СЕЈФУЛА, Љутви Лола

СЕЈФУЛА, Љутви Лола (Лутфу Сеѕфуллах) (Скопје, 15. И 1926 – Скопје, 26. Ⅵ 2005) – актер. Во Турската драма на Театарот на народностите во Скопје е од 1950 г. до пензионирањето (1985). Учествувал и во повеќе филмски и телевизиски проекти кај нас и во Турција. Автор е на неколку пиеси играни на сцената на матичниот …

СЕЈФУЛА-ОРАК, Кемал

СЕЈФУЛА-ОРАК, Кемал (Скопје, 2. Ⅱ 1921 – Скопје, 1978) – чибукчија, комунистички деец, првоборец политичар и дипломат; Турчин. Бил член на Урсовите синдикати, на Друштвото „Јард’н“, на СКОЈ (од 1939) и на КПЈ (од 1941) и организатор на турските и албанските средини од Скопје во НОБ. Бил борец на првиот Скопски НОПО (1941). Извесно време …

СЕЈФУЛА-ХАСАНОВА, Кевсер

СЕЈФУЛА-ХАСАНОВА, Кевсер (Скопје, 28. Ⅺ 1921) – учесник во НОБ. По фашистичката окупација на Македонија му пристапила на НОД и станала член на СКОЈ (1941). Во учебната 1941/42 г. била на студии на Земјоделскиот факултет во Софија. Била организатор на турската женска младина за учество во НОД. Подоцна се вклучила како борец на шеснаесеттата македонска …

МУСЛИ, ќемал

МУСЛИ, ќемал (псевд. Хуриет) (Скопје, 3. Ⅲ 1921) – политички работник и општественик. Завршил гимназија и педагошки курс. Бил член на КПЈ (од првата половина на 1941), член на муслиманската партиска келија во Скопје (од почетокот на јуни 1941) и, заедно со ќемал Сејфула, одговорен за печатницата на ПК на КП во Македонија (20. Ⅵ – септември 1941). Наскоро потоа, заедно со членовите на муслиманската партиска ќелија Абдуш Хисеин и Решат Мустафа, станал борец на Скопскиот народноослободителен партизански одред (13. Ⅹ 1941). Бил член и на МК на КПЈ во Скопје. По Ослободувањето бил повереник на Градскиот народен одбор, управник на нижата Партиска школа, директор на основно училиште и на албанската Учителска школа „Зеф Љуш Марку“ и член на Градската конференција на ССРН во Скопје, член на Републичкиот одбор на СЗБНОВ на СРМ и пратеник во Просветно-културниот собор на Собранието на СФРЈ (1970). БИБ.: Непријателот беше немоќен, „13 Ноември“, В, 5, Скопје, 1966, 6; Медресата надвор од ѕидиштата, „13 Ноември“, Ⅷ, 8, Скопје, 1969, 16; 50 години од смртта на Зеф Љуш Марку, „Нова Македонија“, ЏЏВИ, 8573, Скопје, 3. ⅩⅠⅠ 1970, 4; Првата ноќ со партизаните, „13 ноември“, Ⅸ, 9, Скопје, 1970, 8; Преку железната ограда, „Вечер“, Ⅸ, 2430, Скопје, 26. Ⅲ 1971, 15; Голоракиот победник и партизанот „Слобода“, „Нова Македонија“, ЏЏВИИ, 9141, Скопје, 4. Ⅶ 1972, 6; Првата ноќ со партизаните, „Скопје во ослободителната војна и револуција 1941–1945“, том И, кн. прва, Скопје, 1984, 184-185. ЛИТ.: ќемал Сејфула, Активноста на една партиска ќелија во 1941 година во Скопје, „Нова Македонија“, ⅩⅤⅠⅠ, 52485253, Скопје, 1. Ⅵ 1961; истиот, Партиската техника во „Зинџирли“ теќе, „13 Ноември“, И, 1, Скопје, 1962, 14; Митре Инадески, Хронологија на Скопје. Работничкото и Народноослободителното движење 1939–1945, книга втора, Скопје, 1974, 51, 53, 71 и 75. С. Мл.

ИЗВРШЕН СОВЕТ НА НРМ/ СРМ

ИЗВРШЕН СОВЕТ НА НРМ/ СРМ .- извршен орган на државната власт во периодот од 1953 до 1991 година. Во периодот 1953-1963 се формирани три состави на Извршниот совет на НРМ (два во 1953 и еден во 1958 г.). Првиот Извршен совет на НРМ е формиран на 3. Ⅱ 1953 г., во состав: Лазар Колишевски, претседател; Љупчо Арсов, потпретседател; Видое Смилевски, потпретседател; Вера Ацева, член; Страхил Гигов, член; Киро Георгиевски, член; Мито Димитриевски, член; Боге Кузмановски, член; Никола Минчев, член; Методија Митевски, член; Лазар Мојсов, член; Наум Наумовски, член; Благој Попов, член; Елисие Поповски, член; Кемал Сејфула, член; Крсте Црвенковски, член; Лилјана Чаловска, член; Реис шакири, член; Димитар Алексиевски, член; Цветко Узуновски, член и Мито Хаџивасилев, секретар. Во периодот од 1963 до 1991 г. се формирани десет состави на Извршниот совет на СРМ (1963, 1965, 1967, 1968, 1969, 1971, 1974, 1978, 1982 и 1986). Првиот Извршен совет на СРМ е формиран на 25. Ⅵ 1963 г., во состав: Александар Грличков, претседател; д-р Асен Симитчиев, потпретседател; Кемал Сејфула, потпретседател и членови: Жив ко Брајковски, Васил Гривчев, Трпе Јаковлевски, Веселинка Малинска, Осман Мифтари, Гога Николовски, Мориц Романо, Ангел Чемерски, и Мире Доневски, секретар. ЛИТ.: Македонија од АСНОМ до денес, Скопје, 2005. Св. ш.

ДЕМИР, Хамди Таир

ДЕМИР, Хамди Таир (Скопје, 25. Ⅴ 1917 – 15. Ⅱ 1976) – работник, првоборец и политички деец. Бил член на скоевска група од припадници на турската и албанската националност (крај на ноември 1939). Подоцна и самиот станал секретар на скоевска група (средина на јануари 1941). Наскоро потоа станал и член на КП во партиска ќелија од припадници на турската националност (почеток на јуни 1941), член на Реонскиот комитет на КП и член на Градскиот одбор на Народната помош. Неговата слаткарска работилница била значаен собирен пункт на Народната помош и бил еден од раководителите на штрајкувачките одбори на шамиџиите, сулбенџиите и тутунските работници. Приклучувајќи се кон Скопскиот НОП одред со вреќа оружје, книги и др., заедно со уште двајца припадници на турската националност, бил уапсен (13. Ⅹ 1941) и бугарскиот Воен преки суд во Скопје го осудил на смрт со бесење (24. XI 1941). Според обвинителниот акт: „Работниците и младите Турци во Скопје, што успеал да ги организира, ги собирал во неговата слаткарска работилница, каде им зборувал за целите и задачите на групата, да бидат готови за дејство, да се вооружуваат и да заминуваат кај нивните другари во планина за општо оружено востание.” Од измачувањата во затворот Идризово останал стопроцентен инвалид од Ⅱ група. По организираното бегство од затворот (29. Ⅷ 1944) стапил во Третата македонска НОУ бригада и бил политички комесар на чета, а потоа бил испратен во Светиниколско за да формира НОО, организации на НОФ, Народната младина и АФЖ. По Ослободувањето учествувал во формирањето на Одборот на НОФ на текстилните работници во Скопје (22. Ⅻ 1944), а самиот тој бил избран за член на Одборот на НОФ на Скопје (29. Ⅻ 1944), член на Градскиот комитет на КПМ (1945-1952) и претседател на Сојузот на борците од Четвртиот реон на градот Скопје. На првите слободни избори бил избран за одборник и секретар на Четвртиот народен одбор во Скопје и народен пратеник на Уставотворното собрание на НРМ (1946). Подоцна бил и пратеник во Народното собрание на НРМ, член на Претседателството на Републичкиот одбор на СЗБНОВМ и член на Советот на Републиката. Носител е на Партизанска споменица 1941. ИЗВ.: ДАРМ – Скопје, к. 135, обвинителен акт бр. 118/41. ЛИТ.: Кемал Сејфула, Формирањето на муслиманската ќелија, „13 Ноември”, IX, 9, 13. XI, 1970, 3; Скопје во НОВ 1941. Материјали од научниот собир, Скопје, 1973, 240, 241, 243, 245, 247–149, 353, 354 и 399; Митре Инадески, Хронологија на Скопје. Работничкото и народноослободителното движење 1939-1945, книга втора. Скопје, 1974. 17, 42, 51, 71, 75, 76, 193, 197 и 208; Скопје во ослободителната војна и револуција 1941-1945. Зборник на сеќавања. Том И, книга прва, Скопје, 1974, 184, 196, 203, 205, 206, 210, 214–216 и 219; Методија шаторов–шарло и неговото време (1897-1944), ИНИ Скопје, 2007; Погребан Хамди Демир, „Нова Македонија”, ЏЏЏИ, 10441, Скопје, 17. Ⅱ 1976, 6. С. Мл.

ДЕЛЕГАТИ НА ПРВОТО ЗАСЕДАНИЕ НА АСНОМ

ДЕЛЕГАТИ НА ПРВОТО ЗАСЕДАНИЕ НА АСНОМ (манастир „Св. Прохор Пчински“, 2. Ⅷ 1944) – избрани делегати според издадените прописи за избор на делегати од страна на Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ (март 1944) и Упатството за избор на делегати за Првото заседание на АСНОМ на ЦК на КПМ (2. Ⅳ 1944). Биле избрани вкупно 112, а на Заседанието успеале да присуствуваат само 60 делегати или нивни ополномоштени претставници. Избрани делегати, со наведени населени места на делегирање, биле: ќемал Аголи (студент по филозофија, од Дебар), Методи Андонов-Ченто (трговец, од Прилеп), Бане Андреев-Ронката (политички комесар на Гш на НОВ и ПОМ, од Велес), Михаило Апостолски (ге-нерал-мајор, командант на НОВ и ПОМ, од Штип), Љупчо Арсов (банкарски чиновник, од Штип), Борис Атков (чиновник, од Скопје), Вера Ацева (домаќинка, од Прилеп), Ристо Бајалцалиев (приватен чиновник, од Гевгелија), Страхил Бајовски (учител, од Берово), Димче Беловски (приватен чиновник, од Штип), Злате Билјановски (заменикполитички комесар на Третата македонска НО бригада, од с. Пуста Река, Крушевско), Јордан Блажевски (инженер-агроном, од Тетово), Мино Богданов (чиновник, од Велес), Петре Богданов-Кочко (оперски пејач, од Скопје), Илија Божиновски (чиновник, од Ресен), Атанас Бојков (командант на Струмичкиот НОПО, од с. Богданци, Гевгелиско), Панко Брашнаров (учител, од Велес), Ванчо Бурзевски (приватен чиновник, од Свети Николе), Васил Атанасов Василев (работник, од Петрич), Наум Ташков Василевски (потпоручник, заменик-командант на Третата македонска НО бригада, од Ресен), Атанас Великов (работник, од Петрич), Димитар Влахов (публицист, од Кукуш), Никола Иванов Вражалски (кандидат за адвокат, од Кочани), Александар Георгиев (градежен инженер, од Гостивар), Кирил Георгиевски (инженер-архитект, од Прилеп), Страхил Гигов (началник на Персоналното одделение на Гш на НОВ и ПОМ, од Велес, Лазар Гиновски (земјоделец, од с. Белчишта, Охридско), Киро Глигоров (адвокат, од Штип), Боро Делегатите доаѓаат на Првото заседание на АСНОМ Димитриев (воздухопловен поручник на Кралството Југославија, од с. Рамно, Кумановско), Младен Ѓорѓиев (земјоделец, од с. Челопек, Кумановско), Јован Ѓоргов (свештеник, од с. Дреново, Кавадаречко), Димитар Зафировски (журналист, од Гевгелија), Тодор Стојанов Ѕвездин (активен судски потполковник на Кралството Југославија, од Скопје), Стоилко Костов Иванов (учител, од с. Ораов Дол, Велешко), Васил Атанасков Ивановски (работник, од Костур), Георги Ивановски (учител, од Ресен), Перо Ивановски-Тиквар (работник, од Прилеп), Илија Илиевски (адвокат, од Битола), Коста Јашмаков (капетан, началник на штабот на Третата македонска НО бригада, од Битола), Лазо Калајџиев (работник, од Неготино), Васил Кара Ангелевски (земјоделец, заменик-командант на Петтата македонска НО бригада, од Битола), Мара Карбева (домаќинка, од Велес), Томо Кутурец (приватен чиновник, од Крушево), Благое Левков (адвокат, од Велес), Генадиј Илиев Лешков (земјоделец, од с. Дреново, Бродско), Душан Лукаров (работник, од Скопје), Владо Малески (студент по право, од Струга), Веселинка Малинска (приватен чиновник, од Куманово), Кирил Михајловски (учител, од Виница), Петар Стојанов Манговски (адвокат, од Битола), Димитри Манџовски (земјоделец, од Костур), Венко Марковски (поет, од Скопје), Боро Милевски (поручник, командант на Четвртата македонска НО бригада, од Штип), Тихомир Милошевски (мајор, командант на Третата македонска НО бригада, од с. Битуше, Галичко), д-р Кирил Миљовски (ветеринарен лекар, од Битола), Благоја Минов (работник, од Струмица), Мино Минов (работник, од Маврово), Никола Минчев (банкарски чиновник, од Кавадарци), Димитар Миовски (лекар во железничката болница, од Скопје), Димче Стојанов Миревски (професор, од Прилеп), д-р Никола Мицев (ветеринарен лекар-бактериолог, од Кратово), Лазо Мојсов (студент по право, од Неготино), Наум Наумовски (политички комесар на Втората македонска НО бригада, од Крушево), Мара Нацева (работничка, од Куманово), Панче Неделковски (потполковник, заменик-командант на НОВ и ПОМ, од Скопје), Тодор Ношпал (трговец, од Прилеп), Милан Костов Стефанов (земјоделец, од с. Десово, Прилепско), Никола Пеев (работник, од с. Богданци, Гевгелиско), Александар Петровски (кројач, потпретседател на Стопанската комора, од Скопје), Кирил Петрушев (типографски работник, од Скопје), Петре Пирузе (адвокат, од Охрид), д-р Владимир Полежиноски (јурист, од Кичево), Епаминонда Поп Андонов (професор, од Струмица), Славко Поп Антовски (инженер-агроном, од Скопје), Елисие Поповски (банкарски чиновник, од Маврово), Методи Поповски (поручник, командант на Втората македонска НО бригада, од Прилеп), Борис Поцков (типограф, од Струмица), Иван Радњански (земјоделец, од с. Радња, Кавадаречко), Часлав Рангеловски (шумарски инженер, од Скопје), Милева Сабо (работничка, од Скопје), ќемал Сејфула (занаетчија, од Скопје), Асен Симитчиев (кандидат за адвокат, од Скопје), Исак Сион (приватен чиновник, од Штип), Видое Смилевски (банкарски чиновник, од Гостивар), Лазар Соколов (економист, од Куманово), Најдо Стаменин (работник, од Неготино), Благоја Стефков (работник, од Куманово), Кирил Стојанов (свештеник, од Дебар), Нафи Сулејман (земјоделец, од Битола), Иван Танев (поручник, од Гевгелија), Борис Темелков (работник, од Прилеп), Димитар Теменугов (политички комесар на Струмичкиот НОПО), Стојан Тодоровски (приватен чиновник, од Куманово), Трајче Трајчевски (земјоделец, од с. Црвена Вода, Охридско), Злате Тренески (земјоделец, од Кичево), Јоне Колев Трпевски (работник, од Ресен), Димче Туриманџовски (мајор на НОВ и ПОМ, од Кавадарци), Цветко Узуновски (работник, од с. Царев Двор, Ресенско), Чедомир Филиповски (работник, поручник на НОВ и ПОМ, од Гостивар), Богоја Фотев (земјоделец, од с. Бистрица, Битолско), Камбер Хасан (земјоделец, с. Долни Дисан, Неготинско), Благое Ха-џи Панзов (адвокат, од Велес), Трајко Цветанов (студент, од Крива Паланка), Тодор Петров Циповски (работник, од Тетово), Лилјана Чаловска (студентка, од Битола), Вангел Чукаловски (командант на Првата македонска НО бригада, од Битола), Кирил Петров Чаулев (студент, од Охрид), Боро Чаушев (работник, од Неготино), Емануел Чучков (директор на гимназијата во Скопје, од Штип), Борис Чушкаров (учител, политички комесар на Третата македонска НО бригада, од Куманово), Методи Панов Џунов (земјоделец, од с. Ваташа, Кавадаречко) и Јанко шопов (техничар, од Гевгелија). По неколку дена, за членови на АСНОМ биле кооптирани и Абдула Алија (работник, од Прешево), Живко Брајковски (земјоделец, од с. Галичник), Васил Калајџиевски (судија, од с. Вевчани, Струшко) и Кирил Тошев Крстев (работник, од Дебарца), со посебно решение на Президиумот на АСНОМ (6. Ⅷ 1944). ЛИТ.: Зборник на документи од Анти-фашистичкото собрание на народното ослободување на Македонија (АСНОМ), Скопје, 1964, 251-253 и 274-278. С. Мл.

ДЕЛЕГАТИ ОД МАКЕДОНИЈА НА ВТОРОТО ЗАСЕДАНИЕ НА АВНОЈ

ДЕЛЕГАТИ ОД МАКЕДОНИЈА НА ВТОРОТО ЗАСЕДАНИЕ НА АВНОЈ (Јајце, 29. XI 1943) – вкупно 42 избрани или кооптирани делегати, кои, поради отежнатите воени услови, не успеале да присуствуваат на Заседанието. До почетокот на Заседанието, по радио-врска биле пријавени само 7 избрани делегати, но и покрај нивното отсуство, Верификациониот одбор на АВНОЈ ги прифатил нивните мандати (Методи Андонов-Ченто, Бане Андреев, Михаило Апостолски, Димитар Влахов, Лазар Колишевски, Мара Нацева и Владо Поптомов). Следните денови по радиоврска биле испратени и имињата на останатите избрани делегати (Неџат Аголи, Дончо Арсов, Љупчо Арсов, Вера Ацева, Ванчо Бурзевски, Наум Василевски, Страхил Гигов, Лазар Гиновски, Киро Глигоров, Кузман Јосифовски, Лазо Калајџиски, Јонче Колев, Томо Кутурец, поп Вељо Манчевски, Венко Марковски, Никола Минчев, Коле Николов, Петре Пирузе, д-р Владо Полежина, Кемал Сејфула, Цветко Узуновски, Тодор Поцев Циповски и други засега неидентификувани делегати). ЛИТ.: Прво и друго заседанје АВНОЈ-а, Загреб, 1963, 166-167; Документи за борбата на македонскиот народ за самостојност и за национална држава, том втори, Скопје, 1981, 540; Михаило Апостолски, Одлуките на АВНОЈ – реализација на целите на вековната борба на македонскиот народ, „Историја“, ⅩⅩ, 1, Скопје, 1984, 59-82. С. Мл.

ЌОРВЕЗИРОСКИ, Миле

ЌОРВЕЗИРОСКИ, Миле (Прилеп, 18. В. 1928 – Скопје, 22. Ⅵ 2008) – филолог, учебникар, културолог. Гимназиското образование го завршил во Прилеп, а Филозофскиот факултет (Групата за литературите на народите на СФРЈ, со специјалност историја на македонскиот јазик и дијалектологија) во Скопје (1954). Работел како редактор во Радио Скопје (1. Х 1953 – 1. Ⅳ 1954), …

СЕИЗМОЛОШКА ОПСЕРВАТОРИЈА

СЕИЗМОЛОШКА ОПСЕРВАТОРИЈА – оддел на ПМФ во Скопје, создаден за систематско следење на сеизмичката активност во Македонија. Сместена е на падините на Водно, во изградба од 1957 г., кога се монтирани и првите инструменти. Денес поседува понови простории и современи аналогни и дигитални инструменти на неколку локации во Македонија што се компјутерски поврзани за брзо …