„ СВЕТИ ЈОВАН“, Варош

„ СВЕТИ ЈОВАН“, Варош (Прилеп) – средновековна црква и некропола. Црквата е разурната, а според најдените остатоци од фрескоживопис, сликаната декорација е од првите децении на ⅩⅣ в. Северно и западно од црквата се откриени христијански гробови од доцниот среден век и од турско време. Тоа се главно цисти конструирани од камени плочи, но има и слободни закопувања. Накитот припаѓа на доцното средновековје и на турскиот период. ЛИТ.: Б. Бабиќ,

Прочитај »

„ СВЕТИ КОНСТАНТИН И ЕЛЕНА“

„ СВЕТИ КОНСТАНТИН И ЕЛЕНА“ – еднокорабна црква со надвишен попречен свод во вид на трансепт и доѕидан параклис на Иконостасот во манастирот „Св. Јован Бигорски“, (1835) јужната страна посветен на Св. Црквата „Св. Константин и Елена“, Охрид (ⅩⅣ в.) Петка. Црквата е изградена кон крајот на ⅩⅣ в., како завештание на јеромонахот Партениј, големиот духовник на Охрид, и повеќе децении служела како капела на неговото семејство. Јеромонахот Партениј, неговата

Прочитај »

„ СВЕТИ КОНСТАНТИН“

„ СВЕТИ КОНСТАНТИН“ – манастирска црква во близина на с. Свеќани (Велешко). Истражувањата извршени во 1965 г. укажуваат на три фази на градбата. Во првата фаза била изградена еднокорабна црква со ниска полукружна апсида од надворешната страна, без купола. Во втората фаза била обновена, со значително продолжување на коработ кон запад. Во третата фаза бил изграден јужниот кораб со тристрана апсида. Во урнатините на првобитната црква е откриен фрагмент или

Прочитај »

„ СВЕТИ НИКОЛА БОЛНИЧКИ“

„ СВЕТИ НИКОЛА БОЛНИЧКИ“ – главна црква на болничката енорија во близина на средновековната Долна Порта во Охрид. Изградена е и живописана меѓу 1330–1340 г. Живописот во црквата е целосно зачуван и по својата програмска концепција и по групирањето на претставите Црквата „Св. Никола Болнички“, Охрид (ⅩⅣ в.) на св. Никола, патронот на црквата, св. Климент придружуван од светите врачи Кузман и Дамјан, а понекогаш и св. Наум на јужниот

Прочитај »

„ СВЕТИ НИКОЛА“

„ СВЕТИ НИКОЛА“ – еднокорабна гробишна црква во с. Мрзен Ораовец, југоисточно од Велес. Според ктиторскиот натпис, подигната е и живописана во 1694 г., со приложништво на бројни ктитори. Сликаната програма ги повторува утврдените обрасци, со преземање на куполни теми од постар споменик (Учителствувањето на св. Василиј Велики и Учителствувањето на Григориј Богослов, насликани на сводот) или со угледување на стари иконографски предлошки (стоечка фигура на Христос во Деисисот). Сликарството

Прочитај »

„ СИНТЕЗИС“

„ СИНТЕЗИС“ – македонска музичка група. Формирана е во 1995 г. (првото име ДД „Синтезис“). Комбинирајќи ја македонската традиционална музика со модерните аранжмани, создава специфичен стил во кој народните инструменти (гајда, кавал, зурла, тапан, тамбура) звучат заедно со современиот синтесајзер. Групата одржала над 100 концерти низ целиот свет и учествувала на голем број светски реномирани фестивали. Од своето прво ЦД (ДД Сѕнтхесис, 1997), има реализирано вкупно пет ЦД и ДВД-изданија.

Прочитај »

„САРА АРОНСОН“

„САРА АРОНСОН“ (Битола, меѓу двете св. војни) – еврејско женско друштво. Било основано со цел да ги воспитува девојките во еврејскиот национален дух. Се одржувале предавања што ги третирале актуелните проблеми на младите Еврејки, меѓу кои и прашањето на описменувањето. Имало ок. 80 членови (1924). ЛИТ.: Зени Лебл, Плима и слом из историје Јевреја Вардарске Македоније, Горнји Милановац, 1990; Марк Цохен, Ласт Центурѕ оф а Сепхардиц Цоммунитѕ. Тхе Јењс оф

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА БОЛНИЧКА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА БОЛНИЧКА“ – црква во болничката енорија наспроти „Св. Никола“, изградена во шеесеттите години на ⅩⅣ век, од Јаков, игумен на Климентовиот манастир на Плаошник. По форма е еднокорабна црква со надвишен попречен брод во вид на трансепт. Фрескоживописот од постариот слој е сочуван во олтарниот простор и делумно во наосот каде што се сочувани неколку фигури на светци од првата зона, и допојасните ликови на петозарните маченици во

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЕЛЕУСА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЕЛЕУСА“ – манастирска црква изградена во 1080 г. во с. Велјуса (Струмичко). Нејзин ктитор бил струмичкиот епископ Маноил. Ѕидана е со тули и со малтер, со што е добиена впечатлива керамопластична декорација. Има облик на четириконхос со осмострана купола над централниот дел. На западната страна се наоѓа нартекс со купола, а на јужната параклис посветен на св. Спас. Во ⅩⅠⅩ в. бил изграден отворен трем. Фрескоживописот е делумно

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЕПИСКЕПСИС“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЕПИСКЕПСИС“ – црква што се спомнува во една повелба на царот Константин Тих, во втората половина на ⅩⅤⅠⅠⅠ в. Се наоѓала во Македонски Брод и била метох на големиот манастир „Св. Ѓорѓи Горга“ (Скоропостижник) во Скопје. На празникот Св. Ѓорѓи во манастирот се одржувал голем панаѓур на кој доаѓале верници од цела Македонија. На истото мес-то во 1872 г., врз темелите на постарата црква, била изградена голема трикорабна

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЗАХУМСКА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЗАХУМСКА“ – манастирска црква на источниот брег на Охридското Езеро, позната под името Заум. Изградена е во времето на кесарот Гргур, брат на Вук Бранковиќ, во 1361 г. Во основата е решена како впишан крст со едно кубе издигнато на осмоаголен тамбур, кое се потпира на четири столба. Фасадите се богато украсени со тула и камен, карактеристично за ѕидањето на сакралните објекти во Македонија од ⅩⅤⅠⅠⅠ и ⅩⅣ

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПЕРИВЛЕПТОС

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПЕРИВЛЕПТОС (СВ. КЛИМЕНТ)“ – еден од најзначајните споменици на палеологовската ренесанса. Подигната е во 1294/95 г. од великиот хетеријарх Прогон Црквата „Св. Богородица Заумска“ крај Охрид (ⅩⅣ в.) Згур, зет на византискиот император Андроник Ⅱ Палеолог, и охридскиот архиепископ Макариј, чиишто имиња се забележени во зачуваниот ктиторски натпис. Првата дедикација на овој манастирски храм е на Богородица Перивлептос, меѓутоа, кон крајот на ⅩⅤ век, поради рушењето на црквите

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПЕРИВЛЕПТОС“ С

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПЕРИВЛЕПТОС“ С ка, 1928; Ф. Месеснел, Византиски споменици, 1937; ™. Бошкови¢, Архитектура средњег века, 1947 и 1967; М. Јованови¢, О Водочи и Велјуси, 1959; П. Миљковиќ-Пепек, Олтарна преграда, 1959; истиот, Велјуса, Скопје, 1981. К. Б.

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПЕШТАНСКА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПЕШТАНСКА“ – пештерна црква на дваесетина километри југоисточно од Охрид, на патот за Св. На-ум. Најавтентична од сите пештерни цркви на брегот на езерото. Природните облици на пештерата се искористени и прилагодени на култните потреби со јасно издвојување на олтарниот простор и наосот. Ова овозможило на ѕи Пештерната црква „Св. Богородица Пештанска“, с. Пештани (ⅩⅣ в.) довите да се наслика поопширна програма чија тематика е идентична со програмско-тематските

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПРЕЧИСТА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ПРЕЧИСТА“ – црква во с. Варош (Прилеп). Еднокорабна, со полукружна апсида од надворешната и од внатрешната страна. Градена од кршен камен, тули и од малтер. Тулите се употребени само во два реда, во горната половина на црквата. Како градители се спомнуваат Павле и Радослав, синови на Теодор (1416–1438). Фрескоживописот е зачуван во просторот на апсидата, каде што се претставени: Богородица ширшаја небеса со малиот Христос на градите и

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ТРОЕРАЧИЦА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ТРОЕРАЧИЦА“ – црква во Скопје. Според историски извори, била изградена во почетокот на ⅩⅤⅠⅠⅠ в., а обновувана повеќепати со даренијата на средновековните владетели. Според една легенда, во оваа црква се наоѓала чудотворната икона посветена на Богородица Троерачица, која подоцна била пренесена во светогорскиот манастир Хиландар. Во 1835 г. на нејзино место била изградена нова голема трикорабна базилика. Во неа се наоѓал еден од најубавите и најголеми иконостаси, дело

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЧЕЛНИЦА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА ЧЕЛНИЦА“ – охридска црква во непосредна близина на „Св. Никола“ и старата средновековна челна порта, по што и самата енорија го добила својот назив. Изградена е или темелно обновена во средината на ⅩⅣ век, со необична архитектонска конструкција и концепција. Живописот е настанат по 1380 г. и од него се видливи само мали фрагменти на литургиски компо- Воислав Ј. ™ури¢, Византијске фреске у Југославији, Београд, 1974, 74; Цветан

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА“

„СВЕТА БОГОРОДИЦА“ („СВ. ЃОРЃИ“) – гробишна црква од крајот на ⅩⅤⅠ или почетокот на ⅩⅤⅠⅠ в., во с. Петралица, западно од Крива Паланка. Претставува еднокорабна градба со доградена „припрата“. Повторно е целосно живописана во ⅩⅠⅩ в. Оригиналниот живопис е зачуван во олтарската ниша и во забатот на некогашниот западен ѕид (Страшниот суд). Од стариот иконостас се зачувани само Царските двери, во т.н. перфорирана тантелна резба (почетокот на ⅩⅤⅠⅠ). Не е

Прочитај »

„СВЕТА БОГОРОДИЦА“ С

„СВЕТА БОГОРОДИЦА“ С пејзажот во сцените, преплетуван со ентериерот во кој се развива дејството. За храмот на Богородица Перивлептос, Михаил и Евтихиј сликале и икони што се распоредуваат во две фази, што би говорело за два нивни престоја во Охрид. Овој храм е прво нивно познато дело, а подоцна тие ја зографирале црквата „Св. Ѓорѓи“ во Старо Нагоричане (Кумановско) и „Св. Никита“ (Скопско). Со атрибутивен метод ним им се припишува

Прочитај »