МК на КПЈ (1941), член на …

ФИЛИПОВСКИ-ДАМЕ, Чеде, Прочитај »

ФИЛИПОВСКИ, Антоние

ФИЛИПОВСКИ, Антоние (Доне) Божинов (Куманово, 1920 – ПробиШтип, 3. Ⅳ 1944) – комунистички деец и организатор на НОБ во Кумановско. Се школувал во Железничарското занаетчиско училиште во Ниш, но бил исклучен поради комунистички пројави. По враќањето станал член на СКОЈ (1938) и на МК на СКОЈ во Куманово, …

ФИЛИПОВСКИ, Антоние Прочитај »

ФИЛИПОВСКИ, Атанас

ФИЛИПОВСКИ, Атанас (с. Сулдурци, Радовишко, 22. Ⅸ 1946) – град. инж., ред. проф. на Градежниот факултет во Скопје (1996) по предмети од областа на металните конструкции и испитувањето на конструкциите. Магистрирал во ИЗИИС (1978), докторирал на Градежниот факултет во Скопје (1988). Објавил учебници по метални, односно челични конструкции …

ФИЛИПОВСКИ, Атанас Прочитај »

ФИЛИПОВСКИ, Ѓорѓи Стефанов

ФИЛИПОВСКИ, Ѓорѓи Стефанов (с. Сорович, Леринско, Егејскиот дел на Македонија, РГ, 6. Ⅴ 1919) – универзитетски професор, академик. Основно училиште и гимназија завршува во Битола. Студира агрономија во Земун (1937–1941) и дипломира во Софија (1942), каде што останува до 1944 г. како асистент по педологија. По ослободувањето е …

ФИЛИПОВСКИ, Ѓорѓи Стефанов Прочитај »

ФИЛИПОВСКИ, Љупчо

ФИЛИПОВСКИ, Љупчо (Бел-град, 22. Ⅸ 1933) – архитект, редовен професор на Архитектонскиот факултет во Скопје по предметот Архитектонски конструкции. Дипломирал на Архитектонскиот отсек на Техничкиот факултет во Скопје (1958). Освен со педагошка, се занимава и со научноистражувачка, проектантска и со публицистичка дејност. Реализира повеќе станбени објекти во Скопје, …

ФИЛИПОВСКИ, Љупчо Прочитај »

ФИЛИПОВСКИ, Миле

ФИЛИПОВСКИ, Миле (с. Маврово, Гостиварско 1920 – Скопје, 22. Ⅴ 1986) – првоборец, генерал-полковик на ЈНА. Бил припадник на работничкото движење, член на КПЈ и учесник во НОБ (1941), борец во Кичевско-мавровскиот НОПО (1943), командант на баталјон и на Петнаесеттата македонска НОУ бригада. По Ослободувањето бил командант на …

ФИЛИПОВСКИ, Миле Прочитај »

ФИЛИПЧЕ, Добри Ставрев

ФИЛИПЧЕ, Добри Ставрев (Охрид, 28. Ⅶ 1946) – спец. гинеколог-акушер, редовен професор на Мед. ф. во Скопје. Мед. ф. завршил во Скопје (1970) и специјализирал гинекологија и акушерство (1973–1977). Работел на Гинеколошко-акушерската клиника (1971–2006) и бил нејзин директор (1998–2002). Магистрирал во Загреб (1978), а докторирал во Бел-град (1986). …

ФИЛИПЧЕ, Добри Ставрев Прочитај »

ФИЛИПЧЕ, Илија Ставрев

ФИЛИПЧЕ, Илија Ставрев (Охрид, 28. Ⅶ 1946) – спец. по ОРЛ, редовен проф. на Мед. ф. во Скопје, редовен член на МАНУ о (од 2009). Образованието го завршува во Скопје, а како специјалист (1977) доедукацијата ја добива во Загреб, Париз, Лион, Безје, Цирих, Прага и Оклахома Сити. Основач …

ФИЛИПЧЕ, Илија Ставрев Прочитај »

ФИЛЈАНСКИ, Марко Василев

ФИЛЈАНСКИ, Марко Василев (Скопје, 13. Ⅹ 1932) – спец. по стоматолошка протетика, редовен проф. на Ст. ф. Хабилитирал во 1970, а докторирал во 1984 г. Публикувал 111 статии. Учествувал во изведувањето на научни проекти. Бил раководител на Клиниката за мобилна стоматолошка протетика. Е. М.

ФИЛМСКА ВОСПИТНО-ЕДУКАТИВНА ДЕЈНОСТ ВО МАКЕДОНИЈА

ФИЛМСКА ВОСПИТНО-ЕДУКАТИВНА ДЕЈНОСТ ВО МАКЕДОНИЈА. Почетоците датираат од 1927 г., кога Хигиенскиот завод од Скопје започнал со редовни проекции на едукативни филмови. Оваа дејност ја продолжил и ја проширил Заводот за културно-просветен филм, формиран во 1956 г., користејќи го филмот како помошно средство во наставниот процес. Едукацијата за …

ФИЛМСКА ВОСПИТНО-ЕДУКАТИВНА ДЕЈНОСТ ВО МАКЕДОНИЈА Прочитај »

ФИЛМСКА ДИСТРИБУЦИЈА ВО МАКЕДОНИЈА

ФИЛМСКА ДИСТРИБУЦИЈА ВО МАКЕДОНИЈА. Во почетокот на дваесеттите години од ⅩⅩ в. е регистриран првиот обид за занимавање со филмска дистрибуција – агентурата за промет со филмови на М. Асео и С. Мусафија. Со институционализирањето на македонската кинематографија по Ослободувањето, се формира дистрибутерската куќа „Македонија филм“, а со …

ФИЛМСКА ДИСТРИБУЦИЈА ВО МАКЕДОНИЈА Прочитај »

ФИЛМСКА КРИТИКА И ПУБЛИЦИСТИКА ВО МАКЕДОНИЈА

ФИЛМСКА КРИТИКА И ПУБЛИЦИСТИКА ВО МАКЕДОНИЈА. Од 1921 г. во периодиката се востановени рубрики за филм-ска критика, тренд што продолжува и по Втората светска војна. Периодот на педесеттите години од ⅩⅩ в. претставува истражување на медиумската структура и тука се испробуваат Димитар Митрев, Јован Бошковски, Димитар Солев и …

ФИЛМСКА КРИТИКА И ПУБЛИЦИСТИКА ВО МАКЕДОНИЈА Прочитај »

ФИЛМСКИ АМАТЕРИЗАМ ВО МАКЕДОНИЈА

ФИЛМСКИ АМАТЕРИЗАМ ВО МАКЕДОНИЈА. Со аматерските филмови на Кирил Миноски, Благоја Дрнков, Благоја Попстефанија и други (во втората половина на триесеттите години од ⅩⅩ в.) започнува развојот на филмскиот аматеризам кај нас. Веќе во 1950 г. е формиран Киносојузот на Македонија, како асоцијација на филмските аматери, а од …

ФИЛМСКИ АМАТЕРИЗАМ ВО МАКЕДОНИЈА Прочитај »

ФИЛМСКОТО ПРОИЗВОДСТВО ВО МАКЕДОНИЈА

ФИЛМСКОТО ПРОИЗВОДСТВО ВО МАКЕДОНИЈА. Со документарно-пропагандните филмови „Во избори за нови победи“ (Б. Дрнков) и „Жито за народот“ (Т. Попов), реализирани преку Филмско-Скопје, во 1947 г. започнува повоениот развој на филмското производство во Македонија. Најбројниот опус на документарни, играни и анимирани филмови се реализирани од долгогодишниот државен продуцент …

ФИЛМСКОТО ПРОИЗВОДСТВО ВО МАКЕДОНИЈА Прочитај »